Thấy gì đằng sau bảng cân đối của EVN Finance?

Gần 97% dư nợ chảy vào khu vực doanh nghiệp

Theo báo cáo tài chính của EVN Finance (EVF), trong tổng số 67.201 tỷ đồng cho vay khách hàng, khoảng 65.181 tỷ đồng là dư nợ doanh nghiệp, chiếm gần 97%. Cho vay cá nhân chỉ khoảng 2.020 tỷ đồng. Có thể nói, EVF không vận hành theo mô hình công ty tài chính tiêu dùng với hàng triệu khoản vay nhỏ, phân tán. Rủi ro tín dụng của doanh nghiệp tập trung vào số lượng khách hàng, dự án và nhóm liên quan hạn chế hơn.

Tăng trưởng tín dụng, lợi nhuận và quy mô tài sản của EVN Finance đều ghi nhận kết quả tích cực trong nửa đầu năm 2026.

Báo cáo không công bố dư nợ của 10 hoặc 20 khách hàng lớn nhất, cũng không cho biết mức độ tập trung theo từng nhóm người có liên quan. Vì thế, tỷ trọng cho vay doanh nghiệp gần 97% chưa phản ánh đầy đủ mức độ tập trung thực tế ở cấp độ khách hàng.

Xét theo ngành nghề, bất động sản và xây dựng là hai nhóm lớn nhất. Dư nợ bất động sản đạt 12.272 tỷ đồng, chiếm 18,3%; xây dựng đạt 10.580 tỷ đồng, tương ứng 15,7%. Hai lĩnh vực này cộng lại chiếm khoảng 34% danh mục tín dụng. Nếu tính thêm lưu trú và ăn uống, tỷ trọng vượt 39%.

Đáng lưu ý, cho vay bất động sản tăng từ khoảng 8.000 tỷ đồng cuối năm 2025 lên 12.272 tỷ đồng cuối tháng 6/2026, tương đương 53,4%.

Nếu so với cuối quý I, khi dư nợ bất động sản mới đạt 7.323 tỷ đồng, danh mục này đã tăng thêm gần 4.949 tỷ đồng chỉ trong ba tháng, tương ứng 67,6%.

Một số nhóm ngành có tên gọi tương đối chung cũng ghi nhận biến động lớn. Dư nợ “hoạt động hành chính và dịch vụ hỗ trợ” tăng từ 145 tỷ đồng lên 1.475 tỷ đồng trong quý II. Nhóm “hoạt động khác” tăng từ 1.424 tỷ đồng lên 4.508 tỷ đồng.

Việc hơn 3.000 tỷ đồng dư nợ mới xuất hiện trong một nhóm được gọi chung là “hoạt động khác” khiến dữ liệu phân loại theo ngành giảm đáng kể giá trị tham khảo. Nhà đầu tư khó xác định nguồn rủi ro thực sự nằm ở lĩnh vực nào.

Nợ xấu dưới 1% nhưng lớp đệm dự phòng đang mỏng đi

Tại ngày 30/6/2026, tổng nợ nhóm 3 đến nhóm 5 của EVN Finance là 662 tỷ đồng, tương đương 0,99% dư nợ.

Tỷ lệ này thấp hơn mức 1,10% cuối quý I. Tuy nhiên, sự cải thiện chủ yếu đến từ việc tổng dư nợ tăng nhanh. Trong quý II, cho vay khách hàng tăng gần 19%, còn nợ xấu tuyệt đối vẫn tăng khoảng 6%.

So với cuối năm 2025, quy mô nợ xấu đã tăng 15,7%.

Nợ nhóm 2, thường được xem là vùng cảnh báo sớm, đạt 710 tỷ đồng, tăng 51% so với đầu năm. Khoản này giảm mạnh so với cuối quý I, nhưng báo cáo không thuyết minh bao nhiêu đã quay về nhóm 1, bao nhiêu chuyển thành nợ xấu và bao nhiêu được tất toán hoặc cơ cấu lại.

