Thị trường bán lẻ Việt trước sức ép của các tập đoàn nước ngoài

Làn sóng bán lẻ ngoại và cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt

Những năm gần đây, thị trường bán lẻ Việt Nam chứng kiến sự hiện diện ngày càng sâu rộng của các tập đoàn bán lẻ nước ngoài như Central Group (Thái Lan), Aeon (Nhật Bản), Lotte (Hàn Quốc), MM Mega Market (Thái Lan). Với tiềm lực tài chính mạnh, kinh nghiệm quản lý quốc tế và hệ thống vận hành hiện đại, các tập đoàn này nhanh chóng mở rộng mạng lưới siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng tiện lợi, tập trung tại các đô thị lớn và khu vực có sức mua cao.

Trong khi đó, các doanh nghiệp bán lẻ trong nước phần lớn mới hình thành và phát triển trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây, hoặc được cổ phần hóa từ các doanh nghiệp nhà nước như Saigon Co.op, BRG, Hapro. Lợi thế của nhóm doanh nghiệp này chủ yếu nằm ở sự am hiểu thị trường, mạng lưới địa điểm sẵn có và khả năng thích ứng với môi trường pháp lý trong nước. Tuy nhiên, về quy mô vốn, công nghệ quản trị và tốc độ mở rộng chuỗi, doanh nghiệp nội địa vẫn gặp nhiều bất lợi so với các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia.

Theo chuyên gia Vũ Vinh Phú, cuộc cạnh tranh hiện nay không chỉ dừng ở việc mở rộng điểm bán mà đã chuyển sang cạnh tranh toàn diện về chuỗi cung ứng, trải nghiệm khách hàng và hệ sinh thái dịch vụ. “Các tập đoàn bán lẻ nước ngoài có khả năng kiểm soát tốt từ khâu mua hàng, logistics đến bán lẻ cuối cùng, nhờ đó tối ưu chi phí và tạo lợi thế về giá. Đây là áp lực rất lớn đối với doanh nghiệp Việt nếu không thay đổi mô hình kinh doanh,” ông Phú nhận định.

Áp lực cạnh tranh càng gia tăng khi các tập đoàn bán lẻ ngoại đẩy mạnh phát triển nhãn hàng riêng, hợp tác với nhà sản xuất để gia công sản phẩm mang thương hiệu của chính hệ thống phân phối. Những sản phẩm này thường có chất lượng ổn định, được nhà bán lẻ bảo đảm và có giá bán cạnh tranh, trực tiếp cạnh tranh với hàng hóa của doanh nghiệp nội địa trên cùng kệ hàng.

Song song với bán lẻ truyền thống, thương mại điện tử tiếp tục là “mặt trận” cạnh tranh gay gắt. Các sàn lớn như Shopee, Lazada, Tiki và TikTok Shop chiếm thị phần áp đảo trong giao dịch trực tuyến. Hình thức mua sắm qua mạng xã hội và livestream bán hàng bùng nổ, đặc biệt trên TikTok Shop, giúp các nhà bán hàng nhỏ tiếp cận khách hàng nhanh với chi phí thấp, nhưng cũng đặt ra thách thức về kiểm soát chất lượng và minh bạch nguồn gốc sản phẩm.

Doanh nghiệp nội địa chuyển đổi để trụ vững trên sân nhà

Trước sức ép ngày càng rõ nét từ các tập đoàn bán lẻ nước ngoài, doanh nghiệp trong nước đang buộc phải tái cấu trúc và chuyển đổi mạnh mẽ. Theo đánh giá của Bộ Công Thương, thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn nhờ quy mô dân số gần 100 triệu người và tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh, song mức độ cạnh tranh sẽ ngày càng khốc liệt, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững.

Bộ Công Thương cũng cho rằng, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc các tập đoàn bán lẻ nước ngoài gia tăng hiện diện là xu thế tất yếu. Vấn đề cốt lõi là doanh nghiệp bán lẻ trong nước cần tận dụng lợi thế am hiểu thị trường, liên kết chặt chẽ với nhà sản xuất nội địa và phát triển các mô hình phân phối hiện đại để giữ vững thị phần.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp bán lẻ nội địa đã chủ động thích ứng, đẩy mạnh mở rộng mạng lưới cửa hàng về khu vực nông thôn, ưu tiên trên 90% hàng hóa nội địa nhằm thúc đẩy tiêu dùng trong nước.

Cùng với đó, các mô hình bán lẻ đa kênh và hợp kênh đang được nhiều doanh nghiệp áp dụng, kết hợp cửa hàng truyền thống với gian hàng trên sàn thương mại điện tử, ứng dụng riêng và các nền tảng mạng xã hội.

Theo đại diện Bộ Công Thương, trong giai đoạn tới, việc phát triển hệ thống phân phối hiện đại cần gắn với chiến lược phát triển thương mại trong nước, bảo đảm hài hòa giữa bán lẻ truyền thống và bán lẻ hiện đại, giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp FDI. Chỉ khi doanh nghiệp Việt chủ động đổi mới, đầu tư bài bản vào công nghệ, logistics và chất lượng dịch vụ, thị trường bán lẻ mới phát triển bền vững và tránh nguy cơ lệ thuộc quá mức vào các tập đoàn nước ngoài.

Ông Võ Văn Khanh, Trưởng đại diện Hiệp hội thương mại điện tử khu vực miền Trung cho rằng, tiềm năng thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn rất lớn nhờ tầng lớp trung lưu gia tăng và tiêu dùng hiện đại hóa. Tuy nhiên áp lực cạnh tranh từ doanh nghiệp FDI buộc các nhà bán lẻ Việt phải nâng cao năng lực phục vụ khách hàng, mở rộng hệ thống và gia tăng lượng khách trung thành. Các doanh nghiệp Việt cần xây dựng chiến lược thương hiệu mạnh, đầu tư vào cửa hàng tiện lợi hiện đại và chuyển đổi số để cạnh tranh hiệu quả hơn.

Như vậy, áp lực cạnh tranh từ bán lẻ ngoại vừa là thách thức vừa là động lực để thị trường bán lẻ Việt Nam bước vào giai đoạn sàng lọc và tái cấu trúc mạnh mẽ hơn.

Ánh Phương/VOV.VN