Theo dấu hệ sinh thái AKG - Bài 5: Đề án AK13579 Gold chưa được thẩm định, cấp phép

Đề án AK13579 Gold chưa được thẩm định, cấp phép

Viện OSE không phát hành tiền ảo hay kêu gọi đầu tư

Tại buổi làm việc ngày 19/8, ông Phạm Tiến Dũng, Viện trưởng Viện OSE xác nhận Đề án AK13579 Gold do Viện chủ trì, hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm và dự kiến kéo dài khoảng 5 năm, đến năm 2030.

Ông Dũng thừa nhận, hồ sơ đề án đã được gửi Bộ Khoa học và Công nghệ nhưng chưa được thẩm định, cấp phép. Quá trình thẩm định dự kiến bắt đầu vào tháng 10 và phải trải qua nhiều vòng.

Theo OSE, Viện không phát hành tiền ảo, đồng coin hay kêu gọi đầu tư. Sản phẩm mà Viện xây dựng là hệ thống AKmart, gồm các cửa hàng cung ứng hàng hóa, dịch vụ; wAKG được sử dụng như một đơn vị quy đổi để trao đổi trong hệ sinh thái.

Trụ sở Viện Khoa học Công nghệ Giáo dục Nguồn mở - OSE. Ảnh: Hà Khê

Theo bà Triệu Minh Nghiêm, Phó Viện trưởng Viện OSE, mô hình này nhằm rút bớt chi phí trung gian trong chuỗi cung ứng để đưa hàng hóa đến người tiêu dùng với mức giá thấp hơn.

Trước đó, trong văn bản gửi Báo Phụ nữ Việt Nam, Viện OSE khẳng định Đề án hiện không tổ chức chào bán, phát hành hay giao dịch tài sản mã hóa ra công chúng, đồng thời Viện không vận hành nền tảng giao dịch tài sản số mang tính chất đầu tư tài chính, đầu cơ và không huy động vốn. Viện cho biết mục tiêu dài hạn là hoàn thiện các điều kiện pháp lý, kỹ thuật để có thể hướng tới việc trở thành công cụ hỗ trợ, bảo lãnh thanh toán theo lộ trình dự kiến đến năm 2034, nhưng điều này còn phụ thuộc kết quả thẩm định, cấp phép của cơ quan có thẩm quyền.

Cách giải thích trên đặt wAKG vào vị trí khá khác so với những gì phóng viên ghi nhận tại Phúc An. Tại đây, AKG từng được giới thiệu không chỉ như một đơn vị dùng để mua hàng mà còn gắn với thông tin về khả năng tăng giá theo từng năm, thậm chí được so sánh với Bitcoin và mô tả có triển vọng tăng giá lớn.

OSE cho rằng cách giới thiệu này không đúng với wAKG của Đề án 13579. Theo lãnh đạo Viện, wAKG mới xuất hiện từ tháng 7/2026. Những thông tin về giá AKG trong các năm trước hoặc lộ trình tăng giá sau đó không phải thông tin về wAKG của Đề án 13579.

Nhưng chính sự khác biệt này đặt ra câu hỏi: AKG mà người tham gia Phúc An được giới thiệu trước đây thực chất là gì? wAKG mà OSE nói mới xuất hiện từ tháng 7/2026 có quan hệ thế nào với AKG? Có lẽ những cái tên Đề án AK13579 Gold, wAKG và AKG không chỉ là vấn đề về cách gọi.

Nói về vấn đề này, luật sư Nguyễn Doãn Hùng, Giám đốc Công ty Luật HTC, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng tên gọi như "điểm thưởng", "mua hàng", "gói thành viên" hay "tham gia hệ sinh thái" không quyết định bản chất pháp lý. Điều quan trọng là người tham gia đã giao tiền để nhận quyền lợi gì, các bên thực hiện giao dịch thế nào và mục đích kinh tế cuối cùng của khoản tiền đó là gì.

Luật sư Nguyễn Doãn Hùng, Giám đốc Công ty Luật HTC

Theo luật sư Hùng, nếu người tham gia nộp tiền rồi được quy đổi thành điểm để mua hàng, giao dịch có thể được nhìn nhận như một hình thức thanh toán trước. Nhưng nếu điểm đó đồng thời được quảng bá với khả năng tăng giá theo thời gian, động cơ tham gia có thể không chỉ là mua hàng mà còn bao gồm kỳ vọng về lợi ích tài chính. "Việc xác định bản chất giao dịch phải được đặt trong tổng thể toàn bộ cơ chế hoạt động", luật sư Hùng phân tích.

Phúc An là đối tác, trách nhiệm đến đâu?

