Thập kỷ gầm thét của tiền, vàng

Tác giả: Nik Bhatia/1980 Books-NXB Dân Trí

Lịch sử và sự tiến hóa của tiền tệ

Cuốn sách bắt đầu từ các hệ thống tiền tệ đơn giản, nơi tiền được bảo đảm bằng vàng, bạc, trước khi chuyển sang các hệ thống phức tạp hiện đại, bao gồm các công cụ tài chính và phương tiện thanh toán kỹ thuật số.

Thập kỷ gầm thét của tiền, vàng

Những năm 20 của thế kỷ trước ở Mỹ thường được xem là những năm 20 gầm thét, là một thập kỷ được ghi nhận với những dấu vết đầu tiên của chủ nghĩa tiêu dùng.

Mất nửa thế kỷ sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất kết thúc, nước Mỹ mới có thể loại bỏ chế độ bản vị vàng. Sự biến mất của vàng khỏi hệ thống tiền tệ chính thức bắt nguồn từ chuỗi sự kiện xảy ra cùng sự sụp đổ của Phố Wall vào năm 1929.

Những năm 20 của thế kỷ trước, thường được xem là những năm 20 gầm thét, là một thập kỷ được ghi nhận với những dấu vết đầu tiên của chủ nghĩa tiêu dùng: tiêu tiền là một cách sống. Tín dụng trở nên phổ biến rộng rãi hơn đối với người dân Mỹ bình thường, nhưng thay vì đo lường số lượng của sự tăng trưởng, việc xem xét loại hình tín dụng nào được phát hành sẽ thú vị hơn.

Một bữa tiệc xa hoa trong phim Đại gia Gatsby - phim lấy bối cảnh những năm 1920 ở Mỹ.

Lần đầu tiên những cửa hàng bách hoá bắt đầu chào mới các thẻ tín dụng cho khách hàng giàu có, những công ty dầu mỏ bắt đầu các chương trình thẻ tín dụng cho khách hàng thân thiết và các ngân hàng thúc đẩy việc đầu cơ đối với thị trường chứng khoán bằng cách cho vay lên đến 90% vốn cần thiết để mua cổ phiếu. New York đã trở thành trung tâm tài chính thế giới.

Cổ phần của các công ty niêm yết trên Sàn Chứng khoán New York được săn đón, nguồn vốn được đổ vào nước Mỹ. Điều này đã củng cố nhu cầu của thế giới dành cho đồng đôla và nâng cao vị thế đồng tiền nước Mỹ trở thành đồng tiền dự trữ thế giới.

Việc phát hành tiền hàng loạt diễn ra trong những năm 20 gầm thét đối lập với sự ràng buộc mang tính kỷ luật của vàng đối với sự đàn hồi của tiền và cuối cùng cho thấy nhu cầu xã hội đối với việc tách đồng đôla khỏi vàng. Rõ ràng chính phủ Mỹ không có đủ số vàng để đáp ứng những đồng tiền co giãn như đã hứa hẹn khi phát hành. Minh chứng của việc này xuất hiện như hậu quả của sự sụp đổ lịch sử của thị trường chứng khoán.

Khi giá cổ phiếu tìm lại được sự cân bằng vào tháng 11 năm 1929, Cục Dự trữ Liên bang lần đầu tiên phải đối phó với một cuộc khủng hoảng tài chính lớn. Với lượng dự trữ vàng cố định và tỷ lệ dự trữ vàng ràng buộc hợp pháp chiếm 35%, Cục Dự trữ Liên bang không thể tạo ra đủ lượng tiền lớp thứ hai để ngăn chặn tình trạng suy thoái kinh tế. Hàng nghìn ngân hàng đóng cửa vào đầu những năm 1930, xoá sổ hàng tỷ đôla tiền gửi ngân hàng của người dân Mỹ.

Suy thoái kinh tế đồng nghĩa với sự thật khắc nghiệt rằng tiền tệ lớp thứ ba có thể biến mất ngay lập tức. Không có sự an toàn hay cơ chế bảo hiểm tồn tại để khắc phục những tổn thất đó. Cục Dự trữ Liên bang cố gắng để “cung cấp một đồng tiền có tính đàn hồi” và trở thành người cho vay cuối cùng tốt nhất có thể, nhưng điều đó không đủ để vượt qua tác động của hành vi thắt chặt tiền tệ lớp thứ ba dẫn đến việc công chúng mong muốn hạn chế những khoản tiền gửi rủi ro.

Cục Dự trữ Liên bang bị ràng buộc bởi mức độ tối thiểu cho phép của vàng, điều này cũng giới hạn lượng tín dụng mà Cục Dự trữ Liên bang có thể tạo ra trong hệ thống. Sự ràng buộc mang tính kỷ luật của tín dụng vấp phải sự phản đối kịch liệt vì nền kinh tế không thể hồi phục và dẫn đến sự thay đổi lớn đối với kim tự tháp đôla trong những năm 1930. Những sự kiện này được đánh giá như chất xúc tác chính khơi nguồn cho sự biến mất của vàng khỏi hệ thống tiền tệ thế giới.