Thiết chế văn hóa cơ sở: Cần được quan tâm đầu tư

Một trong những yếu tố góp phần phát triển văn hóa bền vững chính là xây dựng phong trào văn hóa cơ sở vững mạnh. Muốn vậy, cần có sự quan tâm đầu tư đối với hệ thống thiết chế văn hóa ở các xã, phường cả về cơ sở vật chất, nhân lực và tổ chức hoạt động.

Đáp ứng ở mức cơ bản

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, phường Phan Rang tiếp tục quan tâm duy trì, phát huy vai trò của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, xem đây là nền tảng quan trọng để nâng cao đời sống tinh thần, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và phát huy phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trên địa bàn. Bà Trần Thị Ánh Tuyết - Phó Chủ tịch UBND phường Phan Rang cho biết, địa phương đang quản lý, khai thác khu thiết chế văn hóa tại số 2 đường Lê Đình Chinh. Tuy nhiên, qua thời gian sử dụng, một số hạng mục đã có dấu hiệu xuống cấp, cần được quan tâm đầu tư để đáp ứng yêu cầu tổ chức hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao ngày càng cao của người dân.

Biểu diễn văn nghệ tại sân thể thao thôn Hữu Đức (xã Phước Hữu).

Tại xã Phước Hữu, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở có nhà văn hóa xã, các điểm sinh hoạt thôn và một số sân thể thao. Phần lớn nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng chưa được đầu tư xây dựng riêng biệt, chủ yếu tận dụng trụ sở thôn để hoạt động nên không đảm bảo về diện tích, trang thiết bị cho hoạt động văn hóa, văn nghệ. Công tác quản lý thiết chế văn hóa cơ sở chủ yếu do công chức văn hóa - xã hội tham mưu, kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực nên chưa chuyên sâu. Các thiết chế văn hóa chỉ dừng ở phục vụ tổ chức các cuộc thi văn nghệ, thể thao hay sinh hoạt cộng đồng mang tính thời vụ.

Còn ở xã Bắc Khánh Vĩnh hiện có 2 trung tâm văn hóa - thể thao xã ở thôn Suối Cau và thôn Bến Khế, cùng 1 sân vận động ở thôn Bến Khế. Các thiết chế này được xây dựng vào năm 2024 và đi vào hoạt động ổn định. Tuy nhiên, để đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của Nhân dân, xã cần nguồn lực đầu tư để mở rộng quy mô, đa dạng hóa hình thức tổ chức, khai thác hiệu quả hơn các không gian sinh hoạt văn hóa hiện có.

Còn những trăn trở

Hiện nay, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở được sử dụng, khai thác để tổ chức các hoạt động như: Hội họp; sinh hoạt chi bộ; tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; các hoạt động đoàn thể; tổ chức các giải thể thao cấp xã; hội diễn, liên hoan văn nghệ quần chúng; sinh hoạt các câu lạc bộ; hoạt động tuyên truyền hưởng ứng kỷ niệm các ngày lễ lớn và các sự kiện chính trị của đất nước, địa phương... Tuy nhiên, các hoạt động diễn ra chưa được phong phú, đa dạng, chưa thật sự thu hút đông đảo người dân. Công tác quản lý thiết chế văn hóa cấp xã chủ yếu do công chức Phòng Văn hóa - Xã hội cấp xã đảm nhiệm; nhân lực tham mưu tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao ở cơ sở tương đối mỏng và chủ yếu là kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản về tổ chức hoạt động văn hóa cộng đồng và còn hạn chế về kỹ năng xây dựng chương trình tạo sức hút. Mặt khác, cơ sở vật chất của các trung tâm văn hóa - thể thao cấp xã, nhà văn hóa - khu thể thao thôn, tổ dân phố được bố trí âm thanh, bàn ghế, sân thể thao khá đơn giản; một số thiết chế văn hóa, thể thao cấp xã bị xuống cấp, hỏng chưa bố trí được kinh phí để cải tạo, sửa chữa.

Theo ông Lê Văn Hoa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, về phía Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần xem xét, nghiên cứu việc ban hành thông tư mới quy định về tổ chức, hoạt động, tiêu chí của trung tâm văn hóa - thể thao xã, phường, nhà văn hóa - khu thể thao thôn, tổ dân phố phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; ban hành cơ chế hỗ trợ kinh phí hoạt động thường xuyên cho các hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cấp xã, tạo điều kiện để duy trì hoạt động ổn định, đúng mục đích. Đồng thời, cần có quy định rõ ràng về xã hội hóa trong khai thác cơ sở vật chất nhằm tránh tình trạng sử dụng sai mục đích.

Trước mắt, để các thiết chế văn hóa cơ sở phát huy công năng, cần rà soát hiện trạng cụ thể để trình cấp thẩm quyền quan tâm bố trí kinh phí sửa chữa các thiết chế văn hóa xuống cấp; nghiên cứu đổi mới nội dung, hình thức tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao theo hướng thiết thực, phù hợp; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và tổ chức hoạt động văn hóa cơ sở, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của Nhân dân.

Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở được xác định gồm: Trung tâm văn hóa - thể thao xã, phường; nhà văn hóa - khu thể thao thôn, tổ dân phố; sân thể thao, khu vui chơi cộng đồng... do cấp xã trực tiếp quản lý, vận hành. Theo thống kê sơ bộ của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trên địa bàn 65 xã, phường, đặc khu trong tỉnh có 75 trung tâm văn hóa - thể thao; ở 1.226 thôn, tổ dân phố có 937 nhà văn hóa - khu thể thao và 254 điểm vui chơi, giải trí cho trẻ em, người cao tuổi.