Thể thao Việt Nam sau thất bại ở ASIAD: Cải tổ bắt đầu từ bữa ăn

Khép lại ASIAD 2026 tại Nhật Bản, đoàn thể thao Việt Nam đứng thứ 20 trên bảng tổng sắp huy chương, giành 3 huy chương vàng, 3 huy chương bạc và 19 huy chương đồng. Theo Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2030, ngành thể thao đặt mục tiêu duy trì vị trí trong nhóm 20 đoàn dẫn đầu ASIAD, phấn đấu giành 5-7 HCV. Khoảng cách giữa kết quả hiện tại và mục tiêu đặt ra bài toán không chỉ về chất lượng đào tạo vận động viên mà còn về hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam Nguyễn Danh Hoàng Việt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách thức đầu tư cho thể thao thành tích cao, từ nâng cao chất lượng huấn luyện, ứng dụng khoa học công nghệ đến tuyển chọn, đào tạo vận động viên và tập trung nguồn lực cho các môn trọng điểm. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy xã hội hóa, phát triển kinh tế thể thao cũng được xác định là hướng đi nhằm tạo nền tảng cho những mục tiêu dài hạn.

Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam Nguyễn Danh Hoàng Việt. (Ảnh: Cục Thể dục thể thao Việt Nam)

Thành tích bắt đầu từ nền tảng

Theo ông Nguyễn Danh Hoàng Việt, nâng cao thành tích thể thao không chỉ phụ thuộc vào cường độ tập luyện mà còn đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về dinh dưỡng, hồi phục và các điều kiện hỗ trợ vận động viên trong suốt quá trình huấn luyện.

“Chúng ta cần đầu tư có chiều sâu. Cần phải nhìn nhận thẳng thắn: đầu tư tổng thể trước hết là chăm lo thể chất cho vận động viên, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng để họ nhích dần theo khối lượng lớn hơn, sau đó là quá trình hồi phục, và phải có ứng dụng công nghệ. Có như vậy mới yêu cầu vận động viên tập với cường độ cao để đáp ứng thành tích.

Giải pháp trước mắt là mời các chuyên gia dinh dưỡng đến làm việc tại các trung tâm, phân tích và đánh giá khẩu phần phù hợp với tất cả vận động viên đang tập huấn ở các đội tuyển quốc gia, theo nhu cầu huấn luyện. Tiếp đến, chúng tôi mời chuyên gia cho từng môn, từng đội tuyển, cùng huấn luyện viên đánh giá lượng vận động có phù hợp với quá trình tập luyện hay không, qua đó tính toán hiệu quả chi tiết trong từng buổi tập. Từ đó, Cục cũng sẽ cân đối các nguồn lực để tháo gỡ khó khăn”, ông Nguyễn Danh Hoàng Việt nói trong cuộc phỏng vấn với báo Nhân Dân cuối tuần.

Việc ứng dụng khoa học công nghệ đã được thể thao Việt Nam triển khai trong những năm gần đây. Ví dụ, tại SEA Games 33, đoàn thể thao Việt Nam có 19 bác sĩ và chuyên gia y tế đồng hành, sử dụng dữ liệu sức khỏe kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi thể trạng, đánh giá khả năng hồi phục và hỗ trợ chăm sóc vận động viên.

Tuy nhiên, theo Cục trưởng Nguyễn Danh Hoàng Việt, yêu cầu đặt ra là làm thế nào để đưa những công cụ này vào quá trình huấn luyện thường xuyên, phù hợp với đặc điểm của từng vận động viên.

“Hiện nay, các nước đã ứng dụng khoa học công nghệ vào quá trình đào tạo huấn luyện vận động viên. Đó không phải điều gì quá đặc biệt mà chúng ta không làm được. Vấn đề là ứng dụng thế nào.

Cơ thể mỗi người phản ứng với vận động khác nhau. Thí dụ, hai người cùng chạy 100m, nhưng người trẻ hơn thường hồi phục tốt hơn, nên lượng tập và khẩu phần của họ phải khác nhau. Khả năng hồi phục, cường độ hay khối lượng tập luyện đều được phản ánh qua nhiều chỉ số. Huấn luyện viên căn cứ chỉ số để điều chỉnh lượng vận động, chuyên gia dinh dưỡng dựa vào chỉ số để tính khẩu phần. Các yếu tố này kết hợp với nhau sẽ ra bài toán thể lực, từ đó tính được khả năng cải thiện thành tích”, ông nhấn mạnh.

