Thị trường Mỹ: Cơ hội lớn, nhưng không dành cho doanh nghiệp thiếu chuẩn bị

Thị trường lớn, yêu cầu ngày càng cao

Mỹ đang là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam, với quy mô tiêu dùng thuộc nhóm lớn nhất thế giới. Nước này có khoảng 342,6 triệu người, chi tiêu tiêu dùng cá nhân đạt 22.100 tỷ USD, tương đương gần 68% GDP. Năm 2025, Mỹ nhập khẩu khoảng 3.410 tỷ USD hàng hóa.

Những con số này cho thấy dư địa cho hàng Việt vẫn rất lớn, nhất là trong bối cảnh các nhà nhập khẩu Mỹ tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung. Việt Nam đang có lợi thế ở nhiều nhóm hàng như điện tử, máy móc, dệt may, da giày, đồ gỗ, thủy sản, nông sản và hàng tiêu dùng.

Phát biểu tại Hội thảo “Phát triển kinh doanh xuất nhập khẩu với thị trường Mỹ”, do Bộ Công Thương tổ chức sáng 18-8 , ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhận định, quan hệ thương mại Việt Nam - Mỹ phát triển sâu rộng cũng đồng nghĩa yêu cầu về năng lực cạnh tranh, khả năng thích ứng và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp ngày càng cao. “Đây là thị trường có mức độ cạnh tranh cao, hệ thống pháp luật và quy định tương đối phức tạp, yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, ghi nhãn, môi trường, lao động, sở hữu trí tuệ và trách nhiệm của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng”, ông Tài nói.

Tham tán Thương vụ Việt Nam tại Mỹ Đỗ Ngọc Hưng chia sẻ trực tuyến tại hội thảo. Ảnh: V.H

Năm 2026 đánh dấu 25 năm Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Mỹ (BTA) có hiệu lực. Từ khoảng 1,4 tỷ USD năm 2001, kim ngạch thương mại hàng hóa hai chiều đã đạt gần 209,5 tỷ USD năm 2025. Sáu tháng đầu năm 2026, con số này đạt khoảng 132,4 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại hàng hóa lớn thứ năm của Mỹ.

Đáng chú ý, trong khi tổng nhập khẩu hàng hóa của Mỹ sáu tháng đầu năm tăng khiêm tốn, nhập khẩu từ Việt Nam tăng hơn 40%. Đây là tín hiệu tích cực về khả năng mở rộng thị phần, nhưng đồng thời khiến yêu cầu về minh bạch nguồn gốc, năng lực sản xuất và tuân thủ trở nên cấp thiết hơn.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán Thương vụ Việt Nam tại Mỹ, doanh nghiệp chỉ có thể khai thác hiệu quả thị trường này trên cơ sở tuân thủ đầy đủ các quy định. Do đó, thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giá, doanh nghiệp cần chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng.

Thị trường Mỹ cũng không đồng nhất. Nhu cầu, hệ thống phân phối, quy định và chi phí tiếp cận khác nhau giữa các bang và nhóm khách hàng. Doanh nghiệp cần xác định rõ phân khúc, khu vực địa lý, kênh bán hàng và tổng chi phí để đưa sản phẩm tới tay người tiêu dùng.

Các nhà nhập khẩu Mỹ ngày càng chú trọng khả năng giao hàng linh hoạt, tốc độ phản hồi và khả năng bổ sung hàng. “Với thực phẩm, hàng tiêu dùng, nhu cầu đang nghiêng về sản phẩm tiện lợi, chế biến sâu, có thông tin rõ về nguồn gốc, sức khỏe và tính bền vững. Với dệt may, da giày, đồ gỗ và hàng công nghiệp, khả năng truy xuất nguyên liệu và kiểm soát nhà cung cấp được đặt lên hàng đầu”, ông Hưng chỉ rõ.

Tuân thủ trở thành điều kiện cạnh tranh

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, chính sách thương mại Mỹ đang được điều chỉnh theo hướng gắn chặt hơn với an ninh kinh tế, sản xuất trong nước, người lao động, sở hữu trí tuệ và an toàn chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp phải theo dõi đồng thời thuế nhập khẩu MFN, các biện pháp thương mại theo Mục 301, Mục 232, phòng vệ thương mại, chống lẩn tránh, chống chuyển tải và các yêu cầu quản lý chuyên ngành.

