Thấy gì qua việc Trung Quốc siết hàng loạt quy định về thiết kế ô tô

Vô lăng có hình dáng bất thường tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong tình huống khẩn cấp. Ảnh: Electrifying.

Một trong những bước đi quan trọng nhất nằm ở việc siết các quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là nhóm quy định an toàn và thiết kế. Trước hết, cơ quan chức năng Trung Quốc đang xem xét yêu cầu các tính năng thiết yếu trên ô tô phải có nút bấm vật lý thay vì chỉ điều khiển qua màn hình cảm ứng – một thay đổi hướng tới tăng tính an toàn và dễ sử dụng trong các tình huống khẩn cấp.

Trung Quốc cũng xem xét siết chặt quy định liên quan đến thiết kế vô lăng, đặc biệt là vô lăng dạng yoke (vô lăng kiểu chữ U hoặc bán nguyệt) – thiết kế từng được một số hãng xe điện áp dụng nhằm tạo cảm giác thể thao và tương lai.

Theo đề xuất, xe lưu hành trên đường công cộng sẽ bắt buộc phải trang bị vô lăng tròn truyền thống, nhằm đảm bảo an toàn vận hành trong tình huống khẩn cấp. Giới chức an toàn giao thông Trung Quốc cho rằng vô lăng yoke có thể gây khó khăn khi đánh lái gấp ở tốc độ thấp, quay đầu hoặc xử lý tình huống khẩn cấp, đặc biệt đối với người lái phổ thông chưa quen với thiết kế này.

Chưa dừng ở đó, Trung Quốc cũng đang xem xét cấm tay nắm cửa dạng chìm trên ô tô, đặc biệt là trên xe điện, sau hàng loạt tranh luận về yếu tố an toàn trong tình huống khẩn cấp. Thiết kế tay nắm cửa ẩn, thường bật ra khi người dùng chạm hoặc khi xe được mở khóa, từng được nhiều hãng xe áp dụng nhằm tối ưu khí động học và tạo hình ảnh hiện đại, công nghệ cao.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý an toàn giao thông Trung Quốc cho rằng trong một số tình huống va chạm, mất điện hoặc cháy nổ, tay nắm cửa dạng chìm có thể không hoạt động đúng cách, gây khó khăn cho hành khách khi thoát hiểm hoặc cho lực lượng cứu hộ khi tiếp cận từ bên ngoài.

Các chuyên gia an toàn cũng chỉ ra rằng tay nắm cửa ẩn phụ thuộc nhiều vào cơ cấu điện tử và mô-tơ điều khiển. Nếu hệ thống điện bị hỏng sau tai nạn, cơ chế bật tay nắm có thể bị vô hiệu hóa, trong khi không phải mẫu xe nào cũng có cơ cấu cơ khí dự phòng dễ thao tác. Do đó, xe bắt buộc phải có cơ chế mở cửa cơ học rõ ràng, trực quan và hoạt động độc lập với hệ thống điện.

Màn hình cảm ứng tích hợp mọi chức năng giúp chi phí sản xuất xe giảm đáng kể, nhưng cũng nảy sinh nhiều bất tiện. Ảnh: Car.

Không chỉ siết các quy định về kĩ thuật, thời gian này còn chứng kiến Trung Quốc siết các quy định về kinh doanh, với những điểm nổi bật như quy định cấm bán ôtô với giá thấp hơn tổng chi phí sản xuất - động thái nhằm chấm dứt “cuộc chiến giá” kéo dài trong nhiều năm qua; tiêu chuẩn bắt buộc về mức tiêu thụ năng lượng của xe điện; quy định xuất khẩu xe điện ra nước ngoài phải có giấy phép chính thức từ chính phủ...

Hàng loạt động thái điều chỉnh mạnh tay được lên kế hoạch và triển khai trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang đứng trước bước ngoặt. Doanh số nội địa giảm mạnh khiến các cơ quan quản lý cảm thấy cần phải ổn định thị trường, trong khi những mục tiêu xuất khẩu đang đòi hỏi những mẫu xe an toàn và bền vững hơn.

Đây là điều dễ hiểu. Trong giai đoạn bùng nổ của thị trường xe điện Trung Quốc, nhiều hãng xe đã đẩy mạnh các chi tiết thiết kế mang tính “trình diễn công nghệ” nhằm tạo hình ảnh tương lai và thu hút người tiêu dùng trẻ. Những yếu tố này nhanh chóng trở thành công cụ marketing hiệu quả, giúp sản phẩm nổi bật giữa cuộc cạnh tranh khốc liệt. Tuy nhiên, khi hạn chế về an toàn và tiện dụng dần bộc lộ, cơ quan quản lý buộc phải xem xét điều chỉnh. Các điều chỉnh được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng tổng thể của xe Trung Quốc, củng cố niềm tin người tiêu dùng và tạo nền tảng phát triển bền vững hơn cho ngành công nghiệp ô tô nước này.

Dĩ nhiên, việc siết chặt quy định không chỉ ảnh hưởng tới các hãng ô tô nội địa mà còn có thể tạo ra tác động toàn cầu. Bởi lẽ, Trung Quốc nhiều năm liền là thị trường ô tô lớn nhất thế giới cả về sản xuất lẫn tiêu thụ, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện, nơi nước này chiếm tỷ trọng rất lớn về sản lượng pin, linh kiện và xe hoàn chỉnh. Khi một thị trường có quy mô hàng chục triệu xe mỗi năm thay đổi tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ cấu giá hay chính sách trợ cấp, các hãng xe toàn cầu buộc phải điều chỉnh chiến lược sản phẩm để phù hợp, bởi không thể bỏ qua một thị trường mang tính quyết định như vậy.

Bên cạnh quy mô, Trung Quốc còn giữ vị trí trung tâm trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nước này là nhà sản xuất pin lithium-ion, nam châm đất hiếm và nhiều linh kiện điện tử chủ chốt cho xe điện. Nếu Bắc Kinh ban hành tiêu chuẩn mới về hiệu suất năng lượng, an toàn pin hay phần mềm điều khiển, các nhà cung cấp ở nhiều quốc gia sẽ phải nâng cấp công nghệ để đáp ứng yêu cầu, qua đó tác động tới cấu trúc chi phí và thiết kế sản phẩm trên toàn cầu. Tương tự, khi Trung Quốc siết xuất khẩu hoặc thay đổi chính sách giá, thị trường quốc tế sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp về nguồn cung và mức giá.

Tay nắm cửa dạng chìm tuy sành điệu nhưng có thể trở thành mối nguy hiểm lớn trong các tai nạn. Ảnh: Drive.

Nhìn chung, Trung Quốc đang sử dụng một loạt công cụ chính sách để lập lại trật tự cho thị trường ô tô lớn nhất thế giới. Những bước đi này không chỉ nhằm bảo vệ người tiêu dùng và các nhà sản xuất trong nước mà còn hướng tới việc tạo nền tảng bền vững hơn cho ngành ô tô trong dài hạn, rất quan trọng giữa bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh