Thị trường chứng khoán sẽ có sự phân hóa lớn

Phiên 3/3, áp lực từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tiếp tục kéo VN-Index đi xuống, trong khi mặt bằng cổ phiếu chuyển sang trạng thái phân hóa và dao động hẹp.

2 kịch bản cho thị trường

Giới chuyên môn cho rằng, những biến động về địa chính trị ở khu vực Trung Đông đang tác động tới tâm lý đầu tư trên thị trường tài chính toàn cầu, do đó chứng khoán Việt Nam không tránh khỏi ảnh hưởng. Dự báo thị trường còn tiếp tục điều chỉnh giảm trong ngắn hạn và VN-Index sẽ về quanh vùng 1.800 điểm.

Sẽ có sự phân hóa lớn giữa các nhóm ngành được hưởng lợi và nhóm chịu tác động tiêu cực xoay quanh chiến sự Trung Đông.

Theo VNDirect, các đợt điều chỉnh do địa chính trị thường mang tính tạm thời hơn là khởi đầu của một thị trường giá xuống kéo dài. Dòng tiền có xu hướng tạm rút khỏi các kênh tài sản rủi ro như cổ phiếu trong thời gian đánh giá mức độ rủi ro của sự kiện đối với nền kinh tế và doanh nghiệp.

Về tác động trung hạn, công ty chứng khoán này đưa ra 2 kịch bản.

Kịch bản 1 (nhiều khả năng): Nếu xung đột Mỹ - Iran không leo thang thành cuộc chiến khu vực và hạ nhiệt sau một vài tuần thì tác động tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và nền kinh tế thế giới có thể được kiểm soát. Tâm lý thị trường dần phục hồi và nhà đầu tư chuyển hướng sự quan tâm trở lại các thông tin sẽ xuất hiện trong thời gian tới như mùa đại hội cổ đông và kế hoạch kinh doanh 2026 của doanh nghiệp, kết quả xem xét nâng hạng thị trường của FTSE vào tháng 3 này và xa hơn là số liệu vĩ mô quý I/2026 của Việt Nam. VN-Index có thể tiếp tục hướng tới thử thách ngưỡng kháng cự 1.900 điểm vào cuối quý I, đầu quý II/2026.

Kịch bản 2 (khả năng thấp): Nếu xung đột Mỹ - Iran leo thang thành cuộc chiến khu vực khiến giá dầu tăng vọt lên trên 100/USD thùng sẽ tác động tiêu cực tới nền kinh tế thế giới, kéo tụt tăng trưởng trong khi đẩy lạm phát toàn cầu gia tăng trở lại. Điều này dẫn tới thu hẹp dư địa chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương toàn cầu và thị trường cổ phiếu có nguy cơ phải tái định giá lại do các rủi ro lớn phát sinh. VN-Index khả năng điều chỉnh sâu hơn và tích lũy trở lại tại vùng 1.700 điểm.

Cổ phiếu bị tác động ra sao?

Trong bối cảnh tâm lý thị trường đang chịu tác động mạnh từ yếu tố địa chính trị và áp lực bán gia tăng, chuyên gia cho rằng nhà đầu tư nên ưu tiên chiến lược quản trị rủi ro và cơ cấu danh mục thận trọng.

VNDirect đánh giá, thị trường sẽ có sự phân hóa lớn giữa các nhóm ngành được hưởng lợi (dầu khí, phân bón, vận tải biển, cao su...) và nhóm chịu tác động tiêu cực (hàng không, nhập khẩu hàng hóa...) xoay quanh chiến sự Trung Đông.

Khi xung đột xảy ra tại Trung Đông, giá dầu thường tăng do lo ngại gián đoạn nguồn cung từ các nước sản xuất dầu mỏ lớn như Saudi Arabia và rủi ro tại tuyến vận tải chiến lược eo biển Hormuz, qua đó hỗ trợ nhóm dầu khí.

Đồng thời, cước vận tải biển tăng có lợi cho doanh nghiệp vận tải, trong khi giá năng lượng đi lên cũng thúc đẩy biên lợi nhuận của một số công ty phân bón, hóa chất.

