'Then chốt' của chính quyền gần Dân

Bài 1: Khi cấp xã “thiếu người gánh việc”

124 xã, phường của Tuyên Quang sau sáp nhập đã bước sang một giai đoạn mới với kỳ vọng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả hơn. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình sắp xếp cũng bộc lộ không ít “khoảng trống” trong tổ chức và vận hành.

Một cán bộ “ôm” nhiều việc

Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã hiện nay phải thực hiện gần 1.100 nhiệm vụ, trong đó có 90/99 nhiệm vụ của cấp huyện cũ và 140 nhiệm vụ phân cấp mới. Gần như tất cả nhu cầu của cán bộ và Nhân dân hiện nay đều có thể được giải quyết ngay tại xã.

Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công xã Quản Bạ hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính.

Có xã sau sáp nhập địa bàn rộng gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi trước đây; số thôn, tổ dân phố nhiều hơn, dân số đông. Yêu cầu quản trị tăng, trong khi số lượng biên chế lại tinh giản theo chủ trương chung, thế nhưng đến nay đã qua 8 tháng thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp nhiều xã chưa bố trí đủ số lượng biên chế cán bộ công chức theo quy định, nhất là ở các xã không sáp nhập hoặc sáp nhập từ 2 xã, 3 xã. Có xã hiện thiếu trên 20 biên chế. Vì vậy, không bất ngờ khi một cán bộ phải thực hiện 3 - 4 lĩnh vực, tương đương khối lượng làm việc của 2 - 3 cán bộ.

Minh Sơn là 1 trong 13 xã của toàn tỉnh không thuộc diện sáp nhập. Theo định biên được giao, khối Đảng, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể của xã là 27 biên chế nhưng hiện tại chỉ có 17 người, thiếu 10 biên chế. Đối với khối chính quyền, được giao 44 biên chế (bao gồm cả Trung tâm phục vụ hành chính công và Trung tâm dịch vụ công) nhưng hiện chỉ có 32 người, thiếu 12 biên chế.

Đồng chí Đặng Lê Dung, Bí thư Đảng ủy xã Minh Sơn thông tin, những vị trí còn thiếu biên chế của xã đúng những mảng quan trọng, cấp thiết ở khối chính quyền như kế toán giáo dục, địa chính, xây dựng, giao thông… Phòng Kinh tế hiện còn thiếu 6/12 biên chế, Phòng Văn hóa - Xã hội cũng thiếu 4/9 biên chế. Vì vậy từ lãnh đạo đến các chuyên viên của 2 phòng chuyên môn mỗi người đều phải phụ trách 2 - 3 lĩnh vực khác nhau.

Anh Nguyễn Bình Giang, Phòng Kinh tế xã Minh Sơn có chuyên môn đào tạo nông, lâm nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay do thiếu biên chế cán bộ chuyên môn của phòng, anh phải kiêm thêm nhiệm vụ lĩnh vực xây dựng và công thương - 2 lĩnh vực anh chưa được đào tạo về chuyên môn.

“Giờ thiếu người như vậy nhưng công việc vẫn phải thực hiện nên anh em trong phòng phải chia nhau làm, ai có kinh nghiệm và nhạy bén lĩnh vực gì chủ động đề xuất để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ của phòng”. Anh Giang chia sẻ.

Ở xã Thuận Hòa - xã không phải sáp nhập cũng đang thiếu 9 biên chế theo định biên tỉnh giao. Trong đó khối chính quyền thiếu 7, khối Đảng thiếu 2. Phòng Văn hóa - Xã hội của xã hiện chỉ có 2/6 biên chế. Vì vậy, cán bộ của phòng phải “ôm” toàn bộ nhiệm vụ được giao trong các lĩnh vực văn hóa, xã hội.

Chủ tịch UBND xã Thuận Hòa Triệu Quốc Đạt cho biết: Thiếu người làm việc nên cán bộ ở các phòng chuyên môn đều nắm chung các nhiệm vụ. Vì thế, tâm lý cán bộ cũng bị ảnh hưởng do áp lực công việc lớn.

Theo báo cáo của Sở Nội vụ, đến 10-2, 124 xã, phường đều thiếu biên chế theo định biên tỉnh giao, với tổng số cán bộ cấp xã còn thiếu 1.384 người. Trong đó nhiều xã thiếu từ 10 - 20 cán bộ, công chức như Vị Xuyên, Phú Lương, Mỹ Lâm, An Tường, Hà Giang 2, Thuận Hòa, Cao Bồ, Tùng Bá, Việt Lâm, Quảng Nguyên, Nấm Dẩn…

Thiếu người có chuyên môn

Khoảng trống cán bộ cấp xã hiện nay không chỉ nằm ở số lượng biên chế thiếu, mà còn là thiếu cán bộ chuyên môn trong cơ cấu vị trí việc làm và sự đồng đều chất lượng đội ngũ cán bộ giữa các xã. Nhiều xã rơi vào tình trạng “không thiếu người về mặt con số, nhưng thiếu người có chuyên môn làm việc”. Đây là vấn đề cần được nhận diện đầy đủ để có giải pháp phù hợp, căn cơ trong thời gian sớm nhất.

Chị Lê Thị Hồng Mến, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Minh Sơn (trái) hiện phải gánh 3 - 4 nhiệm vụ do phòng thiếu biên chế.

