Thấy gì từ việc khối ngoại bán ròng nhưng vẫn nắm 'kho tài sản' hơn 1 triệu tỷ?

Theo thống kê của VPBankS, từ đầu năm 2026 đến nay, khối ngoại đã bán ròng khoảng 76.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Con số này tạo cảm giác dòng vốn ngoại đang rút khỏi thị trường.

Bán hàng chục nghìn tỷ, nhưng vẫn “neo” 1,08 triệu tỷ đồng

Tuy nhiên, nếu nhìn vào quy mô tài sản còn lại, bức tranh hoàn toàn khác. Tính theo dữ liệu sở hữu tại ngày 21/8, tổng giá trị cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên HoSE lên tới khoảng 1,08 triệu tỷ đồng. Đây là lượng tài sản tương đương hàng chục tỷ USD, cho thấy khối ngoại vẫn duy trì sự hiện diện rất lớn tại các doanh nghiệp niêm yết hàng đầu.

Sự hiện diện của lượng vốn ngoại hơn 1 triệu tỷ đồng khiến câu chuyện nâng hạng trở nên đáng chú ý hơn.

Nói cách khác, bán ròng không đồng nghĩa với rút vốn hoàn toàn. Việc khối ngoại bán ròng trong một giai đoạn có thể phản ánh hoạt động cơ cấu danh mục, chốt lời, dịch chuyển dòng vốn giữa các thị trường hoặc điều chỉnh tỷ trọng ở từng cổ phiếu. Trong khi đó, phần tài sản vẫn được nắm giữ cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài chưa từ bỏ vị thế tại Việt Nam.

Điểm đáng chú ý, quy mô sở hữu này xuất hiện ngay trước thời điểm thị trường Việt Nam dự kiến chính thức được FTSE Russell nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 21/9/2026.

Cơ cấu sở hữu cũng cho thấy dòng vốn ngoại tập trung rất mạnh vào những doanh nghiệp đầu ngành. VCB (Vietcombank) hiện đứng đầu về giá trị cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ, với khoảng 99.300 tỷ đồng. VNM (Vinamilk) đứng sau với gần 66.400 tỷ đồng, CTG (VietinBank) khoảng 61.800 tỷ đồng và MWG (Thế Giới Di Động) hơn 54.000 tỷ đồng.

Một số doanh nghiệp vốn hóa lớn khác cũng có giá trị sở hữu ngoại lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng như VIC (Vingroup) khoảng 50.000 tỷ đồng, BID (BIDV) hơn 47.000 tỷ đồng và VPB (VPBank) khoảng 46.600 tỷ đồng.

Tổng cộng, thị trường hiện có 16 doanh nghiệp niêm yết sở hữu lượng vốn ngoại có giá trị từ 1 tỷ USD trở lên.

Những con số này cho thấy một thực tế quan trọng: khối ngoại có thể đang bán ròng về dòng tiền, nhưng vẫn đang nắm giữ một “kho tài sản” rất lớn trên thị trường Việt Nam.

Thậm chí, dòng vốn quốc tế không chỉ nằm ở những doanh nghiệp đã niêm yết lâu năm. Một số doanh nghiệp mới lên sàn cũng nhanh chóng thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài. Lượng cổ phiếu TCX (TCBS) do khối ngoại nắm giữ có giá trị khoảng 10.361 tỷ đồng; DMX (Điện Máy Xanh) khoảng 9.361 tỷ đồng và VPL (Vinpearl) khoảng 9.163 tỷ đồng.

Tính chung 7 doanh nghiệp mới niêm yết được thống kê, giá trị cổ phiếu nằm trong tay nhà đầu tư nước ngoài đạt khoảng 34.526 tỷ đồng, tương đương hơn 1,3 tỷ USD.

Điều này cho thấy câu chuyện dòng vốn ngoại tại Việt Nam không thể chỉ được đo bằng con số mua ròng hay bán ròng trong từng phiên.

Nếu chỉ nhìn vào giao dịch ròng, nhà đầu tư có thể dễ dàng kết luận rằng khối ngoại đang rút lui. Nhưng nhìn vào tổng tài sản đang nắm giữ, có thể thấy một phần rất lớn dòng vốn quốc tế vẫn đang “neo” tại các tài sản Việt Nam. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nhìn vào câu chuyện nâng hạng.

1,08 triệu tỷ đồng đang có và 1,54 tỷ USD có thể đến

Sự hiện diện của lượng vốn ngoại hơn 1 triệu tỷ đồng khiến câu chuyện nâng hạng trở nên đáng chú ý hơn.