Nhiều sản phẩm, hàng hóa được doanh nghiệp giới thiệu tại hội thảo. Ảnh: V.H

Một trong những yêu cầu quan trọng là khả năng chứng minh nguồn gốc và quá trình sản xuất thực chất. Việc sử dụng nguyên liệu nhập khẩu không đồng nghĩa với chuyển tải, nhưng doanh nghiệp phải chứng minh các công đoạn sản xuất tại Việt Nam đáp ứng quy định xuất xứ và có đầy đủ hồ sơ, dữ liệu.

Vì vậy, hồ sơ tuân thủ cần được xây dựng ngay từ đầu, thay vì chỉ tập hợp khi hàng hóa bị kiểm tra hoặc phát sinh điều tra. Doanh nghiệp cần lập bản đồ chuỗi cung ứng, quản lý nguyên liệu và nhà cung cấp, lưu giữ hóa đơn, tờ khai, định mức, dữ liệu sản xuất theo lô và hồ sơ chuyên ngành.

Theo ông Hưng, doanh nghiệp cần tập trung năm nhóm công việc: xác định đúng thị trường mục tiêu; xây dựng hồ sơ bằng tiếng Anh phục vụ thẩm định; nâng giá trị gia tăng trong nước và đa dạng hóa nguồn nguyên liệu; chuyên nghiệp hóa hợp đồng, logistics, thanh toán; đồng thời duy trì hoạt động theo dõi sau kết nối để biến cơ hội xúc tiến thành đơn hàng thực tế.

Đây cũng là vấn đề được các doanh nghiệp Việt Nam nhìn nhận rõ hơn. Bà Phạm Thị Lan, đại diện Công ty TNHH Dinh dưỡng An Bình, cho biết doanh nghiệp đang phát triển sản phẩm dinh dưỡng từ hạt kết hợp Curcumin từ nghệ, hướng tới thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, theo bà Lan, khó khăn lớn nhất là thủ tục và phương thức tiếp cận thị trường. Doanh nghiệp còn thiếu kinh nghiệm trong việc tiếp cận các kênh phân phối, nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới và hệ thống bán lẻ quốc tế.

Ngoài củng cố thị trường trong nước, mở rộng hệ thống phân phối và chuẩn bị điều kiện cần thiết trước khi xuất khẩu, doanh nghiệp dự kiến trong khoảng 1-2 năm tới từng bước triển khai kế hoạch tiếp cận thị trường trên thế giới, trong đó có Mỹ.

Ở cấp độ rộng hơn, yêu cầu nâng năng lực nội tại cũng thể hiện qua cơ cấu xuất khẩu. Trong 7 tháng của năm 2026, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm hơn 80% tổng kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ và xuất siêu gần 8 tỷ USD, trong khi khu vực kinh tế trong nước xuất khẩu chiếm 19,9% và nhập siêu khoảng 28,5 tỷ USD.

Theo đó, bài toán không chỉ là tăng kim ngạch mà còn phải nâng tỷ lệ nội địa hóa, tăng giá trị tạo ra tại Việt Nam và thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, ông Hưng cho biết, hệ thống Thương vụ Việt Nam tại Mỹ tiếp tục giữ vai trò kết nối, cung cấp thông tin về thuế, hải quan, phòng vệ thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu thị trường; kết nối doanh nghiệp với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và hiệp hội ngành hàng; đồng thời hỗ trợ xác minh đối tác và xử lý vướng mắc.

Với doanh nghiệp, xúc tiến thương mại vì thế không nên dừng ở hội chợ hay một cuộc gặp B2B. Cơ hội chỉ trở thành đơn hàng khi doanh nghiệp có sản phẩm đạt chuẩn, hồ sơ minh bạch, năng lực giao hàng và khả năng phản hồi chuyên nghiệp.

Thị trường Mỹ với sức mua 22.100 tỷ USD vẫn là cơ hội lớn cho hàng Việt. Nhưng trong cuộc cạnh tranh này, lợi thế về giá chỉ giúp doanh nghiệp đặt chân tới thị trường Mỹ. Chất lượng, minh bạch, tuân thủ và năng lực thích ứng mới quyết định khả năng ở lại và phát triển lâu dài.