Thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên đến 'sân chơi' mới nổi: Cơ hội và thách thức

Việc gia nhập nhóm thị trường mới nổi được xem là dấu mốc quan trọng trong hành trình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, theo các chuyên gia đến từ VinaCapital và các tổ chức tài chính quốc tế, nâng hạng không phải là “đích đến”, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn cạnh tranh ở quy mô rộng hơn.

Các chuyên gia kinh tế tại Tọa đàm với chủ đề “Thị trường mới nổi - Kỷ nguyên mới cho doanh nghiệp Việt Nam” do Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam tổ chức vào chiều 16/01/2026 mới đây

Khi vị thế thay đổi

Ở giai đoạn thuộc nhóm thị trường cận biên, Việt Nam là một trong những thị trường có quy mô và mức độ sôi động cao, chiếm tỷ trọng đáng kể trong các rổ chỉ số Frontier Market. Khi bước sang nhóm thị trường mới nổi, vị thế này có sự thay đổi rõ rệt. Trong giai đoạn đầu, Việt Nam chỉ chiếm khoảng 0,2% tỷ trọng trong các chỉ số Emerging Market.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng quy mô ban đầu khiêm tốn không phải là bất lợi. Việc nâng hạng giúp thị trường Việt Nam mở rộng khả năng tiếp cận các dòng vốn trước đây còn hạn chế, đặc biệt là các quỹ đầu tư thụ động (ETF) và quỹ chủ động quy mô lớn. Ước tính, dòng vốn thụ động có thể đạt khoảng 1 tỷ USD, trong khi dòng vốn chủ động có thể lên tới 5 tỷ USD trong trung hạn, tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao.

Cơ hội về dòng tiền đi kèm với áp lực cải cách. Để duy trì vị thế trong nhóm thị trường mới nổi, Việt Nam cần tiếp tục xử lý các “nút thắt” mang tính kỹ thuật như giới hạn sở hữu nước ngoài, triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP), cho phép giao dịch trong ngày và từng bước hoàn thiện cơ chế bán khống.

Một thách thức khác là biến động thị trường. Hiện nhà đầu tư nước ngoài chỉ chiếm khoảng 10% quy mô thị trường, nhưng tỷ lệ này có thể tăng lên 20 - 50% trong tương lai. Khi đó, thị trường sẽ nhạy cảm hơn với các cú sốc bên ngoài, đòi hỏi năng lực giám sát, quản trị rủi ro và tính minh bạch cao hơn.

Theo các chuyên gia, nâng hạng không phải là “đích đến”, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn cạnh tranh ở quy mô rộng hơn

Việt Nam trong câu chuyện tăng trưởng dài hạn của châu Á

Chia sẻ tại Tọa đàm “Thị trường mới nổi - Kỷ nguyên mới cho doanh nghiệp Việt Nam” doHiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) tổ chức vào ngày 16/01, ông Brook Taylor - Tổng giám đốc điều hành VinaCapital cho rằng nâng hạng thị trường chứng khoán chỉ là một phần trong bức tranh phát triển dài hạn của Việt Nam. Trong gần ba thập kỷ qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến ấn tượng về kinh tế - xã hội, với tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh và thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh.

Theo ông Brook Taylor, dù thuộc Đông Nam Á về mặt địa lý, Việt Nam lại mang nhiều nét tương đồng với mô hình phát triển “Đông Bắc Á”, giống Hàn Quốc, Đài Loan hay Nhật Bản - những nền kinh tế đã bứt phá mạnh mẽ trong nửa sau thế kỷ XX. Lợi thế về sự thống nhất cao, đường bờ biển dài, lực lượng lao động trẻ và tốc độ đô thị hóa nhanh được xem là nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Trên cơ sở đó, Việt Nam được kỳ vọng có thể vươn lên nhóm 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào khoảng năm 2050, với một vị thế ngày càng rõ nét hơn không chỉ về kinh tế, mà cả về ảnh hưởng khu vực và toàn cầu.

Các chuyên gia cho rằng việc nâng hạng thị trường chứng khoán không đơn thuần là mục tiêu tài chính hay kỹ thuật. Đây là bước đi mang ý nghĩa chiến lược, góp phần nâng cao vị thế quốc gia và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng bền vững.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc dẫn vốn cho nền kinh tế. Nhưng để tận dụng trọn vẹn cơ hội từ nâng hạng, cải cách thể chế, minh bạch hóa và nâng cao chất lượng vận hành sẽ vẫn là những yêu cầu xuyên suốt.

Theo kinhtechungkhoan.vn