Thị trường nội địa - 'bệ phóng' cho hàng Việt

Thị trường lớn, dư địa còn rộng

Sau nhiều năm triển khai Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, nhận thức và thói quen tiêu dùng trong nước đã có những chuyển biến đáng kể. Hàng hóa sản xuất trong nước ngày càng hiện diện rộng hơn tại các hệ thống bán lẻ, siêu thị, cửa hàng tiện lợi, chợ truyền thống cũng như trên các nền tảng thương mại điện tử. Nhiều doanh nghiệp Việt đã chủ động đầu tư cho chất lượng, mẫu mã, thương hiệu, từng bước đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Hàng Việt ngày càng hiện diện rộng rãi trong hệ thống bán lẻ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng trong nước. Ảnh: Internet

Tuy nhiên, nhìn ở góc độ phát triển thị trường, dư địa dành cho hàng Việt vẫn còn rất lớn. Quy mô dân số lớn, nhu cầu tiêu dùng đa dạng, sự phát triển nhanh của các đô thị và tầng lớp trung lưu đang tạo nên một thị trường nội địa giàu tiềm năng. Đây là lợi thế mà không phải nền kinh tế nào cũng có, đồng thời là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp Việt xây dựng chiến lược phát triển dài hạn.

Điều đáng nói là thị trường nội địa ngày nay đã có nhiều thay đổi. Người tiêu dùng không còn lựa chọn sản phẩm chỉ dựa trên yếu tố “hàng trong nước” hay “hàng ngoại”. Chất lượng, giá cả, nguồn gốc, thiết kế, độ an toàn, dịch vụ hậu mãi và trải nghiệm mua sắm ngày càng trở thành những tiêu chí quyết định hành vi tiêu dùng.

Sự thay đổi này đặt hàng Việt trước một yêu cầu rõ ràng: Muốn chiếm lĩnh thị trường trong nước, doanh nghiệp phải tạo ra giá trị thực và sức cạnh tranh thực. “Ưu tiên” có thể tạo cơ hội tiếp cận, nhưng chất lượng và khả năng đáp ứng nhu cầu mới là yếu tố quyết định để sản phẩm được lựa chọn lâu dài.

Người tiêu dùng quan tâm đến các sản phẩm trong nước tại Hội chợ hàng Việt. Ảnh: Phạm Mạnh

Trên thực tế, nhiều thương hiệu Việt đã chứng minh được khả năng cạnh tranh ngay trên sân nhà. Từ hàng tiêu dùng, thực phẩm, dệt may, điện tử đến các sản phẩm công nghiệp, ngày càng có nhiều doanh nghiệp đầu tư bài bản vào nghiên cứu thị trường, nâng chất lượng sản phẩm, đổi mới mẫu mã và xây dựng hệ thống phân phối. Khi sản phẩm đáp ứng tốt nhu cầu, giá thành hợp lý và thương hiệu tạo được niềm tin, hàng Việt hoàn toàn có khả năng giữ vững thị phần trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.

Mẫu mã, bao bì sản phẩm OCOP ngày càng đa dạng, góp phần nâng sức cạnh tranh trên thị trường. Ảnh: Phạm Mạnh

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực để làm được điều đó. Không ít sản phẩm Việt vẫn gặp khó ở khâu xây dựng thương hiệu, thiết kế, bao bì, tiêu chuẩn chất lượng và tổ chức phân phối. Một số doanh nghiệp chưa theo kịp tốc độ thay đổi của thị trường, chưa khai thác hiệu quả thương mại điện tử và các phương thức bán hàng mới. Ở nhiều khu vực, nhất là vùng nông thôn, miền núi, khả năng đưa hàng hóa chất lượng đến tay người tiêu dùng vẫn còn hạn chế.

Bởi vậy, phát triển thị trường nội địa không thể chỉ được nhìn từ phía sức mua. Đó phải là quá trình đồng thời củng cố cả nguồn cung, hệ thống phân phối và niềm tin của người tiêu dùng.

Đặc biệt, với Hà Nội - một trong những thị trường tiêu dùng lớn của cả nước - vai trò kết nối sản xuất và tiêu dùng càng có ý nghĩa. Việc tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối hiện đại, hỗ trợ sản phẩm đặc trưng của các địa phương tiếp cận thị trường Thủ đô... đang góp phần mở rộng không gian tiêu thụ cho hàng Việt.

Từ góc độ đó, thị trường nội địa không nên chỉ được xem là “đầu ra” của sản xuất. Nếu được tổ chức tốt, đây chính là môi trường để doanh nghiệp kiểm nghiệm sản phẩm, lắng nghe phản hồi của người tiêu dùng, hoàn thiện chất lượng và xây dựng thương hiệu. Một sản phẩm đứng vững trên thị trường trong nước sẽ có thêm nền tảng để tiến ra những thị trường rộng lớn hơn.

