Thêm lực đỡ cho người già, yếu thế

Chính sách trợ giúp xã hội và trợ cấp hưu trí (TCHT) đang được điều chỉnh theo hướng tăng mức hỗ trợ, đồng thời mở rộng diện thụ hưởng nhằm bảo đảm an sinh xã hội cho người dân. Từ mức 500.000 đồng/tháng theo quy định chung, nhiều địa phương đã nâng TCHT xã hội lên 650.000-700.000 đồng/tháng, góp phần hỗ trợ người cao tuổi không có lương hưu ổn định cuộc sống.

Tăng chuẩn trợ giúp xã hội

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo nghị định quy định chính sách trợ giúp xã hội và TCHT xã hội, trong đó đề xuất nâng mức chuẩn trợ giúp từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/tháng, áp dụng từ ngày 1-7-2026. Hồ sơ thẩm định nghị định vừa được Bộ Tư pháp công bố. Dự thảo được xây dựng trên cơ sở rà soát, bổ sung và hợp nhất các quy định hiện hành.

Theo Bộ Y tế, mức chuẩn trợ giúp xã hội hiện nay còn thấp, chưa đáp ứng mức sống tối thiểu. Mức 500.000 đồng/tháng chỉ tương đương khoảng 22,7% chuẩn nghèo nông thôn và 17,8% chuẩn nghèo đô thị.

Việc điều chỉnh được đặt ra trong bối cảnh mức lương cơ sở dự kiến tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, đồng thời tăng 8% lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp người có công và trợ cấp xã hội từ ngày 1-7-2026.

Trên cơ sở đó, Bộ Y tế đề xuất tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội thêm 8%, lên 540.000 đồng/tháng. Đây sẽ là căn cứ để tính mức trợ cấp xã hội hằng tháng, TCHT xã hội, kinh phí chăm sóc, nuôi dưỡng và các chính sách liên quan.

Dự thảo giữ nguyên các hệ số hưởng trợ cấp hiện hành nên mức tiền thực nhận của các nhóm bảo trợ xã hội sẽ tăng tương ứng khi mức chuẩn được điều chỉnh. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung chính sách TCHT xã hội cho người cao tuổi không có lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng. Cụ thể, công dân từ đủ 75 tuổi trở lên sẽ được hưởng trợ cấp nếu không có hoặc đang hưởng thấp hơn mức quy định. Người từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo cũng thuộc diện thụ hưởng nếu đáp ứng điều kiện.

Đề xuất tăng mức trợ cấp xã hội nhằm hỗ trợ tốt hơn cho các nhóm yếu thế

Ngoài ra, dự thảo bổ sung trường hợp trẻ em mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại "không xác định được", nhằm phù hợp với Luật Nuôi con nuôi. Về thủ tục, các loại tờ khai hiện hành sẽ được gộp thành một mẫu chung để giảm giấy tờ, tạo thuận lợi cho người dân. Thẩm quyền giải quyết trợ cấp được giao trực tiếp cho chủ tịch UBND cấp xã. Thời gian xử lý hồ sơ cũng được rút ngắn từ 10 ngày làm việc xuống còn 7 ngày, giảm khoảng 30%.

Bộ Y tế cho biết năm 2025 cả nước có khoảng 4,5 triệu người hưởng trợ cấp xã hội và TCHT xã hội hằng tháng. Với số lượng này, ngân sách nhà nước dự kiến chi tăng thêm khoảng 304 tỉ đồng mỗi tháng, tương đương 1.824 tỉ đồng trong năm 2026 (tính từ ngày 1-7). Mức chi được đánh giá vẫn nằm trong khả năng cân đối ngân sách giai đoạn 2026-2030.

Hưởng lợi từ chính sách linh hoạt

Theo quy định hiện hành, người từ đủ 75 tuổi không có lương hưu, không hưởng trợ cấp BHXH được nhận TCHT xã hội 500.000 đồng/tháng. Với hộ nghèo, cận nghèo, độ tuổi áp dụng từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi. Trên thực tế, nhiều địa phương đã chủ động nâng mức hỗ trợ và mở rộng diện bao phủ BHYT cho người cao tuổi tùy theo khả năng ngân sách.

TP Hải Phòng đang áp dụng mức trợ cấp 700.000 đồng/tháng từ đầu năm 2026. Sau sáp nhập với tỉnh Hải Dương, địa phương này dự kiến chi hơn 18.000 tỉ đồng cho chính sách bảo trợ xã hội giai đoạn 2025-2030. Ngoài ra, Hải Phòng dành gần 400 tỉ đồng mỗi năm để hỗ trợ đóng BHYT cho nhiều nhóm đối tượng, trong đó có người từ 60-74 tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn và lao động yếu thế, với mức hỗ trợ từ 20%-100%.

Tại Hà Nội, từ ngày 1-1-2026, chuẩn trợ giúp xã hội được nâng lên 650.000 đồng/tháng, cao hơn 150.000 đồng so với mức chung. Theo đó, người từ đủ 75 tuổi không có lương hưu được hưởng 650.000 đồng/tháng kèm quà Tết hằng năm. Người cao tuổi nghèo, cận nghèo, không có người phụng dưỡng được hưởng mức cao hơn theo hệ số: từ 60 đến dưới 80 tuổi nhận 975.000 đồng/tháng; từ 80 tuổi trở lên nhận khoảng 1,3 triệu đồng/tháng.

Thành phố cũng mở rộng diện hỗ trợ đóng BHYT, trong đó ngân sách hỗ trợ 100% cho một số nhóm như người cao tuổi chưa có thẻ BHYT, người khuyết tật nhẹ, người dân tộc thiểu số và hộ mới thoát nghèo. Các nhóm khác được hỗ trợ từ 30%-50% mức đóng.

Trong khi đó, TP HCM - sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu - có quy mô dân số khoảng 14 triệu người, với nguồn thu ngân sách lớn nhất cả nước. Thành phố đã áp dụng mức TCHT xã hội 650.000 đồng/tháng cho người từ 75 tuổi từ tháng 9-2025.

PGS-TS Bùi Thị An - nguyên Đại biểu Quốc hội, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng - cho rằng điểm đáng chú ý trong chính sách an sinh xã hội của Hà Nội là cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, hướng đến nâng cao chất lượng sống. Theo bà, việc nâng mức trợ cấp xã hội lên 650.000 đồng/tháng giúp nhóm yếu thế có thêm điểm tựa, yên tâm hơn trong sinh hoạt hằng ngày.

Bà An cũng đánh giá cao chính sách hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho các đối tượng dễ tổn thương. Không chỉ hỗ trợ tài chính, chính sách này còn góp phần giảm áp lực tâm lý, củng cố niềm tin của người dân vào chính quyền.