Thí điểm cơ chế thu hồi tài sản tham nhũng, rửa tiền không cần bản án kết tội

Từ ngày 1-3-2027, tài sản liên quan đến tội phạm tham nhũng, rửa tiền và kinh tế có thể bị thu hồi thông qua thủ tục dân sự, không phụ thuộc vào việc người liên quan đã bị kết án hình sự hay chưa.

Sáng 21-11, tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

 Đại biểu tại phòng họp Diên Hồng, nhà Quốc hội. Ảnh: Quang Vinh/VNN

Đại biểu tại phòng họp Diên Hồng, nhà Quốc hội. Ảnh: Quang Vinh/VNN

Theo Nghị quyết, cơ chế này được áp dụng đối với 3 nhóm tội phạm, gồm: tội rửa tiền; các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; các tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-3-2027, thời gian thực hiện thí điểm là 2 năm.

3 trường hợp có thể áp dụng thu hồi tài sản

Theo quy định được Quốc hội thông qua, cơ chế thu hồi tài sản không qua kết tội được áp dụng trong những trường hợp việc truy cứu trách nhiệm hình sự không thể thực hiện hoặc không thể tiếp tục thực hiện.

Cụ thể, trường hợp thứ nhất là vụ án đã được khởi tố nhưng quyết định khởi tố bị hủy bỏ do hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, được đại xá hoặc người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết.

Trường hợp thứ hai là vụ án bị tạm đình chỉ điều tra hoặc tạm đình chỉ trước khi mở phiên tòa sơ thẩm do những nguyên nhân theo quy định, như: chưa xác định được bị can, không xác định được nơi cư trú hoặc có kết luận giám định xác định người bị buộc tội mắc bệnh tâm thần, bệnh hiểm nghèo.

Trường hợp thứ ba là vụ án bị đình chỉ điều tra hoặc đình chỉ trước khi mở phiên tòa sơ thẩm do hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, được đại xá, người bị buộc tội được miễn trách nhiệm hình sự hoặc đã chết.

Viện kiểm sát khởi kiện, Tòa án quyết định thu hồi

Một điểm đáng chú ý của cơ chế mới là phân định rõ vai trò của các cơ quan tiến hành tố tụng. Khi có đủ căn cứ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong vụ án hình sự sẽ có văn bản đề nghị Viện kiểm sát khởi kiện hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc dân sự về thu hồi và xử lý tài sản.

Viện kiểm sát xem xét, quyết định việc khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự. Trên cơ sở hồ sơ, tài liệu và chứng cứ, Tòa án sẽ xem xét, quyết định việc thu hồi tài sản theo trình tự, thủ tục tố tụng dân sự.

Việc thu hồi không được thực hiện tự động. Viện kiểm sát có trách nhiệm chứng minh căn cứ thu hồi; các tổ chức, cá nhân có quyền tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Trong quá trình giải quyết, Tòa án có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nhằm ngăn chặn việc chuyển dịch, che giấu hoặc tẩu tán tài sản.

Tài sản nào thuộc diện xem xét thu hồi?

Phạm vi tài sản được xem xét thu hồi khá rộng, bao gồm: tài sản có căn cứ cho rằng liên quan đến tội phạm nhưng không phải vật chứng của vụ án hình sự; tài sản được hình thành từ việc thừa kế, tặng cho hoặc giao dịch khác từ tài sản có nguồn gốc phạm tội trong trường hợp người nhận biết hoặc phải biết về nguồn gốc đó.

Ngoài ra, lợi tức, lợi nhuận và các lợi ích vật chất khác phát sinh từ tài sản liên quan đến tội phạm cũng thuộc diện xem xét thu hồi.

 Từ ngày 1-3-2027, tài sản liên quan đến tội phạm tham nhũng, rửa tiền và kinh tế có thể bị thu hồi thông qua thủ tục dân sự, không phụ thuộc vào việc người liên quan đã bị kết án hình sự hay chưa. Ảnh minh họa: AI

Từ ngày 1-3-2027, tài sản liên quan đến tội phạm tham nhũng, rửa tiền và kinh tế có thể bị thu hồi thông qua thủ tục dân sự, không phụ thuộc vào việc người liên quan đã bị kết án hình sự hay chưa. Ảnh minh họa: AI

Trường hợp tài sản đã bị hủy hoại hoặc không thể thu hồi do hành vi của người bị buộc tội hoặc người liên quan, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu thu hồi giá trị tương đương.

Đặc biệt, nghị quyết đặt ra yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba. Tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba không bị thu hồi, trừ những trường hợp người này biết hoặc phải biết tài sản có nguồn gốc từ tội phạm hoặc giao dịch được thực hiện nhằm che giấu, tẩu tán tài sản.

NHÃ UYÊN

Nguồn Gia Lai: https://baogialai.com.vn/thi-diem-co-che-thu-hoi-tai-san-tham-nhung-rua-tien-khong-can-ban-an-ket-toi-post605619.html