Trong khi nợ xấu tuyệt đối gia tăng, tổng dự phòng cho vay giảm từ gần 860 tỷ đồng xuống 811 tỷ đồng. Tỷ lệ dự phòng trên nợ xấu theo đó giảm từ khoảng 150% xuống còn 122%.

Trong sáu tháng đầu năm, EVN Finance trích khoảng 279 tỷ đồng dự phòng cho vay nhưng sử dụng gần 328 tỷ đồng để xử lý rủi ro.

Việc dùng dự phòng để xử lý nợ là nghiệp vụ bình thường. Song khi số dự phòng được sử dụng lớn hơn phần trích lập mới, lớp đệm bảo vệ trên bảng cân đối sẽ bị thu hẹp.

Bên cạnh đó, các chỉ tiêu ngoại bảng cũng cần được xem xét thận trọng.

Lãi và phí chưa thu tăng từ 277 tỷ đồng lên 439 tỷ đồng. Riêng lãi chưa thu từ hoạt động cho vay tăng từ 226 tỷ đồng lên 396 tỷ đồng, tương đương hơn 75%.

EVN Finance còn theo dõi 3.338 tỷ đồng nợ khó đòi đã xử lý ngoại bảng, trong đó nợ gốc khoảng 1.684 tỷ đồng. Quy mô nợ từng được đưa ra khỏi bảng cân đối lớn hơn đáng kể so với 662 tỷ đồng nợ xấu hiện hữu.

Điều này không đủ để kết luận tình hình thực tế đang diễn ra. Tuy nhiên, tỷ lệ dưới 1% không nên được đọc tách rời khỏi lượng nợ đã xử lý ngoại bảng, phần lãi chưa thu đang tăng và độ bao phủ dự phòng có xu hướng giảm.

Bảng phân tích kỳ hạn tài sản còn ghi nhận khoảng 787 tỷ đồng cho vay và nợ mua đã quá hạn. Nếu cộng các tài sản quá hạn khác, tổng giá trị đạt khoảng 972 tỷ đồng.

Chứng khoán kinh doanh là một trong những khoản mục tăng nhanh nhất trên bảng cân đối EVN Finance.

Giá trị gộp của danh mục này đạt 8.490 tỷ đồng và toàn bộ được thuyết minh là chứng khoán chưa niêm yết.

Cơ cấu gồm 1.049 tỷ đồng giấy tờ có giá của các tổ chức tín dụng; 3.023 tỷ đồng chứng chỉ tiền gửi do tổ chức tín dụng phát hành; 4.418 tỷ đồng chứng khoán nợ của các tổ chức kinh tế trong nước.

Riêng chứng khoán nợ doanh nghiệp tăng từ 1.241 tỷ đồng cuối năm 2025 lên 4.418 tỷ đồng, tương đương 256%.

Trong quý II, danh mục này tăng thêm hơn 1.334 tỷ đồng.

Báo cáo không công bố tên tổ chức phát hành, mã trái phiếu hoặc giấy tờ có giá, thời điểm mua, giá mua, lãi suất, kỳ hạn, tài sản bảo đảm cũng như tình trạng thanh toán lãi và gốc.

EVN Finance phân loại toàn bộ danh mục chứng khoán nợ này vào nhóm đủ tiêu chuẩn và trích khoảng 33 tỷ đồng dự phòng chung. Tuy nhiên, khi danh tính bên phát hành và các điều kiện của khoản đầu tư không được công bố, nhà đầu tư không có đủ dữ liệu để kiểm chứng mức phân loại đó.

Cách gọi “chứng khoán kinh doanh” cũng có thể tạo ấn tượng về khả năng chuyển đổi thành tiền nhanh. Trên thực tế, một tài sản chưa niêm yết, không có giá giao dịch công khai và thiếu thị trường thứ cấp chưa chắc có thể bán ngay khi doanh nghiệp phát sinh nhu cầu thanh khoản.

Ngoài khoản mục trên, EVN Finance còn nắm giữ 1.687 tỷ đồng chứng khoán đầu tư sẵn sàng để bán và 1.869 tỷ đồng đầu tư dài hạn.

