Thảo luận tại Tổ 6 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Đồng Nai và Thái Nguyên): Không yêu cầu người dân cung cấp lại giấy tờ khi thông tin đã có trong hệ thống

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương, ĐBQH Lê Minh Trí (Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại Tổ 6

Có ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội, giải quyết bài toán định danh

Thảo luận tại Tổ, ĐBQH Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) nhấn mạnh, dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) có tác động sâu rộng, gắn liền với toàn bộ quá trình và các sự kiện pháp lý xuyên suốt cuộc đời mỗi công dân. Luật Hộ tịch giữ vai trò then chốt trong việc xác định “tính chính danh” của công dân trên lãnh thổ Việt Nam.

Dẫn chứng từ dữ liệu của lực lượng công an, đại biểu cho biết vẫn còn nhiều trường hợp người dân sinh sống trên lãnh thổ nhưng chưa được xác định rõ tính chính danh. Vì vậy, việc sửa đổi, hoàn thiện Luật Hộ tịch trong bối cảnh mới là yêu cầu cấp thiết nhằm giải quyết bài toán định danh, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho mọi hoạt động của công dân.

Về giải thích từ ngữ, đại biểu đề nghị lược bỏ các cụm từ không cần thiết trong quy định về cơ quan đăng ký hộ tịch. Cụ thể, tại khoản 3, Điều 2 của dự thảo Luật quy định: “Cơ quan đăng ký hộ tịch là UBND xã, phường, thị trấn, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh”. Đại biểu cho rằng, cần bỏ cụm từ “trực thuộc cấp tỉnh” sau từ “đặc khu” vì không có đơn vị nào không trực thuộc cấp tỉnh.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên Nguyễn Đăng Bình chủ trì phiên thảo luận tại Tổ 6

Đối với khái niệm Cơ sở dữ liệu hộ tịch, đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề nghị làm rõ bản chất khoa học của cơ sở dữ liệu là một tập hợp có tổ chức các dữ liệu được lưu trữ, quản lý trên máy tính, phục vụ việc truy xuất, cập nhật và khai thác thông tin hiệu quả. Việc định nghĩa cần được điều chỉnh phù hợp với bản chất này nhằm bảo đảm tính hợp lý, khoa học của văn bản luật.

Các đại biểu cũng nêu thực tế cần quan tâm về sự chênh lệch về tính chi tiết giữa các phương thức đăng ký hộ tịch tại địa phương và tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Thực tế, tại Điều 15 dự thảo Luật, việc đăng ký hộ tịch tại UBND cấp xã được quy định rất chi tiết và đầy đủ cho mọi sự kiện: từ khai sinh, kết hôn, giám hộ, chấm dứt giám hộ, nhận cha mẹ cho đến thay đổi thông tin hộ tịch và khai tử. Ngược lại, tại Điều 22 và Điều 23 quy định về đăng ký hộ tịch tại cơ quan đại diện, dự thảo chỉ nêu ngắn gọn là đăng ký các sự kiện theo Điều 3 của Luật này.

ĐBQH Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) phát biểu

Đặt câu hỏi về tính tương thích giữa quy trình tại cơ quan đại diện với quy trình tại xã, phường, đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng, nếu không quy định rõ trình tự, thủ tục và nội dung, thì có thể dẫn đến việc "mỗi cơ quan đại diện thực hiện một kiểu khác nhau".

Do vậy, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu bổ sung quy định khẳng định: mọi quy trình, thủ tục, trình tự và nội dung đăng ký tại cơ quan đại diện phải bảo đảm như quy định đối với UBND cấp xã, phường để bảo đảm tính thống nhất của pháp luật.

Tại Chương III về Cơ sở dữ liệu hộ tịch, đại biểu cũng chỉ ra sự chưa thống nhất giữa việc liệt kê chi tiết các trường thông tin với nội dung đã được xác định ở các khâu đăng ký trước đó. Theo đại biểu, thay vì liệt kê dài dòng, nên quy định theo hướng khái quát, bảo đảm bao quát đầy đủ thông tin cá nhân được xác lập và cập nhật khi đăng ký hộ tịch, tránh trùng lặp với các biểu mẫu đã có.

ĐBQH Đặng Doãn Thành (Đồng Nai) phát biểu

Cơ chế khai sinh, khai tử tự động là bước tiến quan trọng

Đánh giá về tổng thể dự án Luật, ĐBQH Trịnh Xuân An (Đồng Nai) bày tỏ đồng tình, cho rằng dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) cùng với các luật liên quan đến căn cước công dân là những đạo luật quan trọng, tác động trực tiếp đến người dân. Dự thảo Luật đã thể hiện rõ chủ trương thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, thể hiện tinh thần cầu thị của Chính phủ, Bộ Tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.

Đại biểu Trịnh Xuân An đặc biệt đánh giá cao quy định về cơ chế đăng ký khai sinh, khai tử tự động; việc tích hợp dữ liệu giữa ngành y tế và chính quyền cấp xã để chủ động đăng ký hộ tịch cho người dân, không phụ thuộc nơi cư trú, là bước tiến quan trọng.

Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý cần bảo đảm tính khả thi, nhất là về nhân lực, hạ tầng và sự kết nối đồng bộ giữa các vùng; đồng thời có nguyên tắc xử lý hệ quả pháp lý khi xảy ra sai sót hoặc chậm trễ.

ĐBQH Hồ Thị Kim Ngân (Thái Nguyên) phát biểu thảo luận tại Tổ 6

Cùng quan điểm, ĐBQH Hồ Thị Kim Ngân (Thái Nguyên) nhất trí cao với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hộ tịch, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính khả thi trong khai thác dữ liệu điện tử tại cơ sở. Theo đó, cơ quan đăng ký hộ tịch phải chủ động kiểm tra, khai thác dữ liệu; không yêu cầu người dân cung cấp lại giấy tờ khi thông tin đã có trong hệ thống. Đây là bước tiến lớn trong cải cách hành chính, góp phần giảm phiền hà cho người dân.

Để thực hiện hiệu quả quy định này, đại biểu đề nghị Chính phủ cần làm rõ và bảo đảm 4 yếu tố then chốt: hạ tầng thông tin, hạ tầng thiết bị, tính liên thông giữa các cơ sở dữ liệu và nguồn nhân lực đủ năng lực vận hành hệ thống, đặc biệt tại cấp xã.