Thế giới báo động đỏ về tình trạng mất và suy thoái rừng, 'cánh cửa hành động' ngày càng bị thu hẹp

Hơn 489 triệu ha rừng đã bị chặt phá kể từ năm 1990, trong khi diện tích rừng bị suy thoái còn lớn hơn. (Nguồn: Getty Images)

Theo báo cáo mới của Liên hợp quốc về tình trạng rừng trên thế giới, hơn 489 triệu ha rừng đã bị mất kể từ năm 1990. Diện tích rừng bị suy thoái thậm chí còn lớn hơn con số này. Báo cáo ghi nhận những tiến bộ gần đây trong công tác bảo vệ rừng và trồng cây trên toàn cầu, nhưng cho rằng tốc độ hành động vẫn chưa đáp ứng các cam kết đã đề ra.

Trong hai thập niên qua, các sáng kiến ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu đã cam kết đưa hơn 1 tỷ ha đất vào diện tích phục hồi. Tuy nhiên, mới chỉ khoảng 1/5 diện tích này thực sự được phục hồi. Báo cáo của FAO nhận định tiến độ giữa các khu vực còn không đồng đều và chưa đủ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trên toàn cầu.

Rừng hiện bao phủ 4,14 tỷ ha, tương đương khoảng 1/3 diện tích đất liền của Trái đất. Các hệ sinh thái này lưu trữ khoảng 714 tỷ tấn carbon và là nơi sinh sống của tới 80% đa dạng sinh học trên cạn của thế giới. Rừng cũng đóng vai trò quan trọng trong điều hòa lượng mưa và giảm đói nghèo, khi gần 1/3 dân số toàn cầu phụ thuộc vào rừng để bảo đảm sinh kế.

Trong khi đó, các mối đe dọa đối với rừng đang gia tăng. Mỗi năm, khoảng 127 triệu ha rừng bị ảnh hưởng bởi cháy rừng, bên cạnh những thiệt hại do côn trùng, dịch bệnh và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Những tác động này làm rừng ngày càng dễ tổn thương, trong bối cảnh các hệ sinh thái rừng đồng thời chịu sức ép từ việc mở rộng nông nghiệp, khủng hoảng khí hậu, ô nhiễm và hoạt động khai thác nhiên liệu hóa thạch cùng các nguồn tài nguyên khác.

Báo cáo cảnh báo khoảng cách ngày càng lớn giữa nhu cầu và nguồn cung bền vững đang cho thấy sự mất cân đối mang tính hệ thống, đe dọa tính toàn vẹn của các hệ sinh thái cũng như khả năng duy trì lâu dài của các nền kinh tế dựa vào rừng.

Theo FAO, việc phục hồi rừng và các hệ sinh thái suy thoái khác có thể mang lại lợi ích cho con người, an ninh lương thực và nền kinh tế. Nếu phục hồi được 1 tỷ ha, lợi ích kinh tế ước tính có thể đạt 1,8 nghìn tỷ USD mỗi năm.

Tổng Giám đốc FAO Qu Dongyu cho biết báo cáo cho thấy phục hồi rừng và cảnh quan không chỉ là ưu tiên về môi trường mà còn là khoản đầu tư chiến lược nhằm xây dựng các hệ thống nông sản - thực phẩm có khả năng chống chịu tốt hơn và thúc đẩy phát triển khu vực nông thôn.

Ông Qu Dongyu cảnh báo “cánh cửa hành động đang thu hẹp”, đồng thời cho rằng việc trì hoãn hoặc triển khai các chương trình phục hồi thiếu hiệu quả sẽ làm gia tăng chi phí về lâu dài, khiến bất bình đẳng trầm trọng hơn và có nguy cơ đẩy các hệ sinh thái vào những hướng phát triển thiếu bền vững.

Chuyên gia này cho rằng, trong bối cảnh rừng tiếp tục bị mất và suy thoái, trong khi nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm và dịch vụ dựa vào đất đai ngày càng tăng, cần khẩn trương mở rộng quy mô các chương trình phục hồi rừng hiệu quả.