Sức cạnh tranh và những động lực mới

Trong một thị trường ngày càng mở cửa, sức cạnh tranh của hàng Việt không thể dựa vào tâm lý tiêu dùng theo phong trào. Càng có nhiều lựa chọn, người tiêu dùng càng có quyền đòi hỏi cao hơn. Đây vừa là sức ép, vừa là động lực để doanh nghiệp nâng chất lượng sản phẩm và phương thức kinh doanh.

Điểm mấu chốt hiện nay là phải chuyển từ tư duy “bán những gì mình có” sang “sản xuất những gì thị trường cần”. Doanh nghiệp cần hiểu người tiêu dùng, dự báo xu hướng, kiểm soát chất lượng, tối ưu chi phí và xây dựng sản phẩm có bản sắc riêng. Khi cạnh tranh bằng giá trị, hàng Việt sẽ không cần dựa quá nhiều vào sự vận động hay hỗ trợ mang tính ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, để doanh nghiệp có thể cạnh tranh, thị trường trong nước cũng cần được tổ chức theo hướng minh bạch, thuận lợi và hiện đại hơn. Một hệ thống phân phối rộng, hiệu quả sẽ giúp giảm chi phí trung gian, đưa sản phẩm đến người tiêu dùng nhanh hơn và tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng quy mô. Các kênh bán lẻ hiện đại, thương mại điện tử, nền tảng số và mô hình bán hàng đa kênh đang mở ra những phương thức tiếp cận mới, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đây cũng là một trong những động lực mới của thị trường hàng Việt. Nếu trước đây doanh nghiệp muốn mở rộng thị trường phải đầu tư lớn cho mặt bằng và mạng lưới phân phối, thì hiện nay các nền tảng thương mại điện tử tạo thêm cơ hội tiếp cận khách hàng ở phạm vi rộng hơn. Một sản phẩm đặc sản của địa phương hoàn toàn có thể tiếp cận người tiêu dùng tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh hoặc nhiều tỉnh, thành khác nếu có chất lượng tốt, thương hiệu rõ ràng và phương thức bán hàng phù hợp.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành kết quả khi doanh nghiệp đủ năng lực nắm bắt. Thương mại điện tử cũng đồng nghĩa với một môi trường cạnh tranh khốc liệt hơn, nơi sản phẩm Việt phải đứng cạnh hàng hóa từ nhiều quốc gia và cạnh tranh trực tiếp về giá, chất lượng, hình ảnh, dịch vụ và tốc độ giao hàng.

Vì vậy, phát triển thị trường nội địa cần đi cùng với việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp. Nhà nước có vai trò kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, hoàn thiện hạ tầng thương mại, hỗ trợ kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và đấu tranh chống hàng giả, hàng kém chất lượng. Các địa phương cần phát huy lợi thế của từng vùng, kết nối sản xuất với hệ thống phân phối và hình thành những chuỗi cung ứng ổn định.

Với doanh nghiệp, yêu cầu quan trọng nhất vẫn là nâng sức cạnh tranh từ chính sản phẩm. Chất lượng phải được đặt lên hàng đầu; mức giá hợp lý; thương hiệu phải tạo được niềm tin; phương thức tiếp cận khách hàng phải phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới.

Trong bối cảnh Chính phủ tiếp tục thúc đẩy phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng và triển khai Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, cơ hội cho hàng Việt đang được mở rộng. Song, cơ hội ấy chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi được chuyển hóa thành sức mua thực, đơn hàng thực và năng lực sản xuất thực của doanh nghiệp.

Nhìn rộng hơn, xây dựng thị trường nội địa mạnh không chỉ nhằm tăng tiêu dùng trong nước. Đây còn là cách tạo thêm một trụ đỡ cho nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài. Khi doanh nghiệp có thị trường “sân nhà” đủ lớn, có hệ thống phân phối đủ mạnh và tạo được niềm tin nơi người tiêu dùng, khả năng chống chịu trước những cú sốc của thị trường quốc tế cũng được củng cố.

Từ “ưu tiên” đến “lựa chọn” là một bước tiến quan trọng. Từ “thị trường tiêu thụ” đến “bệ phóng cho doanh nghiệp” lại là một bước phát triển cao hơn. Khi hàng Việt có thể cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị và thương hiệu ngay trên thị trường nội địa, thị trường gần 100 triệu dân sẽ không chỉ là nơi tiêu dùng mà trở thành động lực để doanh nghiệp lớn mạnh, nâng tầm hàng hóa Việt và mở rộng cánh cửa ra thị trường thế giới.