Thị trường chứng khoán tạo động lực đổi mới doanh nghiệp nhà nước

Khách hàng giao dịch tại Hội sở chính Công ty Chứng khoán Bảo Việt. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Bên lề Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn, thoái vốn đối với doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính) tổ chức sáng 14/5 tại Hà Nội, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã có những trao đổi với phóng viên TTXVN về vai trò của thị trường chứng khoán trong thúc đẩy đổi mới quản trị, huy động vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa.

Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về vai trò của doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa khi tham gia thị trường chứng khoán?

Cổ phần hóa là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm đổi mới quản trị doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, đồng thời góp phần phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán.

Khi tham gia niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán, các doanh nghiệp có cơ hội nâng cao năng lực quản trị, tăng khả năng huy động vốn, cải thiện tính minh bạch và chuẩn hóa hoạt động theo các tiêu chuẩn cao hơn về kiểm toán, quản trị doanh nghiệp và công bố thông tin.

Thông qua đó, doanh nghiệp nâng cao uy tín, hình ảnh trên thị trường, tạo thuận lợi hơn trong thu hút nhà đầu tư và huy động vốn phục vụ mở rộng sản xuất, kinh doanh. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa đã trở thành doanh nghiệp đầu ngành, có thương hiệu lớn đối với cả nhà đầu tư trong nước và quốc tế như Vinamilk, Sabeco, Vietnam Airlines hay các ngân hàng Vietcombank, VietinBank, BIDV.

Riêng trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), hiện có gần 180 doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa trong tổng số khoảng gần 400 doanh nghiệp niêm yết, chiếm khoảng 30% giá trị vốn hóa toàn sàn. Điều này cho thấy khu vực doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa không chỉ mang lại lợi ích cho chính doanh nghiệp mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển thị trường vốn.

Bên cạnh đó, quá trình cổ phần hóa, IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng), phát hành thêm cổ phiếu hay phát hành trái phiếu doanh nghiệp cũng tạo thêm nguồn “hàng hóa” chất lượng cho thị trường chứng khoán. Đây phần lớn là những doanh nghiệp quy mô lớn, có nền tảng hoạt động tốt, giúp gia tăng quy mô và chất lượng của thị trường.

Ngoài cổ phiếu, doanh nghiệp cũng có thể phát hành trái phiếu riêng lẻ hoặc trái phiếu ra công chúng để huy động vốn. Đồng thời, trong quá trình tái cơ cấu để đáp ứng các tiêu chuẩn mới của pháp luật chứng khoán, nhiều doanh nghiệp sẽ phải tăng vốn điều lệ hoặc điều chỉnh cơ cấu sở hữu, qua đó tiếp tục tạo thêm nguồn hàng hóa mới cho thị trường.

Vậy vai trò của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa tham gia thị trường sẽ được triển khai như thế nào?

Chúng tôi xác định sẽ triển khai đồng bộ cả các giải pháp chung cho thị trường và các giải pháp riêng dành cho nhóm doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa.

Về giải pháp chung, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý theo hướng minh bạch, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn trên thị trường chứng khoán. Hiện nay, chúng tôi đang thúc đẩy mạnh việc gắn IPO với niêm yết, đăng ký giao dịch để doanh nghiệp vừa huy động vốn, vừa nhanh chóng tham gia thị trường.

Đối với thị trường trái phiếu, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã rà soát, cắt giảm tối đa thời gian thẩm định hồ sơ phát hành trái phiếu ra công chúng. Đồng thời, chúng tôi đang hoàn thiện dự thảo nghị định thay thế các quy định hiện hành về phát hành trái phiếu riêng lẻ nhằm tạo thêm kênh huy động vốn cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu, xây dựng các cơ chế mới như phát hành trái phiếu doanh nghiệp xanh ra công chúng, trái phiếu của doanh nghiệp PPP hay cơ chế bảo lãnh thanh toán trái phiếu. Đây sẽ là những công cụ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Song song với đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng sẽ nâng cao chất lượng các tổ chức trung gian như kiểm toán, tư vấn phát hành; phát triển nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư chuyên nghiệp; đồng thời đẩy mạnh đào tạo công chúng đầu tư nhằm nâng cao chất lượng thị trường.

Về nâng hạng thị trường, Việt Nam đã đáp ứng nhiều tiêu chí theo chuẩn của FTSE và sẽ tiếp tục đẩy nhanh lộ trình nâng hạng để thu hút mạnh hơn dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Đối với nhóm doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, các bộ, ngành và cơ quan đại diện chủ sở hữu để thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa. Chúng tôi sẽ hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ giai đoạn xây dựng phương án cổ phần hóa, hướng dẫn quy trình IPO, phát hành, niêm yết và đăng ký giao dịch nhằm rút ngắn thời gian triển khai.

Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp cũng sẽ được hỗ trợ tiếp cận hiệu quả hơn các công cụ huy động vốn trên thị trường chứng khoán. Hội nghị hôm nay cũng nhằm mục tiêu “bắt tay chỉ việc”, tháo gỡ trực tiếp các khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp chưa đáp ứng tiêu chuẩn công ty đại chúng theo quy định mới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục hỗ trợ về thủ tục để doanh nghiệp tăng vốn điều lệ, cơ cấu lại sở hữu hoặc thực hiện thoái vốn nhằm đáp ứng các điều kiện về vốn và tỷ lệ sở hữu cổ đông nhỏ lẻ theo quy định pháp luật.

Bên cạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn và nâng cao quản trị, việc phát triển chất lượng nhà đầu tư cũng được xem là yếu tố quan trọng đối với sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán. Xin ông chia sẻ cụ thể hơn về kế hoạch đào tạo nhà đầu tư của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong thời gian tới?

Chúng tôi xác định đào tạo nhà đầu tư là nhiệm vụ rất quan trọng nhằm nâng cao chất lượng thị trường chứng khoán. Khi nhà đầu tư có kiến thức đầy đủ, họ sẽ đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn hơn, hạn chế tình trạng đầu tư theo tâm lý đám đông hoặc thiếu hiểu biết dẫn tới rủi ro.

Hiện nay, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xây dựng đề án đào tạo nhà đầu tư, đồng thời rà soát, cập nhật các giáo trình đào tạo về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Chúng tôi cũng phối hợp với các cơ quan truyền thông để triển khai các chương trình phổ biến kiến thức đầu tư dài hạn tới công chúng.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ phối hợp với một số trường đại học để đưa kiến thức thực tiễn về thị trường chứng khoán vào chương trình đào tạo tài chính. Qua đó, sinh viên sẽ có thêm kỹ năng thực tiễn, nâng cao cơ hội nghề nghiệp cũng như góp phần lan tỏa kiến thức tài chính tới cộng đồng.

Chúng tôi sẽ kiên trì triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm từng bước nâng cao chất lượng nhà đầu tư và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam theo hướng minh bạch, bền vững hơn.

Trân trọng cảm ơn ông!