Thêm một quốc gia chính thức cấm trẻ em dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội

Malaysia cấm trẻ dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản mạng xã hội (ảnh minh họa).

Theo The Straits Times, các nền tảng mạng xã hội phải triển khai hệ thống xác minh độ tuổi và ngăn người dùng dưới 16 tuổi tạo tài khoản tại Malaysia. Quy định áp dụng đối với các nền tảng có từ 8 triệu người dùng trở lên, bao gồm Facebook, Instagram, TikTok và YouTube. Các doanh nghiệp không tuân thủ có thể bị phạt tới 10 triệu ringgit (khoảng 2,5 triệu USD).

Nếu nhìn riêng lẻ, quyết định của Malaysia không phải điều quá mới mẻ, bởi trước đó Úc, Brazil và Indonesia đã tiên phong triển khai hoặc công bố các quy định tương tự, trong khi Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Đan Mạch, Thái Lan và Hàn Quốc cũng đều đang thảo luận để chuẩn bị “nối gót”.

Đáng chú ý, những quốc gia này có hệ thống chính trị, trình độ phát triển và đặc điểm văn hóa rất khác nhau nhưng đều chung tiếng nói đồng thuận rằng môi trường số hiện nay không còn phù hợp để trẻ em tự do tiếp cận như trước. Cách đây một thập niên, thế giới chứng kiến xu hướng thúc đẩy chuyển đổi số và mở rộng khả năng tiếp cận internet, thì hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em được hưởng lợi từ công nghệ mà không trở thành nạn nhân của chính nó được đặt ra.

Malaysia cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội ở thời điểm tương đối thuận lợi khi có cơ hội quan sát những thành công bước đầu lẫn khó khăn thực tế của các mô hình đi trước. Năm ngoái, Úc thu hút sự chú ý của các nhà hoạch định chính sách trên toàn cầu khi là nước đầu tiên trên thế giới cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.

Tuy nhiên, theo The Guardian, chỉ vài tháng sau khi luật có hiệu lực, cơ quan giám sát an toàn trực tuyến vẫn ghi nhận nhiều trẻ em tiếp tục truy cập các nền tảng bị hạn chế. Bài học từ Úc cho thấy ban hành luật chỉ là bước đầu tiên trong khi thách thức lớn hơn nằm ở việc xác minh độ tuổi, ngăn chặn hành vi lách luật và xác định trách nhiệm của các nền tảng công nghệ.

Trong khi đó, Indonesia lựa chọn cách tiếp cận khác khi đặt trọng tâm vào nghĩa vụ của doanh nghiệp công nghệ thay vì chỉ kiểm soát người dùng. Những kinh nghiệm này giúp Malaysia có cơ hội xây dựng khuôn khổ quản lý thực tế hơn, trong đó trách nhiệm không chỉ thuộc về gia đình hay nhà trường mà còn ở các công ty sở hữu nền tảng.

Lệnh cấm liên tiếp xuất hiện ở nhiều quốc gia diễn ra đúng thời điểm ngày càng nhiều nghiên cứu, báo cáo y khoa và vụ kiện đặt câu hỏi về tác động của các nền tảng số đối với sức khỏe tâm thần của trẻ em.

Theo Reuters, các tập đoàn công nghệ lớn gần đây chấp thuận chi trả hàng triệu USD để giải quyết vụ kiện về cáo buộc các nền tảng mạng xã hội góp phần gây ra những vấn đề sức khỏe tâm thần ở học sinh. Vụ kiện do một học khu ở bang Kentucky (Mỹ) khởi xướng, được xem là một trong những vụ việc mang tính bước ngoặt giữa làn sóng kiện tụng nhằm vào các công ty mạng xã hội.

Song, đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Hơn 6.000 vụ kiện tương tự đã được đệ trình trong những năm gần đây. Bloomberg Intelligence ước tính, tổng trách nhiệm pháp lý mà các tập đoàn công nghệ có thể phải đối mặt lên tới 400 tỷ USD.

Ở bên kia bờ Đại Tây Dương, giới y khoa Anh phát đi những cảnh báo ngày càng mạnh mẽ. Theo CNN, Học viện các trường Cao đẳng Y khoa Hoàng gia Anh (AoMRC) gần đây đệ trình văn bản tới Chính phủ Anh khẳng định mạng xã hội cần được nhìn nhận ở mức độ nguy hiểm tương đương thuốc lá đối với trẻ em hay dây an toàn trên ô tô.

Trong một khảo sát với 132 bác sĩ, hơn một nửa cho biết họ gặp ít nhất một trường hợp tổn hại sức khỏe liên quan đến việc sử dụng thiết bị số mỗi tuần. Những tác động này không chỉ là lo âu, trầm cảm hay mất ngủ mà còn bao gồm bắt nạt trực tuyến, tiếp xúc với nội dung bạo lực, thậm chí các hành vi nguy hiểm bắt chước từ internet.

Tất nhiên, không phải ai cũng ủng hộ các lệnh cấm. Nhiều tổ chức bảo vệ quyền trẻ em lập luận, việc hạn chế quá mức có thể làm giảm cơ hội tiếp cận thông tin, học tập và giao tiếp của giới trẻ. Chính vì vậy, tranh luận về ranh giới giữa bảo vệ và hạn chế sẽ còn kéo dài. Song, bất kể quan điểm khác nhau ra sao, có một thực tế ngày càng rõ ràng rằng thời kỳ các nền tảng mạng xã hội phát triển gần như không chịu sự giám sát đang dần khép lại.