Trao đổi với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, lãnh đạo Viện OSE xác nhận là Phúc An là đối tác của Viện. Theo Viện OSE, hai bên có hợp đồng, quy chế hợp tác và chế tài cụ thể; nếu đối tác vi phạm, họ có thể xem xét chấm dứt hợp tác.

Tuy nhiên, các tài liệu này chưa được OSE cung cấp cho phóng viên.

Trong văn bản phản hồi, OSE cũng nhấn mạnh các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân trong hệ sinh thái AK13579 GOLD - AKMART là những chủ thể độc lập, tự chịu trách nhiệm về hành vi, giao dịch và nội dung truyền thông của mình. Viện cho rằng việc phối hợp với các chủ thể này chỉ trong phạm vi chức năng nghiên cứu, hội thảo, đào tạo và cung cấp dịch vụ công nghệ của Viện.

Điều này đặt ra một vấn đề cần làm rõ: nếu Phúc An là đối tác nhưng hoạt động như một chủ thể độc lập, ranh giới giữa phần việc của Phúc An và phần việc thuộc Đề án AK13579 Gold được xác định thế nào?

Ngay biển tại địa chỉ của CLB Phúc An thì tên Viện Khoa học Công nghệ Giáo dục Nguồn mở vẫn chiếm vị trí chủ đạo. Ảnh: Hà Khê

Đặc biệt, khi người của Phúc An giới thiệu AKG có khả năng tăng giá theo một lộ trình định sẵn, OSE khẳng định cách nói này là sai và cho biết sẽ yêu cầu Phúc An giải trình, chấn chỉnh.

Như vậy, một mặt OSE xác nhận Phúc An là đối tác; mặt khác, Viện cho rằng một nội dung quan trọng được truyền đạt tại Phúc An lại không đúng với cách hiểu của Viện về wAKG.

Muốn trả lời dứt điểm, cần nhìn vào chính hợp đồng và quy chế hợp tác mà OSE cho biết đang tồn tại: Phúc An được phép làm gì theo thỏa thuận giữa hai bên, có được thu tiền, mở ví, phân phối wAKG hay không? Nếu thông tin cung cấp cho người tham gia không đúng với Đề án thì trách nhiệm thuộc về ai? Tuy nhiên, phía Viện OSE lẫn Phúc An đều không cung cấp những thông tin này.

OSE cho rằng những hoạt động của Phúc An nằm ngoài phạm vi hợp tác không thuộc trách nhiệm của Viện.

Theo luật sư Nguyễn Doãn Hùng, khi phát sinh tranh chấp, cơ quan có thẩm quyền sẽ phải làm rõ ai giới thiệu chương trình, ai hướng dẫn chuyển tiền, tiền được chuyển vào tài khoản nào, tài khoản đó có được chỉ định hoặc công khai sử dụng hay không, tiền được quản lý thế nào và doanh nghiệp có thừa nhận khoản tiền đó hay không.

Đây là điểm đặc biệt đáng lưu ý khi hoạt động thực tế đã được phản ánh trong các bài trước: người tham gia không chỉ được nghe giới thiệu về hàng hóa, mà còn được giới thiệu về AKG, cơ chế giá trị, lợi ích khi tham gia và cơ chế giới thiệu người mới.

OSE cho biết Viện có cơ chế giám sát và có quyền đình chỉ, thu hồi tư cách liên kết nếu tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật hoặc quy chế nội bộ. Tuy nhiên, hiệu quả của cơ chế này trên thực tế ra sao vẫn cần được làm rõ.

Một vấn đề khác là giá trị wAKG. Theo OSE, giá trị có thể tăng hoặc giảm và do cộng đồng quyết định. Tại buổi làm việc, Viện đưa ra mức tham chiếu khoảng 3,1 USD, tương đương 80.000 đồng, để quy đổi hàng hóa.

Nhưng nếu giá trị wAKG có thể thay đổi, cộng đồng nào quyết định, quyết định bằng cơ chế nào, ai có quyền thay đổi cơ chế đó và người đang sở hữu wAKG có quyền gì nếu giá trị giảm hoặc hệ thống dừng hoạt động?

Những câu hỏi này không thể được giải quyết chỉ bằng cách gọi wAKG là "đơn vị quy đổi".

Theo luật sư Hùng, với những thông tin hiện có, chưa thể khẳng định ngay bản chất khoản tiền mà người tham gia đã bỏ ra. Cần xem xét toàn bộ hồ sơ, giao dịch và chứng cứ cụ thể.

Bởi vấn đề cốt lõi không nằm ở việc mô hình được gọi là "đề án", "hệ sinh thái", "đơn vị quy đổi" hay "điểm" mà là người dân đã bỏ tiền để nhận quyền lợi gì? Tiền được đưa cho ai và ai chịu trách nhiệm đối với quyền lợi đó?