Thị trường trái phiếu doanh nghiệp củng cố niềm tin, hướng tới tăng trưởng ổn định

Trái phiếu doanh nghiệp bước vào chu kỳ phát triển bền vững

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý - nền tảng cho giai đoạn phát triển mới

Song song với đà phục hồi, năm 2025 cũng đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý. Việc Chính phủ ban hành Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 155/2020/NĐ-CP được xem là bước đi then chốt nhằm củng cố nền tảng pháp lý cho thị trường. Điểm đáng chú ý là quy định tất cả các đợt phát hành trái phiếu ra công chúng đều phải có xếp hạng tín nhiệm, góp phần nâng cao chất lượng thông tin và bảo vệ nhà đầu tư.

Tiếp nối định hướng này, Bộ Tài chính đã công bố dự thảo nghị định mới thay thế Nghị định 153/2020/NĐ-CP, tập trung siết chặt trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành. Theo đó, doanh nghiệp phải công bố rõ mục đích sử dụng vốn, kế hoạch giải ngân và phương thức trả nợ; việc thay đổi mục đích sử dụng vốn chỉ được thực hiện khi có sự chấp thuận của tối thiểu 65% trái chủ.

Một quy định đáng chú ý khác là giới hạn tổng nợ phải trả không vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu nhằm hạn chế tình trạng sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức. Các yêu cầu công bố thông tin cũng được nâng cao, phản ánh quyết tâm tái định hình thị trường theo hướng kỷ luật, minh bạch và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Theo số liệu của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), quy mô thị trường trái phiếu năm 2025, bao gồm trái phiếu Chính phủ và TPDN, ước đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng, tương đương 32,1% GDP. Tổng giá trị huy động qua kênh trái phiếu đạt hơn 730 nghìn tỷ đồng, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của thị trường vốn nợ trong cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Riêng thị trường TPDN ghi nhận tổng giá trị phát hành mới khoảng 624.000 tỷ đồng, tăng 32% so với năm 2024. Đặc biệt, hoạt động phát hành tăng tốc mạnh trong những tháng cuối năm, riêng tháng 12/2025 đạt hơn 48.400 tỷ đồng.

Nhóm ngân hàng thương mại và doanh nghiệp bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn. Với khối ngân hàng, phát hành trái phiếu là kênh quan trọng để bổ sung vốn cấp 2 và nâng cao hệ số an toàn vốn. Trong khi đó, các doanh nghiệp bất động sản sử dụng trái phiếu chủ yếu nhằm cơ cấu lại nghĩa vụ nợ và bổ sung nguồn vốn cho các dự án đủ điều kiện pháp lý.

Một thay đổi quan trọng của thị trường trong năm vừa qua là sự dịch chuyển trong cơ cấu nhà đầu tư. Tỷ trọng nắm giữ của nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp gia tăng, trong khi sự tham gia mang tính tự phát của nhà đầu tư cá nhân giảm đáng kể.

Sự thay đổi này giúp thị trường ổn định hơn, hạn chế rủi ro lan truyền và giảm các cú sốc tâm lý từng xảy ra trong giai đoạn biến động trước đây. Đây cũng là bước tiến quan trọng để thị trường phát triển theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.

Bên cạnh đó, xu hướng phát hành trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững và các sản phẩm gắn với tiêu chuẩn môi trường - xã hội gia tăng đáng kể, phản ánh sự chuyển dịch về chất trong cấu trúc nguồn vốn khi doanh nghiệp ngày càng chú trọng yếu tố phát triển bền vững.

Triển vọng tích cực cho năm 2026

Trong bức tranh phục hồi chung, các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt thị trường. Nhiều tổ chức phát hành lớn huy động vốn thành công nhằm cơ cấu lại nợ và bổ sung nguồn lực cho các dự án trọng điểm, cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các doanh nghiệp.

Ở khối ngân hàng, hoạt động phát hành trái phiếu diễn ra sôi động nhằm tăng cường năng lực tài chính và đáp ứng các chuẩn mực an toàn vốn ngày càng khắt khe. Điều này không chỉ giúp các ngân hàng củng cố nền tảng hoạt động mà còn duy trì nguồn cung chất lượng cho thị trường.

Theo đại diện Bộ Tài chính, triển vọng thị trường TPDN năm 2026 được đánh giá tích cực khi khuôn khổ pháp lý ngày càng hoàn thiện và niềm tin nhà đầu tư tiếp tục được củng cố. Cơ quan quản lý đang nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm mới như trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững nhằm đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn của nền kinh tế.

Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm nhận định giai đoạn tăng trưởng nóng dựa trên tiêu chuẩn phát hành lỏng lẻo đã khép lại, nhường chỗ cho chu kỳ phát triển thận trọng, có chọn lọc hơn. Xu hướng phát hành ra công chúng dự kiến gia tăng, qua đó nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Từ góc độ tổ chức phát hành, nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng, năng lượng, đô thị và chuyển đổi xanh trong giai đoạn tới được dự báo tăng mạnh, tạo dư địa lớn cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển.

Nhìn tổng thể, những chuyển động của thị trường TPDN giai đoạn 2025 - 2026 không chỉ phản ánh quá trình phục hồi sau biến động mà còn cho thấy sự tái định hình toàn diện theo các chuẩn mực cao hơn về minh bạch và kỷ luật thị trường.

Việc hoàn thiện pháp lý, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành, cải thiện chất lượng nhà đầu tư và phát triển các sản phẩm bền vững đang từng bước đưa thị trường trái phiếu doanh nghiệp trở thành cấu phần quan trọng trong chiến lược huy động vốn dài hạn của nền kinh tế.

Khi dòng vốn trung và dài hạn được phân bổ nhiều hơn qua thị trường trái phiếu, áp lực lên hệ thống tín dụng ngân hàng sẽ giảm bớt, góp phần cân bằng cấu trúc tài chính quốc gia và tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong những năm tới.

Phan Hà