The Telegraph: Mỹ muốn mua quần đảo Chagos ở Ấn Độ Dương

Ngày 7-6, tờ The Telegraph đưa tin Nhà Trắng đang xem xét kế hoạch mua quần đảo Chagos tại Ấn Độ Dương, trong đó Mỹ tính bỏ qua Anh và thực hiện thỏa thuận riêng với Mauritius để giành quyền kiểm soát Diego Garcia - hòn đảo lớn nhất trong quần đảo.

Diego Garcia cũng là nơi có căn cứ quân sự chiến lược quan trọng của Anh và Mỹ.

Mỹ được cho là đang xem xét kế hoạch mua quần đảo Chagos. Ảnh: NASA Archive/Alamy

Theo tờ báo này, kế hoạch trên nằm trong số nhiều phương án đang được Nhà Trắng soạn thảo nhằm đưa ra các lựa chọn thay thế cho việc Thủ tướng Anh Keir Starmer nhượng lại chủ quyền đối với quần đảo ở Ấn Độ Dương cho Mauritius.

Một quan chức Mỹ nói với The Telegraph rằng Nhà Trắng đã thường xuyên thảo luận với Phố Downing (Văn phòng thủ tướng Anh) về việc đảm bảo tương lai của Diego Garcia.

Mặc dù việc mua lại các hòn đảo không phải là giải pháp hàng đầu của Nhà Trắng, nhưng ý tưởng này đã được nêu trực tiếp với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và được bộ trưởng báo cáo với tổng thống Mỹ.

Các thành viên cấp cao trong chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump lo ngại rằng việc trao quyền kiểm soát vùng biển cho Mauritius có nguy cơ dẫn tới hoạt động gián điệp trên biển.

Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận về vấn đề trên.

Giá bán quần đảo Chagos vẫn chưa được thảo luận. Ban đầu, Anh dự định trao quần đảo này cho Mauritius và sau đó trả khoảng 35 tỉ bảng Anh (46,7 tỉ USD) trong 99 năm để thuê lại căn cứ quân sự.

Để kiểm soát quần đảo, Washington trước tiên phải cho phép thỏa thuận của Anh được thông qua, sau đó đàm phán với Mauritius sau khi chủ quyền được chuyển giao.

Tổng thống Trump ban đầu ủng hộ thỏa thuận của Anh về việc nhượng lại quần đảo, nhưng sau đó đã đảo ngược quyết định sau khi ông Keir từ chối cho phép Mỹ sử dụng Diego Garcia để tiến hành các cuộc tấn công vào Iran trong những giờ đầu tiên của cuộc chiến.

“Tổng thống Trump đã nhất quán với quan điểm của mình rằng Anh không nên từ bỏ lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, bao gồm cơ sở quân sự chung giữa Mỹ và Anh trên đảo san hô Diego Garcia” - một quan chức Mỹ nói với hãng tin Reuters.

Quan chức này nhấn mạnh rằng vị trí chiến lược của Diego Garcia ở Ấn Độ Dương biến nơi đây thành một căn cứ quân sự quan trọng và không thể thiếu, có ý nghĩa to lớn đối với an ninh quốc gia của Mỹ, thêm rằng Mỹ vẫn thường xuyên thảo luận với Anh để duy trì vai trò của hòn đảo này như một nền tảng an ninh khu vực.

Đảng Lao động cầm quyền của Anh hy vọng sẽ thông qua một dự luật để trao quần đảo cho Mauritius vào năm 2025, nhưng họ không thể phê chuẩn thỏa thuận và giao quần đảo cho Mauritius nếu không có sự đồng ý của Mỹ.

Anh cũng đang liên hệ với Mỹ để sửa đổi các bức thư trao đổi được gửi vào những năm 1960 và 1970, vốn là cơ sở pháp lý cho thỏa thuận chia sẻ căn cứ quân sự.

Người phát ngôn của chính phủ Anh cho biết Diego Garcia là một tài sản quân sự chiến lược quan trọng đối với cả Anh và Mỹ.

“Duy trì quyền kiểm soát hoạt động và an ninh lâu dài của Diego Garcia là toàn bộ cơ sở của Hiệp định Anh-Mauritius, một thỏa thuận được hình thành từ những rủi ro thực sự lâu dài đối với căn cứ mà cả Anh và Mỹ đều nhận thức rất rõ”- người này cho hay.

Khi được hỏi liệu Anh có tiếp tục thỏa thuận nhượng chủ quyền nếu Mỹ phản đối hay không, một nguồn tin chính phủ Anh nói rằng “chúng tôi sẽ không tiếp tục nếu không có sự ủng hộ của Mỹ”.

Mauritius đã nhiều lần thách thức quyền sở hữu quần đảo Chagos của Anh tại các tòa án quốc tế, và các bộ trưởng Anh kỳ vọng rằng Tòa án Công lý Quốc tế sẽ sớm đưa ra phán quyết ràng buộc để chuyển giao quyền sở hữu quần đảo này.