Thi lớp 10 chỉ hai môn có thực sự giảm áp lực?

Điểm đáng chú ý trong dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông là thi lớp 10 theo phương thức thi tuyển sẽ chỉ gồm hai môn Toán và Ngữ văn, thay vì ba môn như quy định hiện hành.

Tuy nhiên, số môn thi không phải yếu tố duy nhất quyết định áp lực của kỳ thi chuyển cấp. Theo dự thảo, địa phương còn được quyết định phương thức tuyển sinh dựa trên quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận và điều kiện thực tế.

Thi lớp 10 hai môn, áp lực có thực sự giảm?

Theo dự thảo, tuyển sinh vào lớp 10 THPT được thực hiện theo một trong ba phương thức: xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển.

Nếu tổ chức thi tuyển vào trường THPT không chuyên, học sinh dự kiến chỉ thi Toán và Ngữ văn. Thời gian làm bài Ngữ văn là 120 phút; môn Toán là 90 hoặc 120 phút. Nội dung thi nằm trong chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, chủ yếu là chương trình lớp 9.

Với trường THPT chuyên, ngoài hai môn Toán và Ngữ văn, học sinh phải thi thêm một môn chuyên để tuyển chọn học sinh có năng khiếu phù hợp.

Thí sinh tại một điểm thi. Ảnh minh họa.

Phương án hai môn được một số giáo viên, phụ huynh và học sinh ủng hộ vì có thể giảm khối lượng ôn luyện vào cuối cấp. Việc sớm xác định phương án cũng giúp học sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập, thay vì phải dồn sức ôn nhiều môn trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng giảm môn thi chưa chắc đồng nghĩa với giảm áp lực. Khi chỉ còn Toán và Ngữ văn, việc học và luyện thi có thể tập trung mạnh hơn vào hai môn này.

Một số nhà giáo lo ngại học sinh sẽ hình thành tâm lý phân biệt giữa “môn thi” và “môn không thi”, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu giáo dục toàn diện.

Áp lực thi lớp 10 còn nằm ở chỉ tiêu trường công

Một vấn đề được nhiều ý kiến đặt ra là áp lực thi lớp 10 không chỉ đến từ số môn thi mà còn từ tương quan giữa số lượng học sinh có nhu cầu vào THPT công lập và khả năng tiếp nhận của hệ thống trường lớp.

Nếu số học sinh đăng ký cao hơn khả năng tiếp nhận, cạnh tranh vào các trường công lập vẫn có thể lớn dù kỳ thi chỉ gồm hai môn.

Theo dự thảo, Sở GD&ĐT căn cứ quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận và điều kiện thực tế để quyết định phương thức tuyển sinh phù hợp đối với từng trường hoặc nhóm cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Đáng chú ý, việc tổ chức thi tuyển được đặt trong trường hợp số lượng đăng ký vượt quá khả năng tiếp nhận và sau khi đã rà soát các phương án điều phối nhưng vẫn không đủ chỗ học.

Như vậy, số môn thi chỉ là một phần của bài toán tuyển sinh. Khả năng đáp ứng chỗ học của các trường THPT, đặc biệt tại những địa phương có nhu cầu vào trường công lập cao, cũng tác động trực tiếp đến mức độ cạnh tranh.

Giảm môn thi, nhưng không giảm yêu cầu học tập

Một số ý kiến chuyên môn cho rằng Toán và Ngữ văn có thể được sử dụng làm căn cứ đánh giá năng lực đầu vào mà không nhất thiết phải tổ chức quá nhiều môn thi.

Theo quan điểm này, giảm số môn thi cần đi cùng với việc bảo đảm chất lượng dạy học và kiểm tra, đánh giá quá trình ở các môn còn lại. Học sinh vẫn phải học đầy đủ chương trình, không nên hiểu việc giảm môn thi là giảm yêu cầu học tập.

Ở chiều ngược lại, có ý kiến băn khoăn về việc chỉ thi Toán và Ngữ văn có thể khiến học sinh dành phần lớn thời gian cho hai môn này, trong khi các môn khác ít được chú trọng hơn.

Một số phụ huynh cũng cho rằng nếu tiếp tục duy trì ba môn thi thì môn thứ ba cần được công bố đủ sớm để học sinh có thời gian chuẩn bị, tránh phát sinh áp lực vào cuối năm học.

Vì vậy, vấn đề được đặt ra không chỉ là thi lớp 10 với hai hay ba môn, mà là cách thiết kế toàn bộ phương án tuyển sinh để vừa giảm áp lực ôn thi, vừa bảo đảm đánh giá phù hợp và hạn chế học lệch.

Dự thảo vẫn đang được hoàn thiện. Việc lựa chọn phương thức tuyển sinh, số môn thi và cách tổ chức tại từng địa phương sẽ tiếp tục được xem xét trên cơ sở điều kiện thực tế và khả năng đáp ứng của hệ thống trường lớp.