Thêm dòng tiền cho doanh nghiệp từ hoàn thuế nhanh

Thêm dòng tiền cho doanh nghiệp từ hoàn thuế nhanh. Ảnh minh họa: TTXVN phát

Đây cũng là hướng ngành thuế đang đẩy mạnh trên nền tảng dữ liệu, quản lý rủi ro và tự động hóa quy trình.

Theo Cục Thuế, đến ngày 11/8/2026, số tiền hoàn thuế giá trị gia tăng tăng 32% so với cùng kỳ, đạt 64,4% dự toán hoàn thuế cả năm. 99% hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng được thực hiện bằng phương thức điện tử. Việc phân loại hồ sơ theo mức độ rủi ro được thực hiện tự động, qua đó xác định hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước, hoàn sau hoặc hoàn trước, kiểm tra sau.

Đáng chú ý, 87% số hồ sơ thuộc diện hoàn trước, kiểm tra sau đã được giải quyết trong vòng 6 ngày làm việc kể từ khi cơ quan thuế nhận đủ hồ sơ. Ngành thuế đặt mục tiêu trong 4 tháng cuối năm nâng tỷ lệ hồ sơ hoàn trước, kiểm tra sau từ 70% lên 90%; tỷ lệ hồ sơ hoàn thuế đúng hạn từ 78% lên 90% trong cả năm. Mục tiêu tiếp theo là đưa tỷ lệ hoàn trước, kiểm tra sau lên 95% trong quý I/2027.

Cục Thuế cho biết, bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ giải quyết hoàn thuế cho doanh nghiệp thời gian qua, ngành thuế đã tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện hoàn thuế giá trị gia tăng, tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ khâu kê khai, lập hồ sơ; đồng thời phân công rõ trách nhiệm, thời hạn và nguồn lực thực hiện…, rút ngắn thời gian hoàn thuế.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông B.H.H., Giám đốc một công ty xây dựng, cho rằng việc cơ quan thuế đẩy nhanh tiến độ giải quyết hoàn thuế tạo thuận lợi đáng kể cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo ông, khi được hoàn thuế sớm, doanh nghiệp có thể giảm chi phí lãi vay, đồng thời có thêm nguồn vốn để duy trì hoạt động và thực hiện các kế hoạch đầu tư.

“Đặc biệt, trong giai đoạn còn nhiều khó khăn như hiện nay, việc được giải quyết hoàn thuế sớm cũng chính là sự hỗ trợ, tạo thuận lợi để doanh nghiệp có thêm nguồn lực tài chính cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư hiệu quả, từ đó đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội”, ông B.H.H. đánh giá.

Với doanh nghiệp, khoản thuế giá trị gia tăng đầu vào đủ điều kiện hoàn về bản chất là phần tiền đã phát sinh trong quá trình mua hàng hóa, nguyên vật liệu, sử dụng dịch vụ nhưng chưa được đưa trở lại chu kỳ vốn. Vì vậy, thời gian xử lý hồ sơ càng được rút ngắn, doanh nghiệp càng sớm có thêm nguồn lực để thanh toán chi phí, quay vòng vốn và thực hiện các đơn hàng mới.

Tại các cuộc đối thoại giữa cơ quan thuế và cộng đồng doanh nghiệp, hoàn thuế giá trị gia tăng cũng được doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu, quan tâm do tác động trực tiếp đến dòng tiền. Đối với doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn, khoản thuế đầu vào chờ hoàn có thể chiếm một lượng vốn đáng kể trong thời gian nhất định.

Cơ chế hoàn trước, kiểm tra sau vì vậy được ngành thuế xác định là một trong những giải pháp để rút ngắn thời gian đưa tiền hoàn trở lại doanh nghiệp, đồng thời tập trung nguồn lực kiểm tra vào những hồ sơ có dấu hiệu rủi ro.

Song song với yêu cầu hoàn thuế nhanh, kiểm soát gian lận vẫn là vấn đề đặt ra trong quá trình cải cách. Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế, Cục Thuế, cho biết thực tiễn quản lý cho thấy gian lận hoàn thuế giá trị gia tăng gắn với hành vi mua bán, sử dụng trái phép hóa đơn đang diễn biến ngày càng tinh vi, có tổ chức và mang tính hệ thống.

Theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, các đối tượng vi phạm lợi dụng kẽ hở pháp luật, những hạn chế trong cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu và thẩm quyền giữa các cơ quan chức năng để hình thành các chuỗi doanh nghiệp “ẩn danh”, hợp thức hóa dòng tiền và chứng từ nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế từ ngân sách nhà nước.

Việc phân loại các nhóm hành vi vi phạm và nhận diện đặc điểm hoạt động của từng nhóm, theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, không chỉ có ý nghĩa trong \quản lý thuế mà còn là cơ sở để xây dựng cơ chế cảnh báo sớm, xác định trọng tâm kiểm tra, nâng cao hiệu quả chuyển giao thông tin, tài liệu phục vụ công tác điều tra, truy tố và xét xử.

Thực tiễn cũng cho thấy nếu chỉ dựa vào các biện pháp quản lý hành chính thì khó xử lý triệt để các hành vi gian lận có tổ chức, xuyên địa bàn và sử dụng nhiều pháp nhân trung gian. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan thuế, lực lượng công an, viện kiểm sát nhân dân và tòa án nhân dân theo hướng đồng bộ, thực chất và kịp thời.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh cho rằng cần tăng cường ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu lớn và quản trị rủi ro trong quản lý hóa đơn điện tử, hoàn thuế; đồng thời nâng cao trách nhiệm của người nộp thuế trong tuân thủ pháp luật về hóa đơn, chứng từ và kê khai thuế.

Đáng chú ý, cách tiếp cận của ngành thuế là phân luồng hồ sơ theo mức độ tuân thủ và rủi ro, thay vì áp dụng cùng một cách thức xử lý đối với mọi doanh nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết: “Đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt, có lịch sử kê khai, nộp thuế minh bạch, hồ sơ đầy đủ, giao dịch có thật, ngành  thuế nghiên cứu áp dụng cơ chế phân luồng thuận lợi, ‘luồng xanh’, rút ngắn thời gian xử lý, khơi thông dòng tiền, hỗ trợ doanh nghiệp tái đầu tư và mở rộng sản xuất, kinh doanh. Đối với hồ sơ có dấu hiệu rủi ro cao, cần kiểm soát chặt chẽ, xác minh kỹ lưỡng, bảo đảm hoàn thuế đúng đối tượng, đúng chính sách, không để thất thoát ngân sách nhà nước”.

Theo định hướng này, tốc độ hoàn thuế không tách rời yêu cầu kiểm soát rủi ro. Dữ liệu về hóa đơn, kê khai và lịch sử tuân thủ được sử dụng để phân loại hồ sơ, từ đó tạo điều kiện xử lý nhanh đối với những trường hợp có mức độ rủi ro thấp, đồng thời dành nguồn lực xác minh đối với hồ sơ có dấu hiệu bất thường.

Ngành thuế cũng đang đẩy mạnh tự động hóa quy trình hoàn thuế. Theo kế hoạch, trong tháng 9/2026 triển khai chương trình hoàn thuế nhanh, hỗ trợ tờ khai thuế giá trị gia tăng gợi ý từ tháng 10 và hướng tới hoàn thuế giá trị gia tăng tự động từ tháng 12/2026.

Tại chương trình làm việc giữa Cục Thuế và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) về tự động hóa quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng, ông Sion Morton, Chuyên gia kinh tế cấp cao khu vực công của ADB, đánh giá cao những bước tiến về cải cách, hiện đại hóa của ngành thuế Việt Nam, nhất là việc đẩy mạnh hóa đơn điện tử, xây dựng các nền tảng thuế điện tử và ứng dụng dữ liệu số vào quản lý.

Theo ông Sion Morton, việc tự động hóa quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng là xu thế tất yếu trên thế giới và nhiều cơ quan thuế đã triển khai thành công.

Cục Thuế cho biết, sẽ tiếp tục rà soát toàn bộ quy trình hoàn thuế, tăng cường ứng dụng dữ liệu và quản lý rủi ro, đồng thời tập trung xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn, quá hạn. Mục tiêu là vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ gian lận hoàn thuế, vừa rút ngắn thời gian xử lý đối với hồ sơ đủ điều kiện, để chính sách hoàn thuế thực sự phát huy hiệu quả và đồng hành cùng doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.