Đầu tư trọng điểm để tạo bước tiến dài hạn

Việc cải thiện điều kiện huấn luyện là cần thiết để nâng cao năng lực của từng vận động viên. Tuy nhiên, để chuyển những tiến bộ đó thành thành tích tại các đấu trường lớn, một yêu cầu khác là xác định đúng các môn thể thao và vận động viên có tiềm năng, từ đó tập trung nguồn lực đầu tư.

Ngày 7/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 816/QĐ-TTg, phê duyệt Chương trình “Phát triển các môn thể thao trọng điểm chuẩn bị tham dự các kỳ ASIAD, Olympic giai đoạn 2026-2045”. Theo đó, 9 môn được ưu tiên đầu tư gồm bắn súng, bắn cung, cử tạ, xe đạp, đua thuyền, điền kinh, bơi, karate và cầu mây. Đây là những môn được đánh giá phù hợp với tố chất, thể trạng vận động viên Việt Nam, đồng thời có tiềm năng cạnh tranh huy chương tại các giải đấu lớn.

“Đầu tư có trọng tâm, trọng điểm chúng tôi đã làm, và đang triển khai mới ở bước đầu. Thời gian tới, chúng tôi sẽ bố trí thêm nguồn lực để vận động viên có điều kiện thi đấu, tập luyện trong môi trường tốt hơn, qua đó thể hiện được năng lực của mình”, ông Nguyễn Danh Hoàng Việt cho biết.

Việc đầu tư trọng điểm không đồng nghĩa với việc bảo đảm mọi vận động viên được tuyển chọn đều đạt thành tích cao. Theo Cục trưởng Nguyễn Danh Hoàng Việt, quá trình đào tạo luôn tiềm ẩn những yếu tố khó lường, đòi hỏi công tác tuyển chọn, đánh giá phải được thực hiện khoa học.

“Muốn quản lý rủi ro, phải làm rất khoa học, bắt đầu từ công tác tuyển chọn. Việc tuyển chọn 100 vận động viên ban đầu, có khi chỉ một người đạt tới đỉnh cao. Quan trọng là chúng ta phải đánh giá đúng năng lực và nắm bắt được quá trình phát triển của vận động viên. Ngoài tuyển chọn, đào tạo, theo dõi và đánh giá thường xuyên, còn có những yếu tố như chấn thương khó lường trước được. Những điều ấy đương nhiên có thể xảy ra, nhưng không nhiều, và chúng tôi cố gắng hạn chế tối đa.

Đoàn thể thao Việt Nam giành 3 huy chương vàng ở ASIAD 2026. (Ảnh: Cục Thể dục thể thao Việt Nam)

Với những vận động viên trải qua quá trình tập luyện không đạt hiệu quả, chúng tôi có khuyến nghị với vận động viên, HLV, gia đình và cơ quan chủ quản để có lựa chọn tương lai phù hợp. Nếu đánh giá quá trình huấn luyện không sát, đến thời điểm không đạt mục tiêu mà các bạn phải chuyển sang nghề khác khi chưa được học hành bài bản thì sẽ gặp khó khăn trong cuộc sống sau này. Chúng tôi nhìn rõ trách nhiệm ấy, và đặt nó lên hàng đầu trong đào tạo, huấn luyện”, Cục trưởng cho biết.

Bên cạnh việc xác định các môn trọng điểm và nâng cao hiệu quả đào tạo, khả năng huy động nguồn lực cũng là yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai các mục tiêu dài hạn.

“Sắp tới, Cục đang xây dựng đề án kinh tế thể thao, gợi mở thêm những hướng thúc đẩy xã hội hóa và kinh tế thể thao phát triển, từ đó có thêm nguồn lực cho tuyển chọn và đào tạo vận động viên.

Đồng thời, chúng tôi cũng đề xuất điều chỉnh một số điều trong Luật Thể dục, thể thao để tạo điều kiện tốt nhất cho doanh nghiệp, tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này, coi thể thao là một ngành kinh tế mũi nhọn. Kinh tế thể thao phát triển, vận động viên sẽ có điều kiện tốt hơn, tiếp cận môi trường tốt hơn, và có nội lực để đạt được những mục tiêu cao hơn”.