Thiết lập nền tảng thể chế đủ vững để kinh tế tư nhân phát triển

Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho hơn 82% lực lượng lao động và chiếm gần 60% tổng vốn đầu tư toàn xã hội

Phía sau những con số tăng trưởng…

Chiều 20/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về phát triển kinh tế - xã hội. Theo ĐBQH Phạm Trọng Nhân, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, GDP năm 2025 đạt 8,02%. Kết quả này không chỉ đến từ khu vực kinh tế nhà nước và doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mà còn có đóng góp bền bỉ của kinh tế tư nhân, với tỷ trọng khoảng 51% mỗi năm. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho hơn 82% lực lượng lao động và chiếm gần 60% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng đó, số doanh nghiệp rời khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Dù đóng góp hơn một nửa GDP, khu vực này chỉ chiếm 30% kim ngạch xuất khẩu, phần còn lại thuộc về doanh nghiệp FDI. Sự chênh lệch này cho thấy kinh tế tư nhân vẫn chủ yếu hoạt động ở thị trường nội địa, gia công hoặc các phân khúc giá trị thấp; trong khi ở các lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao và hạ tầng vẫn thiếu vắng vai trò dẫn dắt của khu vực này.

Trong khi đó, Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân là một nỗ lực quan trọng nhằm lấp các khoảng trống của các quy định hiện hành. Tuy nhiên, các ưu đãi lãi suất chủ yếu gắn với điều kiện dự án xanh, tiêu chuẩn ESG, tức là hỗ trợ có điều kiện, chứ chưa phải là quyền được bảo vệ một cách thực chất.

Dù đã có nhiều nỗ lực hoàn thiện chính sách, nhưng cách tiếp cận vẫn thiên về hỗ trợ, trong khi điều doanh nghiệp cần không phải là hỗ trợ, bởi còn tư duy hỗ trợ thì khó xóa rào cản xin - cho. Điều họ cần là một khung pháp lý vững chắc, ổn định, bình đẳng và có thể thi hành để họ có thể yên tâm đầu tư dài hạn, đặc biệt trong những lĩnh vực mà nền kinh tế đang rất cần như hạ tầng, năng lượng và công nghệ cao, ĐBQH Phạm Trọng Nhân khẳng định.

Đề xuất một đạo luật khung có tính nền tảng

Cùng chung nhận định này, ĐBQH Trịnh Xuân An, Ủy viên Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cũng cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng, nhưng đang gặp nhiều khó khăn. Vấn đề sâu xa nhất là thể chế chưa thực sự thuận lợi để doanh nghiệp nhỏ và vừa lớn mạnh. Nhiều doanh nghiệp không thiếu cơ hội nhưng gặp khó khăn trong thực hiện thủ tục đầu tư, mở rộng sản xuất, tiếp cận nguồn lực và triển khai dự án. Một doanh nghiệp có thể chấp nhận rủi ro thị trường, nhưng khó yên tâm khi môi trường pháp lý còn tiềm ẩn những yếu tố bất định.

Các ĐBQH đưa ra những ý kiến nhằm tạo đột phá để kinh tế tư nhân trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng

Từ đó, ĐBQH Phạm Trọng Nhân kiến nghị, Quốc hội đưa vào chương trình lập pháp một đạo luật khung có tính nền tảng, Luật Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân, và không thể chậm trễ hơn nữa. Đây không phải là một đạo luật điều chỉnh hoạt động kinh doanh cụ thể, cũng không tạo thêm cơ chế ưu đãi riêng lẻ, mà là xác lập các nguyên tắc nền tảng về bảo vệ quyền, bảo đảm sự ổn định và tính dự báo của môi trường pháp lý, làm cơ sở để các luật chuyên ngành tham chiếu và thực thi thống nhất.

Đây không chỉ là một kiến nghị đơn thuần mà dựa vào thực tiễn quốc tế. ĐBQH Phạm Trọng Nhân cho biết, nhiều nền kinh tế như Hàn Quốc hay Đài Loan đã sớm xây dựng khung pháp lý vững chắc để bảo đảm cạnh tranh công bằng, bảo hộ quyền tài sản và tạo niềm tin cho khu vực tư nhân. Nhờ đó, doanh nghiệp tư nhân có điều kiện phát triển ổn định, tham gia vào các lĩnh vực then chốt và đóng góp vào tăng trưởng dài hạn. Thành công của các nền kinh tế này không nằm ở việc ưu đãi nhiều hơn cho doanh nghiệp, mà ở việc thiết lập một nền tảng thể chế đủ vững để khu vực tư nhân yên tâm đầu tư và phát triển.

Bên cạnh đó, ĐBQH Trịnh Xuân An cũng đề nghị, cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang đồng hành cùng doanh nghiệp. Chính sách cần tập trung vào giảm chi phