Theo dòng thời sự: Dấu ấn Việt Nam tại Shangri-La 23, góp lời giải cho những thách thức toàn cầu

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 và trả lời một số câu hỏi của đại biểu tham dự. Ảnh: TTXVN

Lần đầu tiên một nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam phát biểu dẫn đề tại diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á - Thái Bình Dương, thông điệp được truyền tải không phải là những cảnh báo về đối đầu hay cạnh tranh quyền lực, mà là lời kêu gọi cùng kiến tạo hòa bình, ổn định và phát triển trên nền tảng luật pháp quốc tế, lòng tin chiến lược và hợp tác thực chất. Điều đó phản ánh rõ nét tư duy đối ngoại nhất quán, độc lập, tự chủ, hòa bình và trách nhiệm của Việt Nam.

Nhìn thẳng vào những cuộc khủng hoảng của thế giới để tìm lời giải cho tương lai

Một trong những điểm đặc sắc của bài phát biểu là cách tiếp cận mang tính hệ thống khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với thông điệp xuyên suốt không phải là sức mạnh quân sự, càng không phải tư duy đối đầu, mà là cách kiến tạo hòa bình bằng hành động, bằng đối thoại, bằng lòng tin và bằng phát triển. Thực tế, hành trình đối ngoại của Việt Nam suốt nhiều thập niên qua chính là minh chứng rõ nhất cho tư duy ấy.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang đồng thời chi phối thế giới hiện nay: Khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

Đây không đơn thuần là những nhận định mang tính học thuật hay lý luận. Đó là sự khái quát sâu sắc về thực trạng thế giới trong giai đoạn chuyển đổi đầy bất ổn. Những cuộc xung đột kéo dài, sự gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xu hướng phân mảnh kinh tế, những cú sốc về chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, an ninh mạng hay sự phát triển quá nhanh của trí tuệ nhân tạo đang tạo nên những thách thức chưa từng có đối với hòa bình và phát triển toàn cầu.

Đáng chú ý, bài phát biểu không dừng lại ở việc nhận diện vấn đề mà còn chỉ rõ căn nguyên của nhiều bất ổn hiện nay bắt nguồn từ sự suy giảm lòng tin, từ việc luật lệ quốc tế bị áp dụng thiếu nhất quán và từ xu hướng sử dụng sức mạnh thay vì đối thoại để giải quyết khác biệt.

Thông điệp ấy mang ý nghĩa đặc biệt đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương - nơi vừa là động lực tăng trưởng của kinh tế thế giới, vừa là tâm điểm của cạnh tranh chiến lược. Trong bối cảnh đó, lời kêu gọi “không để cạnh tranh trượt thành đối đầu, không để các tuyến kết nối trở thành đường ranh chia cắt, không để an ninh của nước này thành bất an của nước khác” thể hiện tầm nhìn cân bằng, khách quan và đầy trách nhiệm.

Đây cũng là cách tiếp cận rất Việt Nam. Một đất nước từng trải qua chiến tranh, hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình và những mất mát do xung đột gây ra luôn có xu hướng tìm kiếm các giải pháp giảm thiểu đối đầu, thúc đẩy hợp tác và xây dựng lòng tin. Chính vì vậy, khi đề cập đến Biển Đông, Việt Nam tiếp tục khẳng định lập trường nhất quán là giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, đồng thời kiên quyết bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Sự kiên định ấy cho thấy Việt Nam không lựa chọn hòa bình bằng sự nhân nhượng vô nguyên tắc, mà bằng việc thượng tôn luật pháp quốc tế và bảo vệ công lý trong quan hệ quốc tế.

Từ tư duy ứng phó sang tư duy kiến tạo – dấu ấn của một Việt Nam chủ động và trách nhiệm

Một thông điệp xuyên suốt nữa trong toàn bộ bài phát biểu, đó chính là tinh thần “chủ động kiến tạo”. Đây cũng là điểm nhấn thể hiện sự phát triển trong tư duy đối ngoại và an ninh của Việt Nam hiện nay.

