Thay đổi định kiến về lão hóa

Tác giả: Ellen J. Langer/NXB Thế giới & Alpha Books

Mindfulness - Sống tỉnh thức và thực hành chánh niệm

Cuốn sách nổi tiếng về chánh niệm này đã ghi dấu ấn trong ngành tâm lý học xã hội. Những nghiên cứu trong cuốn sách cho thấy rằng chánh niệm đem lại cảm giác kiểm soát, hành động tự do và ít kiệt sức hơn.

Thay đổi định kiến về lão hóa

Mặc dù quan điểm cho rằng phát triển là quá trình diễn ra suốt cả cuộc đời hiện rất được chú ý, người ta vẫn coi những thay đổi sau tuổi trưởng thành là lão hóa.

Điều này cũng tương tự như việc mặc dù có thể dùng từ ngày để chỉ khoảng thời gian kéo dài 24 giờ, chúng ta vẫn thường sử dụng nó để nói về những giờ khi trời còn sáng. Từ lão hóa giờ đây chỉ đề cập đến mặt tối của việc già đi. Để tạo ra những thay đổi trong cuộc sống tuổi xế chiều, người ta phải đấu tranh chống lại tất cả những lối mòn tư duy phổ biến này.

Khi chúng ta hành xử một cách bất chánh niệm, nghĩa là dựa vào những phạm trù đã được thiết lập sẵn trong quá khứ, sự phát triển của chúng ta dường như đã có sẵn điểm kết thúc. Chúng ta như những viên đạn chuyển động theo một lộ trình định sẵn. Trong chánh niệm, chúng ta sẽ nhìn ra mọi lựa chọn và tạo ra các điểm kết thúc mới. Khi tham gia một cách chánh niệm từng giai đoạn phát triển, chúng ta tự do hơn trong việc vạch ra lộ trình cho chính mình.

Khi mới đắc cử, Tổng thống Franklin D. Roosevelt đã hỏi Thẩm phán Oliver Wendell Holmes rằng tại sao ông lại học tiếng Hi Lạp (khi đã lớn tuổi như vậy). “Để rèn luyện trí óc, chàng trai trẻ ạ”, Thẩm phán Holmes nói.

Các nhà khoa học phát hiện ra rằng ở tuổi trưởng thành, sự phức tạp của môi trường có thể làm thay đổi độ dày của vỏ não. Những kiến thức sinh lí học, hóa học và giải phẫu học về não bộ đã thay đổi rất nhiều so với những giả định trước đây. Bất chấp giả định rằng việc già đi là một quá trình suy giảm sinh lí không thể đảo ngược, một số loại hoạt động tinh thần lại có thể dẫn tới sự tăng trưởng mới ở các mô.

Hầu hết các giới hạn vu vơ mà chúng ta đặt ra cho sự phát triển của bản thân khi về già đều không dựa trên chút thông tin khoa học nào. Những hình dung của chính chúng ta về tuổi già, tích lũy dựa trên hàng trăm trói buộc nhận thức sớm nho nhỏ, sẽ định hình nên cuộc sống của chúng ta ở giai đoạn xế chiều.