Tháo gỡ 'nút thắt' pháp lý cho ngành cấp thoát nước

Việc xây dựng luật nhằm hoàn thiện khung pháp lý thống nhất, đồng bộ; bảo đảm cung cấp dịch vụ cấp nước an toàn, bền vững. Ảnh minh họa: VGP.

Ngày 29/9, Bộ Xây dựng đã chuyển hồ sơ dự án Luật Cấp, thoát nước sang Bộ Tư pháp để thẩm định.

Hiện nay, lĩnh vực cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải (bao gồm thoát nước mưa, thu gom và xử lý nước thải) chủ yếu được điều chỉnh bởi Nghị định số 117/2007/NĐ-CP ngày 11/7/2007 của Chính phủ về sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch và Nghị định số 80/2014/NĐ-CP ngày 06/8/2014 của Chính phủ về thoát nước và xử lý nước thải.

Do đó, việc xây dựng luật nhằm hoàn thiện khung pháp lý thống nhất, đồng bộ; bảo đảm cung cấp dịch vụ cấp nước an toàn, bền vững và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.

ĐỀ XUẤT 3 NHÓM CHÍNH SÁCH ĐỂ HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ 

Theo Bộ Xây dựng, đến năm 2025, cả nước có hơn 250 doanh nghiệp cấp nước, vận hành trên 1.000 nhà máy nước, tổng công suất khoảng 13,2 triệu m3/ngày; tỷ lệ dân cư đô thị được cung cấp nước sạch đạt khoảng 95%.

Còn theo số liệu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cung cấp, cả nước có 17.588 công trình cấp nước tập trung nông thôn. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ gia đình nông thôn sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 97,9%, tỷ lệ sử dụng nước sạch đáp ứng quy chuẩn đạt 73,5%.

Cùng với quá trình đô thị hóa nhanh, nhu cầu thoát nước, thu gom và xử lý nước thải ngày càng lớn cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đầu tư phát triển hạ tầng thoát nước và bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, hệ thống thoát nước tại phần lớn các đô thị vẫn là hệ thống thoát nước chung; tỷ lệ nước thải được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn mới đạt khoảng 18% tổng lượng nước thải phát sinh.

Tình trạng ngập úng vẫn diễn ra tại nhiều đô thị lớn; ô nhiễm môi trường nước tại các lưu vực sông, kênh, rạch nội đô còn phổ biến.

Với thực tiễn nêu trên, Bộ Xây dựng đề xuất 3 nhóm chính sách lớn.

Chính sách 1 là phát triển cấp, thoát nước đồng bộ, thống nhất, hiệu quả theo chiến lược, quy hoạch và kế hoạch. Trong đó, xây dựng cơ sở dữ liệu về cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải phục vụ quản lý nhà nước, đầu tư phát triển và quản lý, vận hành công trình; bảo đảm nội dung cấp, thoát nước đồng bộ, thống nhất trong quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn…

Chính sách 2 là nâng cao quản lý, vận hành và khai thác hệ thống cấp, thoát nước.

Chính sách 3 là bảo đảm nguồn lực phát triển cấp, thoát nước. Theo đó, huy động, tập trung nguồn lực nhà nước và các nguồn lực hợp pháp khác cho đầu tư, phát triển hệ thống cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải; quản lý giá nước sạch, giá dịch vụ thoát nước bảo đảm yêu cầu phát triển bền vững…

CẦN BỔ SUNG NỘI DUNG VỀ QUY HOẠCH CẤP THOÁT NƯỚC

Góp ý dự thảo luật, ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam, cho rằng ngành cấp thoát nước đang gặp nhiều vướng mắc do phải tuân thủ luật và nghị định từ các Bộ, ngành khác nhau.

Theo ông Tuấn, quy hoạch là “ngọn nguồn” các hoạt động của ngành cấp thoát nước. Thế nhưng, riêng về nội dung cấp thoát nước trong các luật lại khá mờ nhạt, không đầy đủ. Bởi vậy sau khi có quy hoạch thì phải xây dựng thành dự án; dự án phải phù hợp với quy hoạch được phê duyệt từ chủ trương dự án đầu tư. Tuy nhiên, sau khi phê duyệt xong, địa phương rất khó triển khai, thực hiện.  

Do đó, chuyên gia kiến nghị cần bổ sung thêm nội dung xây dựng quy hoạch cấp thoát nước. Đồng thời đề xuất các nội dung về quy hoạch và tổ chức thực hiện quy hoạch quy định trong luật này và các luật khác khi liên quan nội dung về cấp thoát nước thì quy định theo luật này.

Cũng theo chuyên gia, không nên gom nội dung hoạt động cấp nước và thoát nước vì tính chất của hoạt động cấp nước là phục vụ nhu cầu thiết yếu. Nhưng hoạt động thoát nước lại khác và cần phân biệt rõ hai khái niệm là thoát nước mưa phòng chống ngập úng cho đô thị và thu gom, xử lý nước thải.  

Liên quan đến vấn đề cấp nước ở đô thị và nông thôn, ông Trần Anh Tuấn cho rằng phạm vi của hoạt động cấp nước không có ranh giới hành chính mà phụ thuộc vào khả năng của hệ thống cấp nước. Một khi hệ thống cấp nước đã bao phủ được cả nông thôn rồi thì đảm bảo tiêu chuẩn cho cả nước.

Chuyên gia này cũng nhấn mạnh cần đưa vào trong luật chính sách ưu tiên nguồn nước phục vụ cho cấp nước; quy định giá nước sạch phải được xem xét định kỳ; xác định làm rõ giá nước thải hay là phí…