Thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội

Cơ chế được áp dụng đối với các vụ án về tội rửa tiền, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ. Nghị quyết cũng thiết lập trình tự thu hồi tài sản thông qua thủ tục tố tụng dân sự, với Viện kiểm sát giữ vai trò khởi kiện, yêu cầu và Tòa án xem xét, quyết định...

Đại biểu tham gia phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn.

Đại biểu tham gia phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn.

Tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 21/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, với 470/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

QUY ĐỊNH RÕ PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG

Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội gồm 3 Chương, 23 Điều, thể chế hóa các chủ trương của Đảng, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Việc ban hành Nghị quyết sẽ góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và lợi ích công cộng.

Nghị quyết quy định cụ thể về phạm vi, đối tượng và các trường hợp được áp dụng cơ chế thu hồi, xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Theo đó, cơ chế này được áp dụng đối với các vụ án về tội rửa tiền, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Ảnh: Quochoi.vn.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Ảnh: Quochoi.vn.

Việc thu hồi tài sản không qua kết tội được thực hiện trong một số trường hợp vụ án hình sự đã khởi tố nhưng quyết định khởi tố bị hủy bỏ; vụ án bị tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ trước khi mở phiên tòa sơ thẩm hoặc bị đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án trước thời điểm này vì những căn cứ được quy định tại Nghị quyết.

Việc xem xét thu hồi tài sản phải đáp ứng các điều kiện cụ thể, trong đó cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong vụ án hình sự phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc dân sự, kèm theo thông tin, tài liệu, chứng cứ liên quan.

Nghị quyết thiết lập trình tự thu hồi tài sản thông qua thủ tục tố tụng dân sự, với Viện kiểm sát giữ vai trò khởi kiện, yêu cầu và Tòa án xem xét, quyết định.

Viện kiểm sát có trách nhiệm kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin, tài liệu, chứng cứ để xác định mối liên quan của tài sản với tội phạm; đồng thời có quyền đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để bảo đảm việc thu hồi tài sản. Trên cơ sở hồ sơ, chứng cứ và yêu cầu của Viện kiểm sát, Tòa án thụ lý, giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Về tài sản thuộc phạm vi xem xét thu hồi, Nghị quyết quy định bao gồm tài sản có căn cứ cho rằng liên quan đến tội phạm nhưng không phải là vật chứng của vụ án hình sự; tài sản được hình thành từ tài sản có liên quan đến tội phạm thông qua thừa kế, tặng cho hoặc giao dịch khác trong trường hợp người tham gia giao dịch biết hoặc phải biết về nguồn gốc tài sản; cùng lợi tức, lợi nhuận và các lợi ích vật chất khác phát sinh từ tài sản đó.

Trường hợp tài sản đã bị hủy hoại hoặc không thể thu hồi do hành vi của người bị buộc tội hoặc người liên quan gây ra thì xem xét thu hồi giá trị tương đương.

BẢO ĐẢM QUYỀN, LỢI ÍCH CỦA CÁC BÊN

Nghị quyết đồng thời quy định các nguyên tắc, cơ chế bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo đó, việc thu hồi tài sản phải bảo đảm khách quan, công bằng, công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục; bảo đảm quyền tham gia tố tụng, cung cấp chứng cứ, trình bày ý kiến, khiếu nại, tố cáo và quyền được bồi thường thiệt hại theo quy định.

Đặc biệt, không thu hồi tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba ngay tình, trừ trường hợp người nhận tài sản thông qua thừa kế, tặng cho hoặc giao dịch khác biết hoặc phải biết tài sản có liên quan đến tội phạm hoặc nhằm che giấu, tẩu tán tài sản...

Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027  và không áp dụng đối với những hành vi phạm tội xảy ra trước 00 giờ 00 phút ngày 1/3/2027.

Nghị quyết được thực hiện trong thời hạn 02 năm kể từ ngày có hiệu lực thi hành. Tại thời điểm Nghị quyết này hết hiệu lực thi hành mà vụ việc thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội chưa giải quyết xong thì được tiếp tục thực hiện theo quy định của Nghị quyết cho đến khi kết thúc.

Cùng ngày, với 478/479 đại biểu Quốc hội tán thành, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Theo đó, về thủ tục tố tụng đối với pháp nhân thương mại, cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý các quy định về người đại diện theo pháp luật của pháp nhân thương mại, làm rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm tham gia tố tụng; đồng thời khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm phù hợp với Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và pháp luật có liên quan.

Như Nguyệt

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/thi-diem-co-che-thu-hoi-va-xu-ly-tai-san-lien-quan-den-toi-pham-khong-qua-ket-toi.htm