Tổng giá trị gộp của chứng khoán và đầu tư dài hạn đạt khoảng 12.046 tỷ đồng, tương đương 13,1% tổng tài sản.

Nếu chỉ cộng chứng khoán nợ doanh nghiệp chưa niêm yết, cổ phiếu trong danh mục đầu tư và các khoản đầu tư dài hạn, nhóm tài sản thiếu thông tin chi tiết đã lên tới khoảng 6.668 tỷ đồng, bằng khoảng 64% vốn chủ sở hữu của EVN Finance.

Đây có thể là khu vực tập trung rủi ro đáng kể, nhưng cũng là phần ít được nhìn thấy nhất trong báo cáo tài chính.

Khoản đặt cọc 700 tỷ đồng chưa rõ đối tác

Trong khoản mục “tài sản có khác”, EVN Finance ghi nhận 700 tỷ đồng đặt cọc mua văn phòng.

Số tiền không thay đổi từ cuối năm 2025 đến cuối quý II/2026 và tương đương khoảng 6,7% vốn chủ sở hữu.

Báo cáo kiểm toán năm 2025 cho biết khoản đặt cọc liên quan đến một hợp đồng hợp tác với đối tác, được thực hiện theo nghị quyết của Hội đồng quản trị ban hành năm 2024.

Tuy nhiên, cả báo cáo kiểm toán lẫn báo cáo quý II đều không công bố tên bên nhận tiền, vị trí bất động sản, giá mua dự kiến, tiến độ thực hiện hay tình trạng pháp lý của giao dịch.

EVN Finance đã chuyển trụ sở đến tòa nhà ThaiSquare Caliria từ năm 2025. Dù vậy, tài liệu công khai hiện không đủ để kết luận khoản đặt cọc 700 tỷ đồng có liên quan đến tòa nhà này hay không.

Vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp đặt cọc mua văn phòng. Điểm cần chú ý là một khoản tiền tương đương gần 7% vốn chủ sở hữu đã nằm ở đâu đó trong thời gian dài, nhưng cổ đông không biết bên nhận là ai và khả năng thu hồi được bảo vệ bằng cơ chế nào?

Amber Capital vừa là cổ đông, vừa là chủ nợ lớn

Một mạng lưới quan hệ đáng chú ý xuất hiện trong phần giao dịch với các bên liên quan.

Cuối năm 2025, nhóm Công ty Cổ phần Quản lý quỹ Amber và các bên liên quan trở thành nhóm cổ đông lớn của EVF, sở hữu 6,50% vốn, tương đương hơn 49,4 triệu cổ phiếu.

Nhóm này gồm Amber Capital, Công ty Đầu tư Tài chính Hòa An và một số cá nhân liên quan.

Tại ngày 30/6/2026, Amber nắm giữ khoảng 1.299 tỷ đồng chứng chỉ tiền gửi do EVF phát hành và có hơn 15 tỷ đồng tiền gửi tại đây. EVN Finance đồng thời phải trả Amber khoảng 47,7 tỷ đồng tiền lãi.

Trong sáu tháng, chi phí lãi EVF trả cho Amber đạt 63,7 tỷ đồng. Doanh nghiệp cũng đã nhận hơn 1.024 tỷ đồng tiền gửi hoặc tiền bán chứng chỉ tiền gửi cho Amber trong kỳ.

Như vậy, Amber không chỉ đóng vai trò cổ đông mà còn là một chủ nợ đáng kể của EVN Finance.

Ông Lê Mạnh Linh, Tổng giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật của EVF từ tháng 1/2026, từng giữ vị trí quản lý tại Amber Capital. Thông tin này được EVN Finance công bố trong hồ sơ lãnh đạo.

Khi một cổ đông lớn đồng thời cung cấp lượng vốn đáng kể cho doanh nghiệp, yêu cầu minh bạch về lãi suất, kỳ hạn, tài sản bảo đảm và quy trình phê duyệt giao dịch cần được đặt ở mức cao hơn.

