Thế giới sẽ đối mặt với chuỗi hiện tượng thời tiết cực đoan chưa từng có do siêu El Nino

Nguy cơ "siêu El Nino" đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức kỷ lục

Trong 4 tháng đầu năm 2026, diện tích đất bị cháy rừng đã vượt mức kỷ lục, với 150 triệu ha bị tàn phá, gấp đôi mức trung bình gần đây. Các chuyên gia thuộc World Weather Attribution (WWA) cho biết tình hình sẽ còn tồi tệ hơn khi nhiệt độ toàn cầu có khả năng phá kỷ lục.

Theo dữ liệu mới nhất từ Chương trình quan sát Trái đất Copernicus của Châu Âu, nhiệt độ mặt biển toàn cầu trong tháng 4/2026 đã đạt mức cao thứ hai kể từ khi con người bắt đầu theo dõi khí hậu bằng dữ liệu hiện đại. Diễn biến này đang khiến giới nghiên cứu đặc biệt lo ngại bởi nó xuất hiện đúng vào thời điểm nhiều tín hiệu cho thấy El Nino có thể quay trở lại với cường độ rất mạnh. Các đợt nóng bất thường trên đại dương hiện xuất hiện dày đặc tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương và ngoài khơi nước Mỹ. Đây đều là những vùng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hệ thống khí hậu toàn cầu. Khi nhiệt độ nước biển tại những khu vực này tăng mạnh, các mô hình thời tiết trên khắp thế giới có thể bị đảo lộn chỉ trong thời gian ngắn.

Bà Samantha Burgess - chuyên gia chiến lược khí hậu thuộc Trung tâm Dự báo thời tiết trung hạn Châu Âu - cho biết: Nhiệt độ mặt biển hiện chỉ còn cách mức cao nhất lịch sử một khoảng rất nhỏ. Theo bà, tháng 5 nhiều khả năng tiếp tục chứng kiến các kỷ lục mới bị phá vỡ. Điều khiến giới khoa học lo lắng hơn cả nằm ở khả năng hình thành một đợt "siêu El Nino" tương tự các giai đoạn cực đoan từng xảy ra khoảng ba thập kỷ trước. Nếu kịch bản này xuất hiện, nhiệt lượng bổ sung từ El Nino có thể cộng hưởng với biến đổi khí hậu do con người gây ra, đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức chưa từng có.

Những tháng đầu năm 2026, Nhật Bản đối mặt với nạn cháy rừng nghiêm trọng

Tiến sĩ Friederike Otto - nhà khoa học khí hậu tại Imperial College London - nhấn mạnh: "El Nino là hiện tượng tự nhiên, nhưng nay nó diễn ra trên nền khí hậu vốn đã nóng lên mạnh mẽ”. Theo dự báo, năm 2026 có khả năng vượt qua kỷ lục năm 2024, nóng hơn khoảng 0,06 độ C. Tiến sĩ Daniel Swain - Viện Tài nguyên Nước California - cho rằng: "Chúng ta chưa từng chứng kiến một El Nino mạnh trong bối cảnh toàn cầu đã nóng như hiện nay. Điều này có thể dẫn đến lũ lụt, hạn hán và cháy rừng chưa từng có”. Thực tế, Mỹ đã ghi nhận mùa Đông nóng nhất lịch sử, trong khi Ấn Độ có nơi lên tới 46 độ C. Tại Nam Mỹ, Chile và Argentina mất gần 10ha đất/phút vì cháy rừng. Nhật Bản cũng chứng kiến hàng nghìn người phải sơ tán khi 1.400 lính cứu hỏa chiến đấu với các đám cháy kéo dài nhiều ngày.

Châu Âu và thế giới trước vòng xoáy thời tiết cực đoan

Hiện tại, Châu Âu đang trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu khi nhiệt độ tại lục địa này tăng nhanh gấp đôi mức trung bình thế giới, kéo theo hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan, thiệt hại kinh tế nặng nề và sức ép ngày càng lớn đối với các chính sách chuyển đổi xanh của Liên minh Châu Âu (EU).

Theo báo cáo, năm 2025 nằm trong nhóm 3 năm nóng nhất từng được ghi nhận tại Châu Âu. Khoảng 95% diện tích lục địa này có nhiệt độ cao hơn mức trung bình nhiều năm. Tình trạng nóng lên thậm chí lan tới cả Bắc Cực, nơi nhiệt độ có thời điểm vượt ngưỡng 30 độ C tại các khu vực nằm phía trên Vòng Bắc Cực - điều từng bị xem là khó tưởng tượng trước đây.

Các nhà khoa học cho rằng nhiều yếu tố đang khiến Châu Âu nóng lên nhanh hơn phần còn lại của thế giới, trong đó có vị trí địa lý, những biến đổi trong tuần hoàn khí quyển và các "vòng xoáy khí hậu" tự khuếch đại. Các sông băng trên khắp Châu Âu hiện đang tan chảy với tốc độ đáng báo động. Riêng Greenland đã mất khoảng 139 tỷ tấn băng trong năm 2025, tương đương khối lượng của khoảng 100 bể bơi Olympic biến mất mỗi giờ. Khi các bề mặt phủ băng trắng thu hẹp, khả năng phản xạ nhiệt giảm xuống, khiến quá trình nóng lên tiếp tục tăng tốc.

Biến đổi khí hậu cũng đang làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan trái ngược nhau tại Châu Âu. Trong khi nhiều khu vực đối mặt hạn hán kéo dài và thiếu nước nghiêm trọng, nhiều nơi khác lại hứng chịu mưa lớn và lũ lụt. Nắng nóng và khô hạn kéo theo cháy rừng trên diện rộng, với hơn 1 triệu ha rừng bị thiêu rụi trong năm 2025 - mức cao kỷ lục. Các vụ cháy này không chỉ phá hủy các "bể hấp thụ carbon" tự nhiên, mà còn tiếp tục thải thêm khí CO2 vào khí quyển, tạo thành vòng luẩn quẩn nguy hiểm.

El Nino thường gây ra mùa hè nóng và khô ở Châu Âu, Australia, Đông Nam Á và Nam Phi, đồng thời tạo ra mưa lớn và bão dữ dội ở các khu vực khác. Hiện tượng này cũng làm gia tăng nguy cơ cháy rừng tại Amazon, Châu Đại Dương và Đông Nam Á - những khu vực vốn ẩm ướt nhưng nay có thể bùng phát hỏa hoạn bất thường.

Tổ chức Khí tượng thế giới trước đó cũng cảnh báo điều kiện El Nino có thể hình thành trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 năm nay. Một số cơ quan khí tượng quốc tế nhận định đợt El Nino sắp tới có thể đạt cường độ rất mạnh, tiệm cận cấp độ "siêu El Nino". Các chuyên gia cho rằng nếu siêu El Nino thực sự xuất hiện trong bối cảnh nhiệt độ đại dương đã ở sát ngưỡng kỷ lục như hiện nay, thế giới có thể phải chứng kiến chuỗi hiện tượng thời tiết cực đoan dữ dội hơn nhiều.