Thay đổi nhận thức của ngư dân thông qua phiên tòa giả định chống khai thác IUU

Dự chương trình có Thượng tá Vũ Đình Ngà, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4; Đại tá Phạm Viết Huân, Trưởng phòng Pháp luật, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4; Nhà báo Tạ Anh Tuấn, Phụ trách Văn phòng Báo Công lý tại TP. Hồ Chí Minh; cùng đoàn công tác Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 và Báo Công lý.

Về phía tỉnh Cà Mau có ông Trần Trọng Nhân, Phó Chánh án TAND tỉnh; ông Phạm Quốc Sử - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh; ông Phạm Văn Mười – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau; ông Lưu Hải Đăng – Chánh án TAND khu vực 8 – Cà Mau và lãnh đạo xã Đông Hải.

Đại biểu tham dự phiên tòa

Khi pháp luật được truyền tải bằng những tình huống cụ thể

Phát biểu khai mạc, Thượng tá Vũ Đình Ngà, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 cho biết, thời gian qua, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 đã phối hợp với các lực lượng chức năng, địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm ngăn chặn, chấm dứt khai thác IUU, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu đối với thủy sản Việt Nam.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một số ít ngư dân vi phạm đến khai thác IUU và chưa nắm hết đầy đủ các quy định pháp luật liên quan. Vì vậy, công tác tuyên truyền cần được đổi mới theo hướng trực quan, dễ hiểu và sát với thực tế vươn khơi, để pháp luật đến gần hơn với ngư dân và được chuyển hóa thành ý thức chấp hành trong từng chuyến biển.

Thượng tá Vũ Đình Ngà, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 phát biểu khai mạc tại chương trình

Từ yêu cầu đó, phiên tòa giả định được lựa chọn như một hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động. Thay vì chỉ nghe phổ biến quy định, ngư dân được trực tiếp theo dõi một vụ việc từ hành vi vi phạm, quá trình xét xử đến phán quyết của Tòa án, qua đó dễ nhận diện ranh giới giữa hoạt động khai thác hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật.

“Chúng tôi mong rằng, thông qua việc trực tiếp theo dõi các tình huống xét xử giả định, bà con sẽ hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật, thấy được hậu quả pháp lý và kinh tế khi vi phạm, từ đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành”, Thượng tá Vũ Đình Ngà chia sẻ.

Thông điệp được lực lượng Cảnh sát biển gửi đến ngư dân không chỉ là yêu cầu “không vi phạm”, mà còn là sự đồng hành để bà con yên tâm vươn khơi, bám biển đúng pháp luật, an toàn và hiệu quả.

Nhìn từ một vụ án để cảnh báo hậu quả

Tại phiên tòa giả định, HĐXX xét xử Lê Quốc Nam (SN 1985, ngụ Gành Hào, tỉnh Cà Mau) về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”.

Theo kịch bản, năm 2023, vì mục đích vụ lợi, Nam mua tàu cá đã qua sử dụng, chuẩn bị ngư cụ, thuê Lê Văn Hùng cùng 4 ngư phủ và tổ chức cho nhóm này xuất cảnh trái phép sang vùng biển Thái Lan khai thác thủy sản.

Quang cảnh phiên tòa giả định

Hành vi này dẫn đến việc Hùng cùng các ngư phủ bị cơ quan chức năng Thái Lan bắt giữ và xử lý theo pháp luật nước sở tại.

Sau khi xem xét các tình tiết, HĐXX giả định tuyên phạt Lê Quốc Nam 5 năm tù về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”, đồng thời phạt bổ sung 10 triệu đồng.

Điều được nhấn mạnh tại phiên tòa không nằm ở mức án, mà ở những hệ lụy phía sau một hành vi vi phạm. Khi tàu cá, ngư dân Việt Nam khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, người vi phạm có thể phải đối mặt với pháp luật của nước sở tại, mất thời gian, tài sản, thậm chí phải chấp hành hình phạt tù.

Nghiêm trọng hơn, những hành vi này ảnh hưởng đến công tác chống khai thác IUU, uy tín, hình ảnh và vị thế của Việt Nam trong quá trình nỗ lực gỡ “Thẻ vàng” của EC.

Thông qua tình huống giả định, các cơ quan tổ chức mong muốn ngư dân nhận thức rõ rằng, chống IUU không phải là yêu cầu mang tính hình thức. Mỗi chuyến biển đúng quy định, mỗi tàu cá chấp hành đầy đủ các yêu cầu về quản lý, khai thác và giám sát đều góp phần bảo vệ lợi ích của chính ngư dân và ngành thủy sản Việt Nam.

Từ tuyên truyền đến đồng hành cùng ngư dân

Một điểm đáng chú ý của chương trình là sau phiên tòa, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 và các cơ quan chức năng tỉnh Cà Mau tổ chức tọa đàm, trực tiếp trao đổi, giải đáp những thắc mắc của ngư dân về các quy định pháp luật liên quan đến chống khai thác IUU.

Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 và các cơ quan chức năng tỉnh Cà Mau tổ chức tọa đàm, trực tiếp trao đổi, giải đáp những thắc mắc của ngư dân

Đây là phần có ý nghĩa thiết thực, bởi những vấn đề ngư dân gặp phải khi vươn khơi được trao đổi trực tiếp, giúp các quy định pháp luật được giải thích cụ thể, dễ hiểu và gắn với thực tế hoạt động khai thác trên biển.

Cách làm này cũng cho thấy công tác tuyên truyền IUU đang được chuyển từ phổ biến một chiều sang tương tác, đối thoại và giải đáp trực tiếp. Khi ngư dân hiểu đúng, biết rõ mình phải làm gì và chủ động tuân thủ, hiệu quả phòng ngừa vi phạm sẽ được nâng lên ngay từ cơ sở.

Người dân đặt các câu hỏi liên quan công tác chống IUU tại buổi tọa đàm

Dịp này, ban tổ chức trao 10 suất quà bằng tiền mặt, mỗi suất 1 triệu đồng cho ngư dân có hoàn cảnh khó khăn; trao 10 suất quà và 200 lá cờ Tổ quốc kết hợp tài liệu tuyên truyền về chống khai thác IUU cho ngư dân xã Đông Hải.

Ban tổ chức trao 10 suất quà bằng tiền mặt, mỗi suất 1 triệu đồng cho ngư dân có hoàn cảnh khó khăn; trao 10 suất quà và 200 lá cờ Tổ quốc cho bà con ngư dân xã Đông Hải

Những lá cờ Tổ quốc cùng tài liệu pháp luật được trao đến ngư dân mang theo một thông điệp rõ ràng: “Mỗi chuyến tàu vươn khơi không chỉ là hành trình mưu sinh, mà còn gắn với trách nhiệm chấp hành pháp luật, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giữ gìn hình ảnh, uy tín quốc gia”.

Với cách tuyên truyền trực quan từ phiên tòa giả định đến đối thoại trực tiếp, chương trình góp phần đưa pháp luật chống khai thác IUU đến gần hơn với ngư dân, để quy định pháp luật trở thành nhận thức và hành động cụ thể trên từng chuyến biển.