Trong nhiều năm, cộng đồng quốc tế thường tập trung vào việc quản lý khủng hoảng sau khi các bất ổn đã phát sinh. Nhưng theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, thế giới cần chuyển từ trạng thái ứng phó bị động sang chủ động ngăn ngừa rủi ro từ sớm, từ xa; từ việc nhắc lại các nguyên tắc sang xây dựng những cơ chế có khả năng vận hành trong thực tiễn.

Sáu nhóm giải pháp được nêu trong bài phát biểu chính là sự cụ thể hóa cho tư duy đó. Từ việc củng cố luật lệ và đối thoại, xây dựng cấu trúc khu vực mở và bao trùm lấy ASEAN làm trung tâm, đặt an ninh con người vào vị trí trọng tâm, đến việc hình thành các chuẩn mực đối với công nghệ mới, bảo vệ không gian thông tin và nâng cao năng lực ngoại giao phòng ngừa.

Điểm đáng chú ý là các đề xuất của Việt Nam đều hướng tới con người, tới phát triển và tới khả năng hợp tác thay vì đối đầu. Trong quan điểm của Việt Nam, an ninh không chỉ là sức mạnh quân sự mà còn là sự bảo đảm sinh kế, an toàn xã hội, khả năng chống chịu trước thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu hay các cú sốc công nghệ.

Đó cũng là lý do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh rằng phát triển chính là nền tảng của an ninh bền vững. Một thế giới mà cơ hội phát triển bị thu hẹp, khoảng cách giàu nghèo gia tăng và các quốc gia đang phát triển bị đẩy ra bên lề sẽ rất khó duy trì ổn định lâu dài.

Thông điệp này phản ánh kinh nghiệm thực tiễn của Việt Nam sau gần 40 năm đổi mới. Từ một quốc gia chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng năng động của khu vực nhờ môi trường hòa bình, ổn định và Hội nhập quốc tế sâu rộng. Chính trải nghiệm đó giúp Việt Nam có cơ sở thực tiễn để khẳng định rằng hòa bình và phát triển không phải là hai mục tiêu tách rời mà là hai mặt gắn bó hữu cơ với nhau.

Bài phát biểu tại Shangri-La 2023 vì thế không chỉ cho thấy tầm nhìn chiến lược của người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam, mà còn phản ánh vị thế ngày càng cao của đất nước trên trường quốc tế. Từ một quốc gia từng là đối tượng của các tính toán địa chính trị, Việt Nam hôm nay đang chủ động tham gia định hình các cuộc thảo luận về tương lai hòa bình và an ninh khu vực.

Thông điệp cuối cùng mà Việt Nam gửi tới thế giới rất rõ ràng: hòa bình không thể chỉ là khát vọng hay khẩu hiệu. Hòa bình phải được kiến tạo bằng những hành động cụ thể, bằng đối thoại thay cho đối đầu, bằng lòng tin thay cho nghi kỵ và bằng phát triển bao trùm thay cho chia rẽ. Đó không chỉ là lựa chọn của Việt Nam, mà cũng là con đường cần thiết để châu Á - Thái Bình Dương và thế giới hướng tới một tương lai ổn định, an toàn và thịnh vượng hơn.

Theo đặc phái viên TTXVN, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Cộng hòa Singapore, tối 29/5 theo giờ địa phương, tại Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tham dự và phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-la lần thứ 23 với chủ đề "Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động".

Đối thoại Shangri-la lần thứ 23 diễn ra từ ngày 29 - 31/5 tại Singapore với sự tham gia của hơn 550 đại biểu đến từ các cơ quan an ninh và quốc phòng của 44 quốc gia. Đối thoại Shangri-la được tổ chức lần đầu vào năm 2002 tại Singapore theo sáng kiến của Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS) và đã trở thành diễn đàn thường niên có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh khu vực và quốc

V.X.B