Thi tốt nghiệp THPT 2026: 'Bắt mạch' đề thi Địa lý, tuyệt chiêu xử lí từng định dạng câu hỏi

Theo thầy Nguyễn Văn Vinh, giáo viên Địa lí Hệ thống Giáo dục HOCMAI, trong giai đoạn nước rút, việc ôn tập đúng trọng tâm, cập nhật kiến thức mới và rèn kỹ năng làm bài có ý nghĩa quyết định đối với kết quả thi.

Có gần 449 nghìn thí sinh đăng ký thi môn Địa lí kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.

Cẩn trọng với các dạng câu hỏi mới

Bắt đầu từ 2025, đề thi có cấu trúc hoàn toàn mới, thầy Vinh lưu ý thí sinh phải có chiến thuật "tác chiến" riêng cho từng mặt trận:

Trắc nghiệm nhiều phương án: Ở những câu Nhận biết - Thông hiểu, đừng vì thấy dễ mà "khoanh lụi" vội vàng. Hãy đọc kĩ từng từ, từng chữ. Dễ hay khó thì đều mang về số điểm bằng nhau, làm rơi rớt điểm ở phần này là "có lỗi với bản thân" lắm đấy! Với câu Vận dụng, hãy gạch chân từ khóa, tìm ra mối quan hệ nhân - quả cốt lõi trước khi nhìn xuống đáp án.

Trắc nghiệm Đúng - Sai: Đây là phần rất dễ "bay màu" điểm số. Một nhận định dài có thể chứa 3 ý đúng nhưng gài 1 từ sai lệch là sai cả câu. Bí quyết là phải chẻ nhỏ từng vế câu, đọc thật chậm và kiểm chứng tính chính xác của từng chi tiết nhỏ nhất.

Trả lời ngắn: Đọc kĩ lệnh hỏi! Đề yêu cầu tính "biên độ nhiệt", thí sinh đừng tính "nhiệt độ trung bình". Đặc biệt chú ý đến đơn vị và quy tắc làm tròn số. Đề cho "tấn", hỏi "tạ", các em phải đổi đơn vị ngay kẻo mất điểm oan.

Cập nhật "bản đồ thời sự": Nắm chắc biến động địa giới 2025

Năm nay, các sĩ tử phải đặc biệt nhạy bén với sự thay đổi hành chính của đất nước.

Sau sáp nhập, nước ta hiện tại chỉ còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh (gồm 27 tỉnh và 7 thành phố). Số lượng và tên một số vùng kinh tế có sự điều chỉnh dẫn đến những đặc trưng địa lí cũng có sự đổi khác, đáng quan tâm nhất cần là vùng Nam Trung Bộ = Tây Nguyên + Duyên hải Nam Trung Bộ (cũ).

Các tọa độ điểm cực cũng thay đổi: Cực Bắc hiện thuộc xã Lũng Cú (tỉnh Tuyên Quang); cực Nam nằm ở xã Đất Mũi (tỉnh Cà Mau); cực Tây là xã Sín Thầu (tỉnh Điện Biên) và cực Đông tọa lạc tại xã Đại Lãnh (tỉnh Khánh Hòa).

Tuyệt chiêu rèn tư duy không gian

Một thử thách với thí sinh không còn được mang Atlat vào phòng thi. Để đạt điểm tốt, đặc biệt ở câu hỏi Vận dụng cao, thí sinh buộc phải rèn luyện "tư duy không gian" dựa trên quy luật vận hành của não bộ.

Theo đó, cơ chế hoạt động là bán cầu não trái của chúng ta thiên về logic, xử lí con số, chữ viết và phân tích từng bước. Trong khi đó, não phải lại là bậc thầy về tưởng tượng hình ảnh, không gian và màu sắc. Nếu các em chỉ học Địa lí bằng não trái (kiểu học vẹt: đọc - chép - tụng kinh lí thuyết), thông tin sẽ cực kì khô khan và bộ não sẽ "quên sạch" chỉ sau một đêm.

Bí kíp áp dụng đó là: Địa lí là môn học của không gian. Khi học bất kì phần lí thuyết nào, bắt buộc phải đặt bản đồ, lược đồ hoặc biểu đồ ngay bên cạnh. Khi học về Vùng Đồng bằng sông Hồng, não trái ghi nhận dòng chữ "diện tích nhỏ nhất, tiếp giáp vịnh Bắc Bộ", lập tức hãy dùng não phải để hình dung ra mảng màu của vùng đó trên bản đồ, tưởng tượng hình dáng đường bờ biển. Hãy tự vẽ tay lại các lược đồ đơn giản, thêm màu sắc cho các vùng kinh tế.

Sự kết hợp này giúp thông tin trở nên sinh động và được lưu trữ vào bộ nhớ dài hạn. Khi hai bán cầu não cùng làm việc, các em sẽ hiểu thấu bản chất vấn đề chứ không chỉ nhớ bề mặt. Nhờ vậy, dù vào phòng thi không có Atlat trợ giúp, các em vẫn có thể tự "bật" bản đồ ảo trong đầu để tư duy, phán đoán và giải quyết gọn gàng những câu vận dụng cao hóc búa nhất.

Quản trị cảm xúc: Sở hữu "cái đầu lạnh" và "tinh thần thép"

Vào phòng thi, kiến thức chiếm 70% nhưng tâm lí quyết định 30% còn lại. Thầy Vinh lưu ý, nhiều bạn bình thường giải đề tốt, nhưng ngồi trước tờ giấy thi lại tay run, não "đóng băng", thậm chí đau bụng do căng thẳng.

Giải pháp đó là nếu thấy ngợp, hãy dừng lại 10 giây. Nhắm mắt, hít một hơi thật sâu căng lồng ngực và thở ra từ từ. Tự nhủ "Mình ôn kĩ rồi, mình sẽ làm được!".

Thầy Vinh cũng cảnh báo hội chứng "quay xe". Đó là rất nhiều bạn làm xong sớm, trong thời gian còn lại, thấy câu hỏi "nghi nghi" liền tẩy đáp án đúng sửa thành sai.

"Nguyên tắc sống còn đó là tuyệt đối không sửa đáp án dựa trên cảm tính! Chỉ thay đổi khi các em đã phân tích lại dữ kiện từ đầu và có bằng chứng logic rõ ràng" - thầy Vinh nhắc nhở thí sinh

"Sạc pin" khoa học: Dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lí

Giai đoạn nước rút, nhiều bạn chọn cách thức trắng đêm cày cuốc, ban ngày thì ngủ gục. Bỏ ngay nhé các trò! Kì thi diễn ra vào ban ngày, não bộ cần phải quen với nhịp độ tư duy dưới ánh mặt trời.

Hãy lên lịch học cân bằng, học đúng trọng tâm và ngủ đủ giấc. Về dinh dưỡng, thay vì lạm dụng nước tăng lực hay trà sữa, thầy khuyên các em nên tìm đến các nguồn thực dưỡng tự nhiên. Một ly sữa hạt (đậu đen, đậu đỏ, hạt lanh, óc chó...) tự làm vừa mát ruột, vừa cung cấp siêu dưỡng chất cho não, giúp trí nhớ minh mẫn và phản xạ cực nhanh.