Thấu hiểu trong tháo gỡ tình trạng nợ thuế

Cán bộ thuế hướng dẫn, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện các chính sách mới

Vô tình dính nợ

Ông Trần Ngọc Khánh (phường Cam Ly - Đà Lạt) cùng vợ đã ra nước ngoài làm ăn từ hơn 10 năm trước, mới đây phát hiện, hai vợ chồng đang vướng khoản nợ thuế và phạt chậm nộp hơn 120 triệu đồng từ hai cơ sở kinh doanh đã ngừng hoạt động, nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế. Ông Ngô Quốc Huệ (phường Xuân Hương - Đà Lạt) trước khi đi công tác nước ngoài mới phát hiện, do chưa thực hiện giải thể doanh nghiệp đã thành lập nhưng không hoạt động vì đại dịch Covid-19 và bị ghi nhận nợ hơn 35 triệu đồng... Còn bà Lê Thị Hoa (phường 3 Bảo Lộc) chuyển địa điểm kinh doanh nhưng không thông báo hơn 2 năm trước cũng phát hiện bị ghi nhận nợ gần 2 triệu đồng...

Tất cả những trường hợp trên đều được biết đến thông qua Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” của Cục Thuế (Bộ Tài chính). Theo ghi nhận của Cục Thuế, trên hệ thống của ngành thuế còn khoảng 617.000 doanh nghiệp, tổ chức đang tạo ra những dữ liệu nợ thuế trong dữ liệu quản lý thuế, được chia làm 2 trạng thái được gọi là 03 và 06.

Người nộp thuế đều mong muốn Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế" thực sự được tháo gỡ khó khăn trong thực hiện nghĩa vụ tài chính khi vướng trạng thái 03, 06

Làm sạch mã số thuế

Trong 617.000 mã số thuế cần được làm sạch, có những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm, bỏ địa chỉ kinh doanh, có doanh nghiệp thì thay đổi thông tin nhưng không cập nhật, thậm chí có trường hợp nhờ người khác đứng tên... Nên khi muốn giải thể, họ phải xử lý các nghĩa vụ còn tồn đọng từ tiền phạt do chậm nộp tờ khai đến thuế môn bài và cả tiền chậm nộp. Cũng theo ghi nhận của ngành thuế, trong số 95.000 doanh nghiệp đã chấm dứt mã số thuế thì có tới 3/4 trong số đó tương đương với khoảng 72.000 doanh nghiệp và tổ chức có hồ sơ nộp từ năm 2025 trở về trước.

Không tính các trường hợp cố tình vi phạm, dữ liệu nợ thuế của ông Khánh, ông Huệ, bà Hoa được kể trên là do vô tình kiểm tra tình trạng thuế khi làm các thủ tục xuất nhập cảnh. Với dữ liệu nợ thuế này, người nộp thuế nhận thức được việc không nắm rõ những quy định của Luật Quản lý thuế…; nhưng cũng mong muốn Chính phủ, Bộ Tài chính, Cục Thuế có những đánh giá, phân tích sâu sát, cụ thể đúng với ý nghĩa vế sau của Chiến dịch là “tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”. Theo ghi nhận, vướng trạng thái 03, 06, đa số là các hộ kinh doanh ngưng hoạt động mà không báo với cơ quan thuế; hoặc các doanh nghiệp thành lập nhưng không phát sinh hoạt động.

Cho đến nay, các văn bản quy phạm pháp luật của chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” đều quy định “Người nộp thuế chủ động phối hợp hoàn thành nghĩa vụ tài chính" để gỡ bỏ thông tin vướng trạng thái 03, 06; chứ chưa có văn bản nào hỗ trợ việc xem xét việc doanh nghiệp hay hộ kinh doanh đã ngừng nghỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh, không còn hoạt động, không có doanh thu phát sinh… để được miễn, giảm, trừ nghĩa vụ tài chính. Thấu hiểu tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có chỉ đạo: Trong số các doanh nghiệp giải thể thì phân tích kỹ xem là có bao nhiêu doanh nghiệp có phát sinh thuế hay là chỉ đăng ký mà không hoạt động rất nhiều năm rồi.

Những khó khăn khách quan khiến nhiều doanh nghiệp ngừng nghỉ hoạt động sản xuất kinh doanh; nhưng chủ quan trong việc thực hiện các thủ tục đóng mã số thuế

Lâm Đồng rà soát, tháo gỡ điểm nghẽn

Thuế tỉnh Lâm Đồng đã triển khai kế hoạch “Làm sạch mã số thuế - tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” ngay từ tháng 7/2026, giao nhiệm vụ đến từng đơn vị, lãnh đạo phụ trách, công chức trực tiếp xử lý hồ sơ, với yêu cầu "rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ kết quả"... Đồng thời quy định, dữ liệu kiểm đếm là căn cứ điều hành; kết quả báo cáo phải có danh sách chi tiết, trạng thái xử lý; thông báo yêu cầu hoàn thành nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và thủ tục giải thể; xác nhận nghĩa vụ và phản hồi cơ quan đăng ký kinh doanh đúng thời hạn...

Báo cáo kết quả thực hiện Chiến dịch, cho biết: Trên địa bàn tỉnh, tổng số người nộp thuế thuộc phạm vi rà soát là 72.755 trường hợp. Đến nay, Thuế tỉnh đã rà soát, chuẩn hóa hoặc xác minh được 33.303 trường hợp, đạt 45,8%; đã gửi thư mời hoặc thông báo 57.476 trường hợp, đạt 79,0%; có 15.062 trường hợp phản hồi hoặc liên hệ thực hiện thủ tục, bằng 26,2% số trường hợp đã được thông báo. Tổng số tiền đã nộp ngân sách nhà nước liên quan đến hồ sơ trạng thái 03 và 06 là trên 223,5 tỷ đồng.

Nguyên nhân khiến dữ liệu đăng ký thuế chưa được cập nhật đầy đủ là do một bộ phận người nộp thuế tự ngừng hoạt động hoặc rời địa chỉ đăng ký nhưng không thực hiện thủ tục; người đại diện theo pháp luật chết, mất tích, chuyển nơi cư trú, xuất cảnh hoặc bị xử lý hình sự, nhưng thông tin không được cập nhật kịp thời; tình hình khó khăn khiến nhiều trường hợp không có khả năng hoàn thành nghĩa vụ thuế và tiền phạt…

Thuế tỉnh Lâm Đồng cũng kiến nghị Cục Thuế xem xét, hướng dẫn đối với các trường hợp có thể điều chỉnh, hủy một phần nợ hoặc xóa nợ... đúng với mục tiêu “tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.

Trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục) là doanh nghiệp ngừng hoạt động rồi nhưng chưa đóng/chấm dứt hiệu lực mã số thuế thành công. Trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký), là những người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế nữa, nhưng không làm thủ tục thay đổi địa chỉ với cơ quan thuế, đăng ký kinh doanh, hoặc ngưng hoạt động mà không thông báo, thường gọi là “bỏ địa chỉ kinh doanh”.