Thể thao hội làng: Giữ hồn truyền thống, hướng tới chuyên nghiệp

Chú thích ảnh: Sới vật Hồng Hà (xã Ô Diên) là sới vật truyền thống nổi tiếng luôn thu hút đông người dân và du khách tới xem và cổ vũ. Ảnh Hà Ngân

Khi thể thao trở thành “linh hồn” của hội làng

Trước đây, trong các hội làng thường có nhiều trò chơi mang tính may rủi như đá gà, bầu cua, tổ tôm… Tuy nhiên, cùng với việc siết chặt quản lý các hình thức cờ bạc trá hình, nhiều địa phương đã chuyển hướng sang tổ chức các hoạt động thể dục - thể thao. Điều này không chỉ giúp lễ hội trở nên văn minh hơn mà còn khuyến khích người dân rèn luyện sức khỏe.

Những môn thể thao quen thuộc như vật dân tộc, bóng chuyền, bóng đá, cầu lông hay cờ tướng nhanh chóng trở thành “món ăn tinh thần” không thể thiếu mỗi mùa lễ hội. Đặc điểm chung của các giải đấu hội làng là thời gian tổ chức ngắn, thường chỉ trong 1-2 ngày, với thể thức thi đấu gọn nhẹ. Ví dụ, một trận bóng đá có thể rút ngắn còn 50-60 phút, còn bóng chuyền thường thi đấu theo thể thức 1 hoặc 3 hiệp để phù hợp với lịch trình lễ hội.

Chính tinh thần thi đấu ngắn gọn nhưng sôi động ấy khiến các giải thể thao hội làng ngày càng hấp dẫn. Không ít địa phương sẵn sàng đầu tư cơ sở vật chất tốt hơn như thảm đấu bóng chuyền chuyên nghiệp, hệ thống âm thanh, thậm chí quay và phát trực tiếp trên mạng xã hội để quảng bá hình ảnh quê hương.

Một xu hướng đáng chú ý những năm gần đây là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các vận động viên chuyên nghiệp. Ở nhiều giải bóng chuyền hội làng tại các tỉnh, thành như Hà Nội, Bắc Ninh, Phú Thọ hay Nghệ An, người hâm mộ dễ dàng bắt gặp những cái tên quen thuộc của bóng chuyền Việt Nam như Thanh Thúy, Kiều Trinh, Như Quỳnh hay Ngọc Thuân, Quốc Duy.

Không chỉ ở bóng chuyền, các giải vật dân tộc hay cầu lông hội làng cũng thường có sự góp mặt của các vận động viên thuộc đội tuyển địa phương, thậm chí tuyển thủ quốc gia như Đào Hồng Sơn, hay các đô vật nữ có tiếng như Anh Thơ, Quỳnh Như, Anh Thư… Điều này tạo nên sức hút đặc biệt cho các giải đấu.

Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Thông tin - Thể thao xã Hoài Đức (Hà Nội) Nguyễn Khánh Mạnh chia sẻ: “Giữa các hội làng thường có một sự cạnh tranh ngầm để mời được vận động viên nổi tiếng. Khi có tuyển thủ về thi đấu, khán giả kéo đến rất đông, lễ hội cũng được biết đến nhiều hơn”.

Ở góc độ chuyên môn, nhiều đội thể thao thành tích cao cũng xem các giải hội làng như một hình thức “khởi động” đầu mùa. Đối với các đội bóng chuyền, việc tham dự những giải đấu ngắn ngày đầu năm giúp các vận động viên duy trì cảm giác thi đấu, đồng thời giúp ban huấn luyện đánh giá lực lượng trước mùa giải quốc gia.

Sự xuất hiện của các tuyển thủ bóng chuyền chuyên nghiệp tại hội làng làm tăng không khí sôi động của các lễ hội mùa xuân. Ảnh Hà Ngân

Bảo đảm an toàn cho vận động viên
Dù mang tính chất phong trào, các giải thể thao hội làng ngày càng thu hút những vận động viên có trình độ cao. Điều này đặt ra yêu cầu phải nâng cao tính chuyên nghiệp trong khâu tổ chức, đặc biệt là bảo đảm an toàn cho người tham gia.

Thực tế cho thấy, ranh giới giữa thể thao phong trào và thể thao thành tích cao đôi khi rất mong manh. Nếu không kiểm soát tốt, sự chênh lệch về trình độ và thể lực giữa các vận động viên có thể dẫn đến những rủi ro đáng tiếc.

Cựu huấn luyện viên đội tuyển vật nữ quốc gia Lê Văn Sức cho rằng, trong các hội vật làng, vai trò của tổng trọng tài đặc biệt quan trọng. “Người điều hành chuyên môn phải nắm được trình độ, thể lực của các đô vật để ghép cặp phù hợp. Nếu thấy sự chênh lệch quá lớn, cần quyết đoán dừng trận đấu để tránh nguy cơ chấn thương”, ông Lê Văn Sức nói.

Còn chuyên gia thể thao Nguyễn Hồng Minh cho rằng, việc cho phép vận động viên chuyên nghiệp tham gia là điều tích cực, nhưng phải đặt quản lý chặt chẽ. Các giải thể thao hội làng cần xây dựng quy chế tổ chức rõ ràng, từ đăng ký vận động viên, kiểm tra sức khỏe đến bố trí lực lượng y tế và phương án cấp cứu.

Đại diện Ban huấn luyện đội tuyển vật quốc gia chia sẻ, hiện tại đội tuyển vật Việt Nam đang tập huấn các tuyển thủ ở nội dung vật cổ điển, vật tự do nam, nữ. Thời gian qua, không có tuyển thủ nào của đội tuyển vật Việt Nam tham gia các giải thuộc chương trình hội làng, nhằm bảo đảm đúng các yêu cầu chuyên môn. Đây là việc được thực hiện theo quy định của Cục Thể dục Thể thao Việt Nam.
Còn đô vật Đào Hồng Sơn chia sẻ, thi đấu hội làng giúp vận động viên gần gũi với người hâm mộ và giữ cảm giác thi đấu, nhưng điều quan trọng là không để xảy ra chấn thương trước các giải đấu lớn. Thực tế, nhiều vận động viên chuyên nghiệp cũng rất khéo léo trong cách ứng xử tại các giải hội làng. Họ thi đấu cống hiến nhưng vẫn giữ sự chừng mực, tránh những đòn quá quyết liệt. Điều này vừa giúp tạo không khí vui vẻ cho khán giả, vừa bảo đảm an toàn cho chính mình và đối thủ.

Thể thao hội làng không chỉ là một hoạt động giải trí mà còn là nơi nuôi dưỡng tinh thần thượng võ, gắn kết cộng đồng. Sự xuất hiện của các vận động viên chuyên nghiệp đã mang lại luồng gió mới, giúp các giải đấu thêm hấp dẫn và góp phần quảng bá hình ảnh địa phương. Tuy nhiên, để những sân chơi đầu xuân thực sự bền vững, việc nâng cao tính chuyên nghiệp trong tổ chức và bảo đảm an toàn cho vận động viên là yêu cầu không thể thiếu. Khi cân bằng được giữa yếu tố truyền thống và chuẩn mực thể thao hiện đại, các giải thể thao hội làng sẽ tiếp tục giữ được sức sống lâu dài, trở thành nét đẹp văn hóa mỗi mùa xuân về.

Ngân Hà