Theo ước tính từ TPS, việc Việt Nam được đưa vào các bộ chỉ số FTSE dành cho thị trường mới nổi có thể mở đường cho khoảng 1,54 tỷ USD dòng vốn thụ động sau khi hoàn tất các giai đoạn phân bổ.

Nếu dòng tiền này được giải ngân đúng theo kỳ vọng, thị trường sẽ đồng thời chứng kiến hai lớp dòng vốn: một bên là lượng tài sản ngoại đã hiện hữu và tiếp tục được nắm giữ, bên còn lại là dòng vốn mới có khả năng phải giải ngân theo cơ cấu các bộ chỉ số.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng toàn bộ 1,54 tỷ USD sẽ lập tức chảy vào mọi cổ phiếu trên sàn. Cơ chế của dòng vốn ETF khiến tiền có xu hướng tập trung vào những cổ phiếu có vốn hóa lớn, free-float tốt, thanh khoản cao và đáp ứng các tiêu chí của bộ chỉ số.

Theo các ước tính trên thị trường, hơn 60% dòng vốn dự kiến có thể tập trung vào nhóm VIC, VHM, HPG, VPB, MSN, FPT và VCB. Riêng nhóm bất động sản thông qua VIC và VHM có thể chiếm tỷ trọng rất lớn trong dòng vốn dự kiến.

Điều này tạo ra một điểm đáng chú ý: dòng vốn mới có thể không làm thay đổi toàn bộ cấu trúc thị trường, mà trước tiên củng cố vị thế của những cổ phiếu vốn đã là nơi tập trung phần lớn tài sản của khối ngoại.

VCB là một ví dụ rõ nét. Đây vừa là một trong những doanh nghiệp đang có giá trị sở hữu ngoại lớn nhất, vừa nằm trong nhóm cổ phiếu có khả năng được hưởng lợi từ dòng vốn chỉ số.

Tương tự, những cổ phiếu vốn hóa lớn khác có thể vừa tiếp tục là nơi khối ngoại duy trì lượng tài sản hiện hữu, vừa trở thành điểm đến của dòng tiền mới sau khi nâng hạng.

Vì vậy, điều đáng quan tâm không chỉ là “khối ngoại sẽ mua thêm bao nhiêu”, mà còn là “lượng tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng hiện hữu sẽ được cơ cấu như thế nào sau nâng hạng”.

Nếu dòng vốn mới tạo lực cầu bổ sung, trong khi phần tài sản đang nắm giữ không bị rút ra mạnh, tác động lên thanh khoản và định giá có thể lớn hơn con số dòng vốn mới nhìn trên bề mặt.

Ngược lại, nếu khối ngoại tiếp tục bán ròng mạnh trong giai đoạn chuyển đổi, tác động tích cực từ dòng vốn ETF có thể bị triệt tiêu một phần.

Một số ước tính cho rằng lượng vốn ETF trong đợt đầu chỉ khoảng 150 triệu USD. Dòng tiền thực tế còn phụ thuộc vào quy mô tài sản của các quỹ, tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số và thời điểm các quỹ thực hiện tái cơ cấu danh mục.

Dù vậy, xét trên nền tảng hiện tại, điều đáng chú ý hơn cả là Việt Nam bước vào giai đoạn nâng hạng với một lượng vốn ngoại đã hiện diện rất lớn.

Khối ngoại đã bán ròng khoảng 76.000 tỷ đồng kể từ đầu năm, nhưng vẫn nắm giữ khoảng 1,08 triệu tỷ đồng cổ phiếu trên HoSE. Khoảng cách giữa hai con số này cho thấy câu chuyện vốn ngoại không phải là “rút đi hay ở lại” một cách đơn giản.

Đó là quá trình tái cơ cấu danh mục trong một thị trường mà nhà đầu tư quốc tế vẫn đang sở hữu lượng tài sản khổng lồ.

Và khi FTSE mở rộng cánh cửa tiếp cận thị trường Việt Nam, lượng tài sản đang được nắm giữ này có thể trở thành một nền tảng quan trọng cho giai đoạn tiếp theo.

Nâng hạng vì thế không chỉ mang ý nghĩa đón thêm 1,54 tỷ USD vốn mới. Quan trọng hơn, đây có thể là bước chuyển từ một thị trường đã có sự hiện diện lớn của vốn ngoại sang một thị trường có khả năng thu hút và giữ chân dòng vốn quốc tế ở quy mô lớn hơn.