Thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Sản xuất tại một doanh nghiệp nhỏ và vừa ở phường Long Bình.

Đối với các DN, việc tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ sản xuất là yếu tố cốt lõi. Các vấn đề nêu trên đang được cơ quan chức năng tính toán, đề xuất nhằm mở thêm đường cho cộng đồng DN thụ hưởng được chính sách ưu đãi.

Mở thêm cơ hội tiếp cận vốn

Theo quy định của Luật hỗ trợ DN nhỏ và vừa hiện hành, quy mô DN nhỏ và vừa được xác định dựa trên nhiều tiêu chí gồm: số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, tổng nguồn vốn hoặc tổng doanh thu của năm trước liền kề. Trong dự thảo đang được xây dựng, cách xác định quy mô DN được định hướng đơn giản hóa, ưu tiên sử dụng tiêu chí tổng doanh thu/năm để thuận tiện đối chiếu với dữ liệu thuế, bảo hiểm và các hệ thống quản lý nhà nước. Căn cứ quan trọng nhất để xác định DN có thuộc nhóm được hỗ trợ hay không, được hỗ trợ ở mức độ nào và có đáp ứng điều kiện tiếp tục nhận hỗ trợ hay không là tổng doanh thu/năm. Dự thảo cũng mở rộng khái niệm về các đối tượng được ưu tiên áp dụng chính sách hỗ trợ bao gồm: DN nhỏ và vừa do người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; DN kinh doanh bền vững, bao trùm và áp dụng tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị).

Những đề xuất mới cho thấy sự ưu tiên về phát triển bền vững. Theo đó, DN không chỉ được đánh giá qua quy mô doanh thu, số lao động hoặc tổng nguồn vốn mà còn qua cách tạo giá trị cho xã hội, môi trường và cộng đồng. Đồng thời cũng hướng đến bản chất vận hành của DN như: sử dụng lao động đúng quy định, có chính sách thân thiện với môi trường, kiểm soát phát thải, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, quản trị nội bộ minh bạch, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuân thủ pháp luật…

Đối với vấn đề tiếp cận vốn, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế khuyến khích tổ chức tín dụng cho DN nhỏ và vừa vay trên cơ sở đa dạng hình thức bảo đảm tiền vay. Theo đó, ngoài tài sản hữu hình như bất động sản, DN có thể dùng tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số, tài sản ảo... để vay vốn.

Theo Tiến sĩ Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam, DN nhỏ và vừa chiếm tới hơn 98% tổng số DN đang hoạt động, đóng góp khoảng 40% GDP nhưng chỉ tiếp cận được khoảng 19-20% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế. Nguyên nhân là do có tới 93,5% các khoản vay tại ngân hàng đòi hỏi tài sản thế chấp là bất động sản. Do vậy, đề xuất đa dạng hóa tài sản bảo đảm, đưa quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản vô hình và tài sản số vào danh mục hợp pháp để vay vốn mang ý nghĩa kiến tạo vô cùng to lớn. Nếu được triển khai đồng bộ, cơ chế này sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Kỳ vọng phát huy hiệu quả

Việt Nam hiện có hơn 1 triệu DN nhưng đa phần là ở quy mô nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ. Dù có nhiều tiềm năng, cộng đồng DN nội địa vẫn còn nhiều rào cản để có thể phát triển, vươn ra thị trường trong nước và quốc tế. Theo các chuyên gia, hiệu quả của chính sách hỗ trợ không nằm ở việc có thêm nhiều chương trình mà ở khả năng DN thực sự tiếp cận được nguồn lực. Với những đổi mới trong chính sách về kinh tế tư nhân thời gian gần đây, cộng đồng DN kỳ vọng được tiếp thêm nguồn lực để việc triển khai đi vào thực chất hơn.

Theo Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng, với dự thảo Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa (sửa đổi) lần này, việc xây dựng chính sách đã cụ thể và có ý nghĩa thiết thực với các DN. Theo đó, DN nghiên cứu, đăng ký thụ hưởng chính sách một cách cụ thể, với những mức hỗ trợ được quy định rõ ràng ngay trong luật, thay vì dừng lại ở những nguyên tắc chung khó đi vào thực tế.

Tại Đồng Nai, vấn đề tiếp cận vốn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi thành phố là một trong những trung tâm công nghiệp lớn, tạo cơ hội cho DN nhỏ và vừa tiếp cận và cung ứng linh kiện, sản phẩm cho các nhà sản xuất. Nhiều DN trên địa bàn đang tham gia các lĩnh vực như: công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chế tạo, chế biến, logistics, dịch vụ công nghiệp. Để nâng cấp sản xuất, đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn lớn, DN cần nguồn vốn trung và dài hạn cho đầu tư nhà xưởng, máy móc, công nghệ và quản trị.

Tuy nhiên, với DN quy mô nhỏ, việc vay vốn để đầu tư mở rộng thường gặp khó do yêu cầu về tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng hoặc năng lực lập phương án kinh doanh. Các quy định mới trong dự thảo luật, nhất là việc củng cố cơ chế bảo lãnh tín dụng có thể tạo thêm dư địa để DN Đồng Nai tiếp cận nguồn vốn chính thức, thay vì phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn tự có. Theo ông Đặng Quốc Nghi, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Đồng Nai, Giám đốc Công ty TNHH MTV Rồng Nam Việt (phường Tam Hiệp), khi các “nút thắt” cơ chế, nhất là về vốn được tháo gỡ, DN trên địa bàn sẽ có thêm điều kiện đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.