Thấy gì từ 'bữa ăn lành mạnh nhất thế giới'?

Ví dụ về một bữa ăn "lành mạnh nhất thế giới" được chuyên gia dinh dưỡng Dominique Ludwig (Anh) giới thiệu. Ảnh: Christopher Pledger.

Giữa nhiều chế độ ăn kiêng và lời khuyên về dinh dưỡng, việc lựa chọn thực phẩm tốt cho sức khỏe không phải là điều dễ dàng. Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu dinh dưỡng hiện đại đều thống nhất ở điểm: Một chế độ ăn cân bằng, giàu rau củ, chất xơ, protein và chất béo lành mạnh là nền tảng giúp duy trì sức khỏe lâu dài.

Từ những bằng chứng khoa học đó, nhiều chuyên gia thử xây dựng "bữa ăn lành mạnh nhất thế giới" nhằm minh họa cho một thực đơn đáp ứng tương đối đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể.

Ví dụ, sau khi rà soát hơn 4.000 công trình nghiên cứu về dinh dưỡng, TS Paul Berryman - giám đốc tại Viện Nghiên cứu Thực phẩm Leatherhead (Anh) - chọn lọc 222 bằng chứng có độ tin cậy cao. Từ đó, ông xây dựng thực đơn ba món được đánh giá là cân bằng về mặt dinh dưỡng gồm: món khai vị (cá hồi terrine ăn kèm salad trộn dầu ô liu), món chính (gà hầm cùng đậu lăng và các loại rau củ, kết hợp thêm bánh mì nguyên cám), món tráng miệng (bánh pudding từ sữa chua chứa lợi khuẩn ăn kèm quả óc chó). Thực đơn này chỉ mang tính chất tham khảo.

Theo Tiến sĩ Berryman, thực phẩm tốt cho sức khỏe không đồng nghĩa với việc phải khô khan hay đơn điệu. Điều quan trọng không nằm ở một món ăn riêng lẻ mà là sự cân bằng giữa các nhóm thực phẩm trong cả bữa ăn.

Món cá hồi terrine giàu axit béo omega-3 có lợi cho sức khỏe tim mạch. Ảnh: Diana Miller.

Cùng quan điểm, chuyên gia dinh dưỡng Dominique Ludwig, tốt nghiệp Đại học King's College London (Anh), cho rằng một bữa ăn lành mạnh không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn chất béo hay tinh bột. Thay vào đó, điều quan trọng là ưu tiên thực phẩm ít qua chế biến, đa dạng nguồn dinh dưỡng và duy trì chế độ ăn cân bằng trong thời gian dài.

Các chuyên gia cho rằng chế độ ăn uống là một trong ba trụ cột quan trọng quyết định sức khỏe và tuổi thọ, bên cạnh vận động thể chất và giấc ngủ. Tuy nhiên, trong bối cảnh mạng xã hội xuất hiện ngày càng nhiều xu hướng ăn kiêng và lời khuyên thiếu kiểm chứng, việc tiếp cận kiến thức từ những nguồn đáng tin cậy trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Nếu muốn tìm hiểu bài bản về dinh dưỡng và xây dựng lối sống lành mạnh, độc giả có thể tham khảo một số đầu sách sau:

EAT CLEAN - ĂN SẠCH SỐNG KHỎE (NXB Thế giới) của tác giả Emma Phạm là cuốn sách dành cho những người mới bắt đầu tìm hiểu phương pháp Eat Clean. Tác giả giải đáp những thắc mắc phổ biến như Eat Clean có phải là ăn kiêng hay chỉ gồm các món luộc, đồng thời hướng dẫn cách lựa chọn thực phẩm, xây dựng thực đơn và duy trì chế độ ăn phù hợp với từng đối tượng.

Cuốn sách "EAT CLEAN - ĂN SẠCH SỐNG KHỎE" của tác giả Emma Phạm. Ảnh: Fahasa.

Thông điệp xuyên suốt của cuốn sách là Eat Clean không phải chế độ ăn ngắn hạn mà là một lối sống hướng đến sức khỏe lâu dài.

Trong khi đó, Sống mạnh khỏe nhờ ăn uống (NXB Phụ nữ Việt Nam) của tác giả Lê Duyên Hải cung cấp những kiến thức nền tảng về dinh dưỡng theo cách dễ hiểu và gần gũi.

Cuốn sách giới thiệu vai trò của các nhóm dưỡng chất, nguyên tắc kết hợp thực phẩm, cách ăn uống theo mùa, theo độ tuổi và từng thể trạng, đồng thời lưu ý những thực phẩm không nên dùng chung để bảo vệ sức khỏe.

Ở một góc nhìn khác, Thay cách ăn đổi cuộc đời - Giải mã thói quen ăn uống (NXB Dân trí) của nhà tâm lý học lâm sàng người Mỹ Ramani Durvasula không hướng dẫn xây dựng thực đơn hay chế độ dinh dưỡng cụ thể, mà đi sâu lý giải những yếu tố tâm lý chi phối hành vi ăn uống.

Theo tác giả, nhiều lựa chọn liên quan đến thực phẩm không đơn thuần xuất phát từ cảm giác đói mà còn bị ảnh hưởng bởi cảm xúc, thói quen hoặc nhu cầu làm hài lòng người khác.

Bằng cách nhận diện những động lực này, cuốn sách giúp người đọc xây dựng mối quan hệ lành mạnh hơn với việc ăn uống, từ đó tạo ra những thay đổi bền vững không chỉ về cân nặng mà còn trong cách sống và chăm sóc bản thân.

Không có một "bữa ăn hoàn hảo" phù hợp với tất cả. Tuy nhiên, điểm chung từ những thực đơn được xây dựng dựa trên bằng chứng khoa học và các đầu sách về dinh dưỡng là khuyến khích mỗi người hiểu đúng về thực phẩm, lựa chọn cân bằng và duy trì những thói quen tốt trong thời gian dài. Đó cũng là nền tảng để hướng tới một cuộc sống khỏe mạnh và bền vững hơn.