Thế giới đã đầu tư bao nhiêu cho chuyển dịch năng lượng?

(Ảnh minh họa)

Giao thông điện hóa là lĩnh vực thu hút vốn lớn nhất, với 893 tỷ USD, tiếp theo là năng lượng tái tạo 690 tỷ USD và hạ tầng lưới điện 483 tỷ USD.

Dù tổng đầu tư đạt đỉnh mới, tốc độ tăng trưởng theo năm đã chậm lại rõ rệt trong bốn năm qua, từ 27% năm 2021 xuống còn 8% năm 2025.

Xu hướng theo lĩnh vực

BloombergNEF cho biết đầu tư vào năng lượng tái tạo giảm 9,5% so với cùng kỳ, chủ yếu do các thay đổi về quy định tại Trung Quốc, gây bất định cho thị trường điện lớn nhất thế giới.

Ngược lại, hầu hết các phân ngành chuyển dịch năng lượng khác đều tăng, trừ hydro với 7,3 tỷ USD và điện hạt nhân với 36 tỷ USD.

Báo cáo cho thấy đầu tư vào nguồn cung năng lượng sạch vượt chi cho nhiên liệu hóa thạch năm thứ hai liên tiếp. Nguồn cung năng lượng sạch - gồm tái tạo, hạt nhân, hydro, thu giữ carbon, lưu trữ năng lượng và lưới điện - cao hơn chi cho nhiên liệu hóa thạch 102 tỷ USD trong năm 2025, tăng từ mức chênh 85 tỷ USD năm 2024.

Đầu tư vào nguồn cung nhiên liệu hóa thạch cũng giảm lần đầu tiên kể từ năm 2020, giảm 9 tỷ USD, chủ yếu do chi tiêu thấp hơn cho thăm dò khai thác dầu khí và phát điện từ nhiên liệu hóa thạch.

Phó Tổng Giám đốc BloombergNEF Albert Cheung nói: “Năm qua cho thấy, bất chấp những trở ngại về chính sách và thương mại, quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu vẫn bền bỉ và mang lại nhiều cơ hội cho nhà đầu tư”.

“Khi nhiều nền kinh tế tìm cách tăng cường an ninh năng lượng và xây dựng chuỗi cung ứng trong nước, đầu tư vào năng lượng sạch sẽ tiếp tục tăng, đặc biệt gắn với việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu”, ông nói thêm.

Biểu đồ đầu tư chuyển dịch năng lượng toàn cầu theo lĩnh vực. (Ảnh: BloombergNEF)

Chuỗi cung ứng năng lượng sạch

Đầu tư vào chuỗi cung ứng năng lượng sạch tăng 6% lên 127 tỷ USD, phản ánh chi tiêu cho các nhà máy khai thác pin mặt trời, pin lưu trữ, thiết bị điện phân và thiết bị gió, cùng với các mỏ và cơ sở chế biến kim loại cho pin.

Tăng trưởng dẫn dắt bởi sản xuất pin và vật liệu, nhưng BloombergNEF cảnh báo tình trạng dư thừa công suất vẫn gây áp lực lên toàn bộ các lĩnh vực chuỗi cung ứng năng lượng sạch. Vì vậy, dù tổng đầu tư tiếp tục tăng, áp lực giảm giá các sản phẩm công nghệ sạch được dự báo sẽ còn kéo dài.

BloombergNEF cho biết sự thống lĩnh của Trung Quốc trong khai thác công nghệ sạch đang dần giảm khi Mỹ, EU và Ấn Độ mở rộng chuỗi cung ứng nội địa, dù Trung Quốc được dự báo vẫn sẽ là nhà đầu tư lớn nhất trong nhiều năm tới.

Hãng cũng cảnh báo đầu tư vào khai thác điện gió có nguy cơ không theo kịp nhu cầu của lộ trình phát thải ròng bằng 0, trong khi nguồn cung kim loại cho pin trong tương lai có thể bị lệch pha nếu tiến độ bổ sung các dự án chậm lại.

Tài chính tư nhân cho công nghệ khí hậu

Nguồn vốn cổ phần tư nhân và cổ phần đại chúng dành cho các công ty công nghệ khí hậu đã phục hồi trong năm 2025, đạt 77,3 tỷ USD, tăng 53% so với cùng kỳ sau ba năm sụt giảm.

Đà phục hồi chủ yếu đến từ các thương vụ cổ phần đại chúng quy mô lớn tại châu Á, trong khi vốn đầu tư mạo hiểm giảm năm thứ ba liên tiếp. Hoạt động mua bán và sáp nhập vẫn sôi động, đạt tổng cộng 99,1 tỷ USD, tăng 37%, với các giao dịch tập trung vào điện sạch và các công trình, tòa nhà gắn với việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu.

