Thay đổi lối sống giúp cải thiện trí nhớ

Người cao tuổi tham gia các hoạt động giao tiếp xã hội và rèn luyện nhận thức nhằm hỗ trợ sức khỏe não bộ.

Nghiên cứu tại 11 quốc gia Mỹ Latinh cho thấy, một chương trình thay đổi lối sống được thiết kế phù hợp văn hóa có thể giúp người cao tuổi cải thiện trí nhớ và khả năng nhận thức.

Nghiên cứu thuộc sáng kiến Latin American Initiative for Lifestyle Intervention to Prevent Cognitive Decline (LatAm-FINGERS), do Hiệp hội Alzheimer tài trợ, đánh giá hiệu quả của hai chương trình can thiệp gồm vận động thể chất, dinh dưỡng lành mạnh, rèn luyện nhận thức và tăng cường giao tiếp xã hội.

Kết quả cho thấy cả hai chương trình đều giúp cải thiện chức năng nhận thức, trong đó mô hình can thiệp chuyên sâu mang lại hiệu quả cao hơn.

Nghiên cứu kéo dài hai năm được công bố tại Hội nghị Quốc tế của Hiệp hội Alzheimer năm 2026 tại London (Anh) và đăng trên tạp chí The Lancet. Theo nhóm nghiên cứu, kết quả tiếp tục khẳng định các chương trình phòng ngừa sa sút trí tuệ dựa trên thay đổi lối sống có thể được điều chỉnh để phù hợp với nhiều nền văn hóa và hệ thống y tế khác nhau.

Tiến sĩ Lucia Crivelli, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết đây là lần đầu tiên một nghiên cứu tại Mỹ Latinh chứng minh các chương trình thay đổi lối sống được “may đo” theo văn hóa có thể triển khai hiệu quả ở nhiều quốc gia, mang lại lợi ích nhận thức cho những nhóm dân số vốn ít được tham gia trong các nghiên cứu lâm sàng.

Điều chỉnh theo văn hóa để tăng hiệu quả can thiệp

Để xây dựng chương trình, các nhóm chuyên gia tại 11 quốc gia xác định những nội dung cần thống nhất và những yếu tố có thể điều chỉnh theo văn hóa, khí hậu, nguồn thực phẩm, điều kiện công nghệ và nhu cầu của người tham gia.

Các hoạt động vận động được lựa chọn gần gũi với đời sống địa phương như khiêu vũ salsa, tango hoặc tập luyện nhóm tại công viên. Chế độ ăn MIND - được thiết kế nhằm hỗ trợ sức khỏe não bộ - cũng được điều chỉnh với các thực phẩm phổ biến như bơ, hạt diêm mạch, hạt chia và hạt bí ngô. Tài liệu hướng dẫn được dịch, bản địa hóa; những người ít sử dụng công nghệ số được hỗ trợ trong quá trình tham gia.

Theo Giáo sư Laura D. Baker, điều tra viên chính của nghiên cứu U.S. POINTER, LatAm-FINGERS thu hút người tham gia thuộc nhiều nhóm dân cư với khác biệt về văn hóa, trình độ học vấn và điều kiện kinh tế - xã hội. Kết quả cho thấy sức khỏe não bộ có thể được cải thiện ở nhiều cộng đồng khác nhau.

Bà Baker nhận định, đây là bằng chứng cho thấy mô hình U.S. POINTER có thể được điều chỉnh linh hoạt để triển khai tại nhiều quốc gia và nhóm dân cư.

Chương trình thay đổi lối sống phù hợp văn hóa giúp cải thiện trí nhớ và khả năng tư duy ở người cao tuổi có nguy cơ sa sút trí tuệ.

Chương trình có hướng dẫn thường xuyên đạt hiệu quả cao hơn

Các nhà nghiên cứu cho biết, bệnh Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác chịu tác động của nhiều yếu tố liên quan đến sức khỏe và lối sống. Vì vậy, việc can thiệp đồng thời vào nhiều yếu tố nguy cơ được kỳ vọng mang lại hiệu quả cao hơn so với chỉ tập trung vào một yếu tố riêng lẻ.

Nghiên cứu được thực hiện trên 1.065 người tại 12 trung tâm ở 11 quốc gia Mỹ Latinh gồm Argentina, Bolivia, Brazil, Chile, Colombia, Costa Rica, Cộng hòa Dominica, Ecuador, Mexico, Peru và Uruguay. Những người tham gia được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm.

Nhóm thứ nhất gồm 539 người tham gia Chương trình Can thiệp Lối sống Có hệ thống (SLI), được hướng dẫn và theo dõi thường xuyên. Chương trình bao gồm tập luyện thể chất có giám sát, tư vấn dinh dưỡng theo chế độ ăn MIND được điều chỉnh phù hợp địa phương, rèn luyện nhận thức bằng máy tính, theo dõi các yếu tố nguy cơ tim mạch và tham gia 38 buổi sinh hoạt nhóm nhằm tăng cường kết nối xã hội.

Nhóm còn lại gồm 526 người tham gia Chương trình Can thiệp Lối sống Linh hoạt (FLI). Những người này chỉ nhận hướng dẫn chung về lối sống và tham gia 4 buổi giáo dục sức khỏe trong 2 năm nghiên cứu, không có hoạt động hướng dẫn hoặc giám sát thường xuyên.

Sau 2 năm, nhóm SLI cho thấy kết quả vượt trội. Trên thang đánh giá chức năng nhận thức tổng thể, những người tham gia chương trình có cấu trúc cải thiện nhiều hơn 55% so với nhóm FLI. Nhóm này cũng đạt kết quả tốt hơn về trí nhớ, chức năng điều hành và tốc độ xử lý thông tin.

Theo Tiến sĩ Heather M. Snyder - Phó Chủ tịch phụ trách quan hệ y khoa và khoa học của Hiệp hội Alzheimer, kết quả nghiên cứu tiếp tục củng cố bằng chứng rằng các chương trình can thiệp về hành vi và lối sống có thể được điều chỉnh để phù hợp với nhiều cộng đồng trên thế giới.

Bà Snyder nhấn mạnh, một trong những phát hiện quan trọng của nghiên cứu là vai trò của tính tổ chức và sự hỗ trợ xã hội. Việc tác động đồng thời đến nhiều yếu tố lối sống có thể giúp cải thiện sức khỏe não bộ và trong tương lai có thể kết hợp với các liệu pháp điều trị mới nhằm giảm nguy cơ suy giảm nhận thức, sa sút trí tuệ.

Theo Scitechdaily