Thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ về định danh và xác thực điện tử

Thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ

Chiều 23/9, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử.

Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, dự thảo Luật gồm 8 chương, 46 điều.

 Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. Ảnh: Vũ Hiếu

Nội dung cơ bản của dự thảo Luật tập trung 6 nhóm nội dung cơ bản: đối tượng định danh điện tử; mô hình định danh điện tử; quy định hệ thống định danh và xác thực điện tử; quy định mọi đối tượng đã được tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh; dịch vụ định danh, xác thực điện tử và thủ tục hành chính; quy định nguyên tắc công nhận lẫn nhau đối với danh tính điện tử; sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan của Luật Giao dịch điện tử, Luật Căn cước, Luật Chuyển đổi số, Luật Thương mại điện tử và Luật Đầu tư để bảo đảm thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Thượng tướng Phạm Thế Tùng nhấn mạnh, việc ban hành luật nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất và có hiệu lực pháp lý cao về định danh và xác thực điện tử, làm cơ sở cho việc tạo lập quản lý sử dụng danh tính điện tử trong các hoạt động quản lý nhà nước, giao dịch điện tử và phát triển kinh tế số, xã hội số.

Trình bày Báo cáo tóm tắt Thẩm tra sơ bộ dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nêu rõ, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật với các lý do đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, chuyển đổi số quốc gia, phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới tư duy lập pháp; luật hóa các quy định đang tồn tại phân tán tại các văn bản dưới luật; bảo đảm tính đồng bộ với các luật chuyên ngành; khắc phục các vướng mắc qua thực tiễn thi hành các Nghị định hiện hành; đáp ứng nhu cầu thực tiễn, tạo nền tảng nhận diện số tin cậy phòng, chống tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến và thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Song, đề nghị tiếp tục rà soát kỹ quy định về thu thập, lưu trữ, xác thực dữ liệu sinh trắc học để bảo đảm không xâm phạm quyền riêng tư; rà soát với các Hiệp định thương mại tự do về dòng chảy dữ liệu tự do và công nhận danh tính nước ngoài; đánh giá kỹ tính khả thi về hạ tầng công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực khi áp dụng định danh đối với các thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất.

Hướng đến xây dựng hạ tầng định danh của cả nền kinh tế

Cho ý kiến hoàn thiện dự án Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tán thành với sự cần thiết ban hành Luật và khẳng định đây là một bước chuyển từ định danh con người sang xây dựng hạ tầng định danh của cả nền kinh tế.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu quan trọng nhất là làm rõ giá trị pháp lý của mã định danh, giá trị của kết quả xác thực và trách nhiệm khi xác thực sai, vì vậy đề nghị quy định rõ nguyên tắc về danh tính điện tử, theo đó mã định danh phải có giá trị xác định, phân biệt và liên kết đúng đối tượng; trong khi quyền sở hữu, tình trạng pháp lý, chất lượng và điều kiện giao dịch tiếp tục được xác định theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung nguyên tắc bên yêu cầu xác thực chỉ được yêu cầu mức độ xác thực và các thuộc tính dữ liệu cần thiết, tương xứng với mục đích và rủi ro của giao dịch.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Phiên họp.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ ý nghĩa việc xác thực thành công, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể khi kết quả xác thực sai. "Phải làm rõ xác thực thành công chứng minh điều gì, ai chịu trách nhiệm khi kết quả xác thực sai ở những Điều 18, 19, Điều 36, Điều 41. Xác thực chỉ chứng minh với một mức độ tin cậy nhất định rằng người đang giao dịch gắn với một danh tính, không tự chứng minh ý chí tự nguyện hay tính hợp pháp của nội dung giao dịch", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý.

Thay mặt Cơ quan chủ trì soạn thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cảm ơn các ý kiến góp ý của Chủ tịch Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Định danh và xác thực điện tử cần thiết nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Nêu rõ lĩnh vực xác thực điện tử là một trong những lĩnh vực rộng lớn, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết dự kiến sẽ hình thành ba mô hình xác thực điện tử gồm: tập trung, trung gian và độc lập. Cùng với đó là ba cấp độ từ cơ bản cho đến sử dụng sinh trắc học, trong đó, quy định bắt buộc liên kết xác thực danh tính đối với các giao dịch trên nền tảng số thuộc các lĩnh vực thiết yếu như ngân hàng, viễn thông, giáo dục, y tế, thương mại điện tử.

Nhận định việc ban hành Luật nhằm khắc phục tình trạng phân tán các quy định hiện hành, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết, Luật ban hành sẽ tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, liên thông về định danh, xác thực điện tử, làm cơ sở xác lập, quản lý và sử dụng danh tính điện tử cá nhân, tổ chức và các đối tượng cần thiết khác trong giao dịch và cung cấp dịch vụ trên môi trường số.

Qua đó, tạo khuôn khổ pháp lý cho hệ thống nhận diện số, hỗ trợ phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số; quy định hành lang pháp lý cho lĩnh vực dữ liệu, công nghệ mới và phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời gian tới.

Trên cơ sở ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, ý kiến thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại và ý kiến của các thành viên trong Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ chỉ đạo tiếp thu, nghiên cứu tối đa, giải trình đầy đủ các ý kiến tại Phiên họp, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026) bảo đảm chất lượng, tiến độ theo đúng quy định.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị, Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung nguyên tắc áp dụng pháp luật để phân định ranh giới với các luật chuyên ngành; phân định danh mục đối tượng định danh bắt buộc và khuyến khích; đồng thời, giao Chính phủ quy định lộ trình phù hợp với hạ tầng Bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Cùng với đó, cần quy định chặt chẽ việc thu thập dữ liệu sinh trắc học (ADN, giọng nói, khuôn mặt); áp dụng nguyên tắc thu thập tối thiểu; phân định minh bạch quyền sở hữu và quyền quản lý, sử dụng.

Về thẩm quyền và trách nhiệm, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, rà soát quy định rõ ràng trong luật thẩm quyền, căn cứ thời hạn tạm dừng, hủy bỏ danh tính điện tử, bổ sung cơ chế xử lý khẩn cấp khi có nguy cơ đe dọa an toàn hệ thống; quy định rõ trách nhiệm pháp lý và cơ chế bồi thường thiệt hại của tổ chức cung cấp dịch vụ khi để xảy ra sự cố lừa đảo, giả mạo sinh trắc học, lộ lọt dữ liệu hoặc sai sót gây thiệt hại cho cơ quan, tổ chức, cá nhân...