Phát hành nợ cho chuyển dịch năng lượng cũng tăng, lên 1,2 tỷ USD, tăng 17%, nhờ sự gia tăng của tài trợ doanh nghiệp và dự án, dù trái phiếu gắn nhãn của chính phủ giảm ở các lĩnh vực đã trưởng thành như năng lượng tái tạo.

BloombergNEF nhấn mạnh rằng các trung tâm dữ liệu đang trở thành một lực hút lớn trong dòng vốn toàn cầu, ước tính thu hút khoảng 500 tỷ USD đầu tư trong năm 2025, đưa lĩnh vực này vượt quy mô của điện mặt trời, dù vẫn đứng sau giao thông điện hóa.

Hãng cho biết các công nghệ đã trưởng thành như năng lượng tái tạo, lưu trữ, xe điện và lưới điện tiếp tục chiếm ưu thế nhờ rủi ro thấp hơn và mô hình kinh doanh đã phát triển.

Xu hướng đầu tư theo khu vực

Châu Á - Thái Bình Dương vẫn là khu vực lớn nhất về đầu tư cho chuyển dịch năng lượng, chiếm 47% tổng toàn cầu trong năm 2025. Trung Quốc dẫn đầu chi tiêu với 800 tỷ USD, dù ghi nhận lần đầu tiên đầu tư vào năng lượng tái tạo giảm kể từ năm 2013. Trong khi đó, đầu tư tại Ấn Độ tăng 15%, lên 68 tỷ USD.

Châu Âu đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng toàn cầu, với đầu tư của EU tăng 18%, đạt 455 tỷ USD, bất chấp những trở ngại về chính sách và chi phí.

Đầu tư tại Mỹ tăng 3,5%, lên 378 tỷ USD, ngay cả khi chính quyền ông Trump tìm cách làm chậm một số nội dung trong chương trình chuyển dịch năng lượng bằng cách rút bớt nguồn trợ cấp và chặn một số dự án điện gió.

Nhà đầu tư cam kết

Trong thông tin liên quan, kết quả riêng từ Khảo sát Nhà đầu tư Chuyển dịch Năng lượng Vương quốc Anh 2026 của Deloitte cho thấy mức độ cam kết của nhà đầu tư tại Anh vẫn cao, nhưng niềm tin vào khả năng triển khai tài chính cho các khoản đầu tư chuyển dịch năng lượng còn chưa đồng đều.

Khảo sát hơn 100 lãnh đạo cấp cao, đại diện cho khoảng 9 nghìn tỷ bảng Anh tài sản đang quản lý, cho thấy 90% cho biết họ đã cam kết hơn với chuyển dịch năng lượng trong năm qua.

Gần 96% đang đầu tư để đáp ứng các mục tiêu khử carbon hoặc phát thải ròng bằng 0, và 93% xem quá trình chuyển dịch là cơ hội nhiều hơn là thách thức.

Tuy nhiên, chỉ 30% nói rằng họ rất tin tưởng Vương quốc Anh sẽ đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, trong khi 67% cho biết chỉ ở mức tin tưởng vừa phải.

Về mục tiêu khử carbon cho hệ thống điện vào năm 2030, chỉ 17% bày tỏ mức độ tin tưởng cao, với khoảng hai phần ba ở mức tin tưởng trung bình.

Đối với chuỗi cung ứng, 75% cho biết họ tin tưởng ở mức vừa phải rằng Anh sẽ vượt qua các rào cản trước năm 2030, trong khi 84% khá tin tưởng nước này sẽ phát triển được các kỹ năng xanh cần thiết.

Chỉ 8% cho rằng Chính phủ hiện đang hành động hiệu quả để thúc đẩy chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp.

Các nhà đầu tư xếp lưu trữ pin, điện mặt trời đã trưởng thành, điện gió trên bờ và ngoài khơi, hydro xanh và hạ tầng lưới điện là những cơ hội hấp dẫn nhất. Để kích thích đầu tư, họ cho rằng cần ưu tiên đẩy nhanh thực thi chính sách và mở rộng lưới điện, trong đó việc phê duyệt quy hoạch và cấp phép, các cơ chế hỗ trợ thị trường và sự ổn định chính sách dài hạn được xem là những yếu tố chính sách quan trọng nhất.

Khi được hỏi điều gì khiến một cơ hội trở nên hấp dẫn, người tham gia khảo sát nhấn mạnh đến khả năng nhìn rõ rủi ro, dòng tiền dự đoán được và mối liên hệ chặt chẽ với các mục tiêu bền vững.

Nh.Thạch

AFP