Đáng chú ý, ngày 28/11/2025, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt Amber Capital tổng cộng 410 triệu đồng do nhiều vi phạm.

Một trong những hành vi được cơ quan quản lý nêu là Amber đã sử dụng tài sản của khách hàng ủy thác để ký hợp đồng đặt cọc mua cổ phiếu, qua đó cho tổ chức và cá nhân vay tiền vào các ngày 7/5 và 28/5/2025.

Amber còn bị xử phạt vì báo cáo không đầy đủ, không thu thập và cập nhật đầy đủ thông tin khách hàng.

Khoảng một tháng sau quyết định xử phạt, nhóm Amber trở thành cổ đông lớn của EVF.

Không có tài liệu công khai nào cho thấy hành vi bị xử phạt của Amber liên quan đến EVN Finance. Dù vậy, tiền lệ sử dụng tài sản ủy thác cho hoạt động cấp vốn khiến nguồn tiền Amber dùng để mua chứng chỉ tiền gửi của EVN Finance trở thành một vấn đề đáng lưu ý.

Dòng vốn đan xen giữa EVNFinance, Amber và AlphaRe

Ngoài quan hệ với Amber, EVF đang sở hữu khoản đầu tư dài hạn trị giá 52,5 tỷ đồng tại Công ty Cổ phần Tái bảo hiểm Alpha, tên giao dịch AlphaRe.

Ở chiều ngược lại, AlphaRe gửi 218,7 tỷ đồng tại EVN Finance. Trong sáu tháng đầu năm, EVF trả khoảng 8,4 tỷ đồng chi phí lãi cho doanh nghiệp tái bảo hiểm này.

AlphaRe được Bộ Tài chính cấp phép hoạt động ngày 19/11/2025. Trụ sở đăng ký của công ty đặt tại tầng 2, tòa nhà số 37 Bà Triệu, Hà Nội. Amber Capital đặt trụ sở tại tầng 1 của cùng tòa nhà.

Theo công bố của Công ty Chứng khoán Nhất Việt trên HNX, bà Nghiêm Phương Nhi, Chủ tịch Amber Capital, trở thành Chủ tịch Hội đồng quản trị AlphaRe từ tháng 11/2025.

Ông Lê Hoài Nam, thành viên độc lập Hội đồng quản trị EVF, đồng thời giữ chức Tổng giám đốc AlphaRe từ tháng 11/2025.

Từ các dữ liệu công khai, có thể nhận diện một mạng lưới quan hệ chặt chẽ: Amber và nhóm liên quan là cổ đông lớn của EVF; Amber nắm giữ lượng lớn chứng chỉ tiền gửi do EVN Finance phát hành; Tổng giám đốc EVN Finance từng làm việc tại Amber.

Ở một mắt xích khác, Chủ tịch Amber đồng thời là Chủ tịch AlphaRe; EVF đầu tư vào AlphaRe; AlphaRe gửi trở lại EVF số tiền lớn hơn bốn lần giá trị khoản đầu tư; Tổng giám đốc AlphaRe đồng thời là thành viên độc lập Hội đồng quản trị EVF.

Các mối liên hệ này chưa đủ để khẳng định tồn tại một cơ chế luân chuyển vốn khép kín. Tuy nhiên, dữ liệu công khai hiện cũng chưa đủ để loại trừ khả năng đó.

Trong bối cảnh EVN Finance đang tăng trưởng nhanh bằng vốn vay, nắm giữ lượng lớn tài sản chưa niêm yết và phụ thuộc ngày càng nhiều vào nguồn vốn tổ chức, sự đan xen giữa cổ đông, chủ nợ, doanh nghiệp được đầu tư và thành viên quản trị không còn là chi tiết bên lề.

Đây là khu vực cần được thuyết minh rõ hơn về nguồn tiền, điều kiện giao dịch, lãi suất, kỳ hạn, quy trình phê duyệt và lợi ích kinh tế của từng bên.