Thắp lên hy vọng đưa liệt sĩ đoàn tụ với gia đình

Gửi gắm niềm tin

Cầm trên tay mảnh giấy ghi chép thông tin gia đình đã ố vàng, nếp gấp sờn rách theo năm tháng, ông Nguyễn Đăng Thắng (trú tại Thụy Khuê, phường Tây Hồ không giấu nổi niềm xúc động khi nhắc về người anh trai - liệt sĩ Nguyễn Đăng Hải. Sinh năm 1952 tại Hà Nội, tháng 9-1971, người thanh niên giàu nhiệt huyết ấy lên đường tòng quân, đứng trong hàng ngũ chiến đấu kiên cường của Sư đoàn 324 tại chiến trường ác liệt Thừa Thiên Huế. Đến ngày 27-5-1972, giữa giai đoạn cam go của cuộc kháng chiến chống Mỹ, anh ngã xuống khi tuổi đời vừa tròn hai mươi phơi phới ước mơ.

Hơn năm mươi năm trôi qua, nỗi niềm ngóng chờ của gia đình ông Thắng vẫn trĩu nặng bởi hài cốt của người anh chưa rõ đang an nghỉ nơi đâu. Bố mẹ rồi người em trai lần lượt khuất núi, ai nhắm mắt xuôi tay cũng mang theo trăn trở chưa trọn vẹn về người thân còn nằm lại chiến trường xa.

"Vượt nắng thắng mưa", khắc phục mọi khó khăn trong hành trình lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính. Ảnh: Tùng Dương

Ước mong cháy bỏng ấy nay đã tìm thấy điểm tựa khi Ban Chỉ đạo Quốc gia và thành phố Hà Nội quyết liệt triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Được xác định là nhiệm vụ chính trị - xã hội đặc biệt thiêng liêng, chiến dịch tại Thủ đô thực sự trở thành “mệnh lệnh từ trái tim”.

Tại Hà Nội, suốt những tháng ngày cao điểm vừa qua, hơn 3.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, nhân viên y tế và các đoàn thể cơ sở đã bám trụ thực địa tại các nghĩa trang liệt sĩ, vượt qua điều kiện thời tiết nắng mưa để mở từng phần mộ, chắt chiu từng mẫu sinh phẩm quý giá.

Đơn cử như tại xã Bất Bạt, ông Nguyễn Hùng Mạnh, Thôn đội trưởng thôn Đan Thê, người cũng có ông nội hy sinh năm 1968 ở Quảng Trị và bác ruột hy sinh năm 1953 thời kỳ chống Pháp chưa tìm được phần mộ, đã biến nỗi đau đáu gia đình thành sự tận tụy trong công việc, tích cực vận động các đoàn thể địa phương phối hợp cùng bộ đội hoàn thành nhiệm vụ.

Hay binh nhì Đặng Gia Bảo thuộc Tiểu đoàn 97, dù mới khoác áo lính hơn 6 tháng, đã nhanh chóng hòa mình vào không khí làm việc trang nghiêm, cẩn trọng trong từng nghi thức dâng hương, khai quật và hoàn táng.

Tại các địa phương, những phương án dựng lán bạt dã chiến, bố trí máy hút nước chống úng ngập hố mộ được Ban Chỉ huy Quân sự các xã, phường chủ động triển khai chu đáo, góp phần thực hiện nhiệm vụ hiệu quả, giữ trọn tính tôn nghiêm và an toàn tuyệt đối trong toàn bộ quá trình lấy mẫu sinh phẩm ADN hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính.

Thắp lên hy vọng từ hàng vạn mẫu sinh phẩm quý giá

Nhìn lại hành trình vài tháng tập trung lấy mẫu sinh phẩm ADN vừa qua, có thể khẳng định công tác này tại Hà Nội đã đạt được những bước tiến vượt bậc, mang tính bước ngoặt cả về tiến độ, chất lượng khoa học lẫn chiều sâu nhân văn.

Tính đến ngày 23-9-2026, các lực lượng chức năng của thành phố đã hoàn thành 100% kế hoạch khai quật tại 230 nghĩa trang liệt sĩ với tổng cộng 4.468 ngôi mộ. Trong đó, lực lượng chuyên môn đã thu nhận 3.678 mẫu hài cốt từ 3.672 ngôi mộ đủ điều kiện, đạt tỷ lệ 81,18%.

Toàn bộ số mẫu sinh phẩm này đều được niêm phong, vận chuyển và bàn giao đúng quy chuẩn kỹ thuật tới Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để phục vụ công tác giám định gen. Kết quả này giúp Hà Nội cán đích sớm hơn 15 ngày so với mục tiêu của Ban Chỉ đạo thành phố và vượt trước tới 3 tháng so với kế hoạch chung của Ban Chỉ đạo Quốc gia.

Đại tá Nguyễn Công Hải, Trưởng phòng Chính sách, Cục Chính trị, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, cho biết: Bên cạnh tốc độ và sự quyết tâm khi thực hiện nhiệm vụ, điểm mấu chốt tạo nên thành công của chiến dịch chính là tính kỷ luật, sự chuẩn xác và nền tảng số hóa đồng bộ.

Đội ngũ cán bộ xét nghiệm y tế cơ sở đã phối hợp chặt chẽ cùng các chuyên gia pháp y, thực hiện tỉ mỉ việc lấy mẫu sinh phẩm nhằm thu về chất lượng ADN tối ưu nhất dù hài cốt đã nằm dưới lòng đất nhiều thập kỷ.

Đồng thời, các tổ công tác kỹ thuật đã trực tiếp kiểm tra, hướng dẫn số hóa quy trình thực địa, lập tọa độ và gắn mã định danh chuẩn xác 100% cho từng phần mộ. Việc xây dựng bản đồ số không chỉ phục vụ đợt giám định này mà còn thiết lập kho dữ liệu gốc từ nay về sau.

Trân trọng, cẩn thận từng khâu trong quy trình thực hiện. Ảnh: Dũng Quốc

Nhờ sự vào cuộc tích cực của Công an thành phố và chính quyền các xã, phường, dữ liệu dân cư của 38.989 trường hợp thân nhân liệt sĩ đã được rà soát, cập nhật lên Hệ thống Dữ liệu dân cư quốc gia, thu nhận thành công 15.230 mẫu ADN theo danh sách đăng ký. Đây chính là chìa khóa khoa học mở ra ngân hàng gen tương thích, giúp xóa nhòa khoảng cách không gian và thời gian nửa thế kỷ qua, thắp lên niềm hy vọng biến những thông tin mơ hồ thành những cuộc đoàn tụ có thật.

Đáng chú ý, cùng với sự vào cuộc mạnh mẽ của Hà Nội trong việc lấy thành công 3.678 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính, hàng vạn mẫu sinh phẩm tương tự cũng đã được các địa phương vận chuyển bằng máy bay quân sự từ thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Quảng Ngãi… ra Hà Nội, đưa về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các đơn vị giám định pháp y.

Dù hành trình giám định, đối sánh ADN phía trước còn nhiều thử thách do tác động khắc nghiệt của thời gian, nhưng những nỗ lực của Thủ đô và cả nước trong Chiến dịch 500 ngày đêm đã thắp lên hy vọng cho biết bao gia đình.