Thị trường bộ nhớ chuyển sang định giá theo giờ, doanh nghiệp nhỏ vật lộn để tồn tại

Các nguồn tin trong ngành bán dẫn cảnh báo rằng những doanh nghiệp nhỏ không thể đặt hàng bộ nhớ ngay lập tức và thanh toán trước có nguy cơ phải đối mặt với mức báo giá cao hơn đáng kể chỉ sau vài phút.

DigiTimes mô tả thị trường hiện đã bị chia tách: Khoảng 100 khách hàng hàng đầu có đủ sức ảnh hưởng để đảm bảo nguồn cung bộ nhớ, trong khi hơn 190.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa phải cạnh tranh nhau để giành phần còn lại.

Theo DigiTimes, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây, hãng ô tô lớn cùng gã khổng lồ smartphone như Apple có đủ tiềm lực tài chính để chống chịu trước các đợt tăng giá và duy trì quyền ưu tiên phân bổ từ các nhà sản xuất bộ nhớ.

Samsung, SK Hynix và Micron Technology - ba hãng sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới - không thể mạo hiểm làm tổn hại mối quan hệ với những khách hàng lớn này, nên họ luôn được ưu tiên.

Ngoài ra, các nhà sản xuất bộ nhớ ngày càng yêu cầu thanh toán trước hoặc giao dịch tiền mặt trước khi xác nhận đơn hàng. Đây là những điều kiện mà các doanh nghiệp nhỏ với quyền thương lượng hạn chế khó có thể đáp ứng.

Theo DigiTimes, nhiều công ty đã bắt đầu gặp khó khăn khi chi phí bộ nhớ tăng vọt từ nửa cuối năm 2025. Khi giá bộ nhớ tiếp tục tăng vào năm 2026, một số doanh nghiệp bắt đầu điều chỉnh dự báo nhu cầu xuống thấp hơn theo chiến lược "cắt giảm thua lỗ để tồn tại". Cách tiếp cận này được dự đoán sẽ lan rộng nếu giá cao tiếp tục kéo dài, làm giảm tổng nhu cầu bộ nhớ trên thị trường.

Tháng trước, hãng nghiên cứu thị trường TrendForce đã điều chỉnh dự báo giá hợp đồng DRAM quý 1/2026 lên mức tăng 90 - 95% so với quý trước, còn NAND flash tăng 55 - 60% trong cùng giai đoạn.

Một bản tin khác của DigiTimes cho thấy giá DRAM có thể tiếp tục tăng thêm 70% trong quý 2/2026. Trong khi hãng nghiên cứu IDC cảnh báo tình trạng thiếu hụt bộ nhớ có thể kéo dài tới tận năm 2027.

Tháng trước, HP cho biết DRAM hiện chiếm 35% chi phí sản xuất máy tính của hãng, tăng mạnh so với mức 15 - 18% của quý 4/2025. Công ty nghiên cứu Gartner dự báo lượng PC xuất xưởng sẽ giảm hơn 10% và lượng smartphone xuất xưởng giảm khoảng 8% trong năm 2026, đều do chi phí bộ nhớ tăng cao.

IDC cho rằng các nhà cung cấp máy tính white-box (hộp trắng) và các hãng ở phân khúc thấp hơn, gồm cả những người tự lắp ráp hệ thống (DIY), sẽ phải gánh chịu tác động nặng nề nhất.

Tất cả điều này đặt ra câu hỏi về điều gì sẽ xảy ra tiếp theo nếu nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa buộc phải rời bỏ thị trường vì không thể chịu nổi mức giá bộ nhớ cao. Nếu các khách hàng nhỏ đồng loạt cắt giảm mua hàng, tình trạng thiếu hụt nguồn cung bộ nhớ có thể nhanh chóng trở thành dư thừa, theo DigiTimes.

Giá bộ nhớ bắt đầu biến động theo từng giờ khi tình trạng thiếu hụt ngày càng nghiêm trọng do cơn sốt AI - Ảnh: SV

Thị trường smartphone có thể ghi nhận mức sụt giảm kỷ lục vào năm 2026

Thị trường smartphone toàn cầu được dự báo sẽ ghi nhận mức suy giảm lớn nhất từ trước đến nay vào năm 2026, khi lượng máy xuất xưởng rơi xuống mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ, do giá chip nhớ tăng mạnh làm chi phí thiết bị leo thang, IDC cho biết.

Theo báo cáo của hãng nghiên cứu này, lượng smartphone xuất xưởng năm 2026 dự kiến sẽ giảm 12,9% xuống còn 1,12 tỉ chiếc. “Những gì chúng ta đang chứng kiến không phải là sự khan hiếm tạm thời, mà là cú sốc như sóng thần bắt nguồn từ chuỗi cung ứng bộ nhớ, với hiệu ứng lan rộng khắp toàn bộ ngành công nghiệp điện tử tiêu dùng”, Francisco Jeronimo, Phó chủ tịch phụ trách mảng thiết bị khách hàng toàn cầu tại IDC, cho hay.

“Thị trường smartphone toàn cầu, đặc biệt là các nhà sản xuất điện thoại Android, đang đối mặt với mối đe dọa đáng kể”, Francisco Jeronimo nói thêm. Ông cho biết các nhà sản xuất nhỏ hơn và phân khúc giá thấp sẽ phải vật lộn với chi phí tăng cao, trong khi Apple và Samsung Electronics có thể tận dụng cơ hội này để mở rộng thị phần của mình.

Các gã khổng lồ công nghệ như Meta Platforms, Google, Microsoft ồ ạt xây dựng hạ tầng AI và chiếm phần lớn nguồn cung chip nhớ, đẩy giá lên cao. Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology ưu tiên sản xuất chip nhớ băng thông cao (HBM) cho các trung tâm dữ liệu vì có biên lợi nhuận cao hơn, thay vì chip nhớ cho thiết bị tiêu dùng.

Các nhà phân tích cho biết chi phí linh kiện tăng sẽ buộc những công ty tập trung vào thiết bị giá rẻ phải chuyển phần chi phí này sang người tiêu dùng, trong bối cảnh nhu cầu ở các phân khúc giá cao hơn đang suy yếu. IDC nhận định Apple và Samsung Electronics, với bảng cân đối tài chính mạnh hơn và vị thế ở phân khúc cao cấp, sẽ có lợi thế hơn.

IDC dự báo giá bán trung bình của smartphone trong năm nay sẽ tăng 14% lên mức kỷ lục 523 USD, khi các nhà sản xuất chuyển sang các mẫu máy có biên lợi nhuận cao hơn để bù đắp chi phí đang tăng mạnh.

Ngoài ra, IDC dự báo thị trường smartphone sẽ phục hồi nhẹ 2% vào năm 2027 khi cuộc khủng hoảng dần hạ nhiệt, tiếp theo là mức tăng 5,2% vào năm 2028. Tuy nhiên, IDC cho rằng thị trường smartphone khó có thể quay lại trạng thái trước đây.

“Khủng hoảng bộ nhớ sẽ không chỉ gây ra sự suy giảm tạm thời, mà đánh dấu sự tái cấu trúc mang tính nền tảng của toàn bộ thị trường smartphone”, Nabila Popal, Giám đốc nghiên cứu cấp cao của chương trình theo dõi điện thoại di động tại IDC, nhận xét.

Bà cũng cảnh báo rằng phân khúc smartphone dưới 100 USD, hiện chiếm khoảng 171 triệu thiết bị, sẽ trở nên “không còn hiệu quả về mặt kinh tế trong dài hạn”, ngay cả khi giá chip nhớ ổn định trở lại vào giữa năm 2027.

Sơn Vân