Xã Lùng Tám được sáp nhập từ 3 xã: Lùng Tám, Đông Hà và Thái An. Hiện nay số lượng cán bộ công chức xã đã cơ bản được bố trí đủ theo định biên tỉnh giao. Tuy nhiên, theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Lùng Tám Nguyễn Đăng Hiếu, xã đang rất thiếu cán bộ chuyên môn về kế toán, công nghệ thông tin, giao thông, xây dựng và văn hóa. Hiện xã chưa thể tìm được cán bộ đúng chuyên môn để bổ nhiệm chức danh Trưởng phòng Văn hóa. Hay như chức danh Giám đốc Trung tâm dịch vụ công xã hiện nay cũng phải bố trí một đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã kiêm nhiệm. Vì vậy trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cán bộ đều phải vừa học hỏi lẫn nhau và vừa chủ động nghiên cứu, tìm hiểu và thực hành để trau dồi kiến thức và rút ra kinh nghiệm cho mình.

Cũng có một “khoảng trống” lớn cán bộ chuyên môn ở nhiều vị trí việc làm trong khối chính quyền ở địa phương, Chủ tịch UBND xã Mậu Duệ Nguyễn Thị Hoài chia sẻ: Hiện xã đang thiếu cán bộ chuyên môn giáo dục, nội vụ, giao thông xây dựng và kế toán. Do đó, xã đang phải điều động biệt phái 2 đồng chí Phó Hiệu trưởng trường học trên địa bàn về hỗ trợ; tăng cường chuyên viên Phòng Kinh tế sang hỗ trợ mảng Nội vụ cho Phòng Văn hóa xã và hợp đồng thêm cán bộ chuyên ngành giao thông, xây dựng cho Phòng kinh tế.

Trong khi đó, tại xã Kiến Thiết, xã Thượng Sơn, xã Tri Phú và nhiều xã khác, bài toán thiếu nhân sự lại ở mức báo động. Tại các địa phương này, số lượng cán bộ, công chức mới chỉ lấp đầy được 1/2, thậm chí tại xã Kiến Thiết, hiện chỉ có 17 cán bộ đang làm việc trên tổng số 39 vị trí việc làm (đạt 43,5%). Đồng chí Lê Hồng Việt, Chủ tịch UBND xã Kiến Thiết chia sẻ: Thiếu cán bộ thực thi công việc, nguy cơ xã sẽ khó có thể hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Chủ tịch UBND xã Kiến Thiết dẫn chứng, tại phòng Kinh tế, hiện thiếu 1 phó trưởng phòng và một chuyên viên (lĩnh vực kế toán tài chính). Và với vốn đầu tư công năm nay của xã là khoảng 4 tỷ đồng, không có kế toán sẽ khó có thể thực hiện được, bởi rất nhiều những thủ tục tài chính kế toán cần người có trình độ chuyên môn mới thực hiện được. Không riêng phòng Kinh tế, phòng Văn hóa cũng nằm trong tình trạng thiếu cán bộ. Những vị trí chủ lực thiếu, vắng buộc xã phải thực hiện giải pháp tình thế lấp đầy bằng việc cán bộ phải "gánh" việc của hai, ba người.

Áp lực từ “khoảng trống” cán bộ

Trước khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, chị Lê Thị Hồng Mến, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Minh Sơn là kế toán của xã. Lúc đó, nhiệm vụ chính của chị cơ bản giúp quản lý ngân sách quỹ lương cán bộ xã và chế độ cho các đối tượng chính sách, hộ nghèo, trên địa bàn. Tuy nhiên, hiện nay chị phải kiêm toàn bộ các nhiệm vụ của lĩnh vực tài chính, ngân sách của xã.

“Hiện xã đang thiếu gần 1/3 số lượng biên chế theo quy định. Vì vậy, khối lượng công việc chung hiện nay rất lớn, gần như chúng tôi không có thời gian hỗ trợ công việc gia đình. Nhiều hôm tôi phải giải quyết công việc đến 11 giờ đêm mới được nghỉ”. Chị Mến chia sẻ.

Tại xã Kim Bình, dù là xã được sáp nhập từ 3 xã nhưng hiện nay xã vẫn đang thiếu biên chế theo định biên được giao. Phòng Văn hóa xã được giao định biên 9 công chức, nhưng đến thời điểm hiện tại chỉ có 6 người. Hiện còn thiếu 3 công chức đảm nhiệm các nhiệm vụ về y tế, giáo dục và chuyển đổi số. Điều này đồng nghĩa với việc một công chức của phòng phải kiêm nhiệm thêm các phần việc này.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Kim Bình cho biết: Áp lực với những người kiêm nhiệm thêm các chuyên môn, phần việc khác là không thể tránh khỏi. Thời gian làm việc hành chính chỉ là 8 tiếng/ngày, nhưng thực tế, để giải quyết hết các nội dung công việc, cán bộ công chức trong phòng thức đến 23 giờ hay dậy từ 4 - 5 giờ sáng để giải quyết công việc là bình thường, bởi nếu không kéo dài thời gian làm việc, thì rất nhiều phần việc sẽ bị đình trệ.

Đánh giá về thực tiễn này, ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) đã khẳng định: Cán bộ, công chức cấp xã đang gánh khối lượng công việc lớn hơn trước rất nhiều, cùng với trách nhiệm triển khai những công việc mới đã tạo ra áp lực không nhỏ cán bộ cấp xã.

Nếu trước đây cán bộ cấp xã chủ yếu là “cánh tay nối dài” của cấp trên, thì nay đã trở thành “trụ cột vận hành” của chính quyền địa phương. Sự thay đổi vai trò này, trong khi chưa kịp bổ sung tương xứng về nhân lực, năng lực và cơ chế hỗ trợ, đang tạo ra áp lực lớn, thậm chí quá sức đối với đội ngũ cán bộ cơ sở.

Bài, ảnh: Trần Liên - Đoàn Thư - Duy Tuấn

(Còn nữa)