Thế giới thời đàm: Lỗ hổng chết người

Chỉ huy cao cấp nhất của Mỹ tại Trung Đông, Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM) mới đây cảnh báo, các video do binh sĩ Mỹ ghi lại bằng điện thoại di động được chia sẻ trực tuyến có thể giúp Iran nhắm mục tiêu vào các căn cứ của Mỹ, và rằng quân đội Mỹ đang cân nhắc việc tịch thu điện thoại di động của binh sĩ đồn trú tại các khu vực chiến sự ở Trung Đông.

Mỹ tìm cách bảo vệ binh lính khỏi các mối đe dọa từ dữ liệu định vị di động. Ảnh minh họa: Business Insider

Trong một video được đăng tải trực tuyến, một quân nhân Mỹ đã ghi lại cảnh các binh sĩ chạy tìm nơi trú ẩn trong cuộc tấn công chết người của Iran vào căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan hôm 17-7. Đoạn video được ghi lại bằng kính thông minh Meta tích hợp camera cho thấy vị trí và cách thức binh sĩ sơ tán đến hầm trú ẩn trong một cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran.

Washington đánh giá, Tehran vốn dĩ khó có thể xác định các đòn tấn công nhắm trúng mục tiêu hay không, bởi quân đội Mỹ thường sử dụng thiết bị gây nhiễu điện tử hoặc các chiến thuật khác trong vùng chiến sự. Cẩn trọng là thế, song chính những video tự quay của binh sĩ Mỹ - được các hãng tin và các nền tảng mạng xã hội công khai đăng tải, mô tả và phân tích chi tiết những mục tiêu bị bắn phá - đã vô tình thực hiện việc “đánh giá thiệt hại một cách hoàn toàn miễn phí” giúp đối phương.

Binh sĩ Mỹ ở Trung Đông trở thành mục tiêu tấn công thông qua dữ liệu di động. Ảnh minh họa: Business Insider

Hồi tháng 4, CENTCOM từng xác nhận, dữ liệu điện thoại thông minh thương mại đang được sử dụng để nhắm mục tiêu vào lực lượng Mỹ đóng quân ở nước ngoài. Vào thời điểm đó, các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Iran đã gây thiệt hại hoặc làm tê liệt nhiều cơ sở của Mỹ trên khắp vùng Vịnh, buộc các chỉ huy phải phân tán hàng nghìn binh sĩ đến các khách sạn và văn phòng mà không có bất kỳ sự bảo vệ nào từ vòng ngoài căn cứ. Chẳng ai ngờ, các binh sĩ vẫn mang theo bên người chiếc điện thoại di động cá nhân, và từ đó, phát tán dữ liệu vị trí - vốn có thể được rao bán cho bất kỳ ai có thẻ tín dụng.

Không phải đến chiến sự Trung Đông mối nguy lộ lọt thông tin từ thiết bị di động mới được cảnh báo. Business Insider cho hay, trong một video chia sẻ hồi đầu năm 2025, một lính thủy đánh bộ Mỹ đã thoát khỏi hỏa lực đối phương và tìm đến trú ẩn trong một tòa nhà bỏ hoang. Binh sĩ này lấy điện thoại nhắn tin cầu cứu và chia sẻ vị trí cho đồng đội. Khi những lính thủy đánh bộ khác đến giải cứu, đối phương đã nhắm hỏa lực tấn công trúng địa điểm gây ra thương vong; cùng lúc, các tin nhắn bị chặn, khiến các binh sĩ này rơi vào nguy hiểm.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ. Ảnh: Reuters

Đáng nói là thông tin bị lộ không chỉ do người dùng chia sẻ vị trí. Là thiết bị thu phát tín hiệu, điện thoại di động - dù đã tắt tính năng định vị - vẫn liên tục tạo ra tín hiệu và siêu dữ liệu thông qua địa chỉ IP, kết nối wi-fi, bluetooth và mạng vô tuyến. Trong cuộc sống thường nhật, dữ liệu đó được các nhà quảng cáo, nhà phát triển ứng dụng, nhà môi giới dữ liệu, nhà mạng viễn thông khai thác và rao bán công khai. Tuy nhiên, trong khu vực chiến sự, dữ liệu mang giá trị chiến thuật bởi nó có thể tiết lộ vị trí tập trung quân, lịch trình hằng ngày, điểm tập kết trang bị vũ khí, sở chỉ huy và các trung tâm hậu cần…

Đến nay, con số 18 binh sĩ Mỹ thiệt mạng, hơn 600 người bị thương trong các cuộc giao tranh với Iran kể từ khi chiến sự bùng nổ cuối tháng 2 đã làm gia tăng mối lo ngại của công chúng Mỹ về một cuộc chiến mà chỉ có 1/3 người dân nước này ủng hộ. Washington giờ đây đang phải nỗ lực tìm cách ngăn chặn tâm lý bất an của gia đình binh sĩ, khi các quân nhân Mỹ không còn được phép tự do sử dụng điện thoại di động như một cách khẳng định mình vẫn an toàn giữa chiến sự.

Chiến trường hiện đại không chỉ có những màn đấu hỏa lực khốc liệt, mà còn là cuộc đấu trí với các byte dữ liệu. Một “vật bất ly thân” trong thời bình hoàn toàn có nguy cơ trở thành “thiết bị do thám” dẫn đường cho hỏa lực đối phương trong thời chiến. Quyết định thu hồi điện thoại của binh sĩ Mỹ tại Trung Đông không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần, mà là lời thức tỉnh về sự bất cập của các quy tắc an ninh cũ trong kỷ nguyên số.