Tuy nhiên, thay vì chỉ nhìn vào nhóm được hưởng lợi, câu hỏi đáng chú ý hơn lúc này là đâu sẽ là những nhóm cổ phiếu chịu tác động bất lợi rõ nhất nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài.

Báo cáo cập nhật của Chứng khoán Mirae Asset (MASVN) cho rằng nhóm hàng không có thể là đối tượng chịu ảnh hưởng rõ nét nhất nếu xung đột kéo dài. Giá dầu tăng khiến chi phí nhiên liệu bay leo thang, trong khi nhu cầu đi lại và tâm lý tiêu dùng thường suy yếu. Đây là yếu tố có thể tạo áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận cũng như hiệu quả khai thác của các hãng bay như Vietnam Airlines (HVN) và Vietjet (VJC).

Không chỉ hàng không, nhóm vận tải và logistics cũng được MASVN xếp vào diện chịu tác động ở mức trung bình đến cao. Các doanh nghiệp như Viettel Post (VTP), Xếp dỡ Hải An (HAH), Gepmadept (GMD), Superdong - Kiên Giang (SKG), Vinasun (VNS) có thể đối mặt với áp lực từ cước nhiên liệu, chi phí bảo hiểm vận tải cũng như nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục leo thang. Trong kịch bản bất lợi hơn, khi chi phí vận hành tăng kéo dài, lợi nhuận của nhóm này có thể bị bào mòn, đặc biệt với những doanh nghiệp nhạy cảm với biến động đầu vào.

Với ngành thép, tác động được đánh giá ở mức trung bình. Theo Bộ phận phân tích của MASVN, các cổ phiếu như HPG (Hòa Phát), HSG (Hoa Sen), NKG (Thép Nam Kim) có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp khi chi phí năng lượng, vận chuyển và một phần nguyên liệu đầu vào gia tăng. Bên cạnh đó, nếu tâm lý thị trường trở nên thận trọng hơn, nhu cầu đầu tư và xây dựng cũng có thể chậm lại phần nào, qua đó ảnh hưởng đến triển vọng tiêu thụ của ngành.

Tương tự, nhóm xi măng và vật liệu xây dựng như Vicem Hà Tiên (HT1), Xi măng Bỉm Sơn (BCC), Hóa dầu Petrolimex (PLC) cũng không đứng ngoài vòng ảnh hưởng. Dù mức độ tác động không quá mạnh như hàng không, nhóm này vẫn chịu sức ép nhất định từ chi phí đầu vào cao hơn, bao gồm nhiên liệu và vận tải. Trong trường hợp thị trường bất động sản và đầu tư xây dựng có dấu hiệu chững lại do tâm lý dè dặt, áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp trong ngành có thể trở nên rõ ràng hơn.

Ở nhóm nhựa, MASVN đánh giá mức tác động ở ngưỡng trung bình, do đây là ngành khá nhạy với biến động giá dầu khi nhiều loại nguyên liệu đầu vào có liên quan trực tiếp đến hóa dầu. Các doanh nghiệp như Nhựa Bình Minh (BMP), Nhựa Tiền Phong (NTP), Nhựa An Phát Xanh (AAA) có thể chịu sức ép nếu giá dầu duy trì ở vùng cao trong thời gian dài.

Trong khi đó, nhóm chứng khoán gồm SSI, HSC (HCM), Vietcp (VCI), VNDirect (VND) được đánh giá chịu tác động ở mức thấp, song không phải hoàn toàn miễn nhiễm. Theo MASVN, trong kịch bản căng thẳng kéo dài, tâm lý né rủi ro có thể khiến dòng tiền suy yếu, độ biến động thị trường tăng lên và ảnh hưởng gián tiếp tới hoạt động môi giới, cho vay ký quỹ hay tự doanh.

Nhóm bán lẻ không thiết yếu và du lịch như Thế giới Di động (MWG), Digiworld (DGW), FPT Retail (FRT) cũng nằm trong diện có thể chịu ảnh hưởng, dù mức độ hiện được đánh giá là thấp. Tác động chủ yếu đến từ nguy cơ người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu hơn nếu giá năng lượng tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và làm suy giảm niềm tin tiêu dùng.

Hải Giang