Thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng, rút ngắn thời gian thông quan

Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn ký Quyết định số 164/QĐ-TTg ngày 26/1 phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc).

Xây dựng cửa khẩu quốc tế Móng Cái trở thành một trong những “cửa khẩu kiểu mẫu, thông minh, cửa khẩu tiên tiến”. Ảnh: VGP.

Theo đề án, mục tiêu tổng quát là xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung sớm trở thành một trong những trung tâm, đầu mối hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế cửa khẩu trọng điểm của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc; đồng thời là cửa ngõ quan trọng trong thông thương hàng hóa của các nước ASEAN với thị trường Trung Quốc và những nước khác.

Đề án hướng tới xây dựng cửa khẩu quốc tế Móng Cái trở thành một trong những "cửa khẩu kiểu mẫu, thông minh, cửa khẩu tiên tiến", dựa trên ứng dụng công nghệ cao, có hệ thống giao thông đường bộ hiện đại kết nối với cảng biển, sân bay.

Một trong những mục tiêu cụ thể của đề án là nâng cao năng lực, hiệu suất thông quan, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, giảm thời gian chờ đợi của phương tiện, hàng hóa và hành khách, tiết kiệm chi phí cho người dân, doanh nghiệp; đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, công khai, minh bạch, tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, bình đẳng; góp phần ổn định và nâng cao đời sống cho nhân dân biên giới; giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, chủ quyền biên giới quốc gia, bảo đảm an ninh mạng.

Theo đó, phấn đấu thời gian thông quan dự kiến rút ngắn còn 4 - 6 giờ, giảm 30 - 40% chi phí thông quan, chi phí bến bãi, vận chuyển và dịch vụ tại cửa khẩu hai bên; bảo đảm dòng chảy hàng hóa thông suốt, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh. Đến năm 2030, nâng cao năng lực thông quan tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái lên khoảng ba lần so với hiện tại.

Về phạm vi triển khai, Đề án xây dựng mô hình cửa khẩu Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) trên cơ sở ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại cho luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh tại khu vực cầu Bắc Luân I và luồng kiểm soát phương tiện vận tải, hàng hóa xuất nhập khẩu tại khu vực cầu Bắc Luân II. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông qua lại cửa khẩu biên giới, đồng thời tạo công cụ quản lý hiện đại phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng tại cửa khẩu.

Mô hình cửa khẩu thông minh được thực hiện trong một phạm vi tách biệt, khép kín, áp dụng đối với một số chủng loại mặt hàng cụ thể trong thời gian thí điểm; đồng thời, phương thức giao nhận hàng hóa truyền thống vẫn được duy trì hoạt động song song.

Các mặt hàng lựa chọn thực hiện thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh gồm hàng nông sản (rau, quả), thủy sản đông lạnh, hàng điện tử, linh kiện điện tử của Việt Nam và hàng điện tử, linh kiện điện tử xuất khẩu của Trung Quốc, cùng một số mặt hàng khác nhằm bảo đảm mục tiêu và hiệu quả của Đề án.

Về lộ trình triển khai, giai đoạn 1 (trong năm 2026), khu vực cầu Bắc Luân I sẽ triển khai luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh trên cơ sở hạ tầng hiện có, phục vụ cư dân biên giới và hành khách, dự kiến hoàn thành trong quý I/2026.

Khu vực cầu Bắc Luân II sẽ xây dựng cơ sở hạ tầng cửa khẩu thông minh, luồng chuyên dụng và lắp đặt trang thiết bị để xe tự hành không người lái IGV hoạt động với mục tiêu 24/7, đồng thời xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC).

Giai đoạn 2 (năm 2027 - 2030), khu vực cầu Bắc Luân I sẽ mở rộng phạm vi ranh giới cửa khẩu, đầu tư mở rộng không gian, diện tích dành cho xuất nhập cảnh và tăng số luồng kiểm soát tự động.

Khu vực cầu Bắc Luân II triển khai đầy đủ mô hình cửa khẩu thông minh, tăng số làn chuyên dụng, nâng cấp năng lực thông quan xuất nhập khẩu theo mô hình xe tự hành IGV hoặc mô hình vận chuyển hàng hóa mono-rail (sky-rail) tùy theo lưu lượng hàng hóa thực tế; phối hợp phía Trung Quốc nghiên cứu xây dựng công trình qua biên giới phục vụ hoạt động cửa khẩu thông minh; tiếp tục mở rộng, đầu tư xây dựng các hạng mục hạ tầng như Công viên logistics Bắc Luân II, Trung tâm thương mại điện tử, hàng xuất nhập khẩu và kho hậu cần.

Thời gian thí điểm thực hiện đề án kéo dài đến hết ngày 31/12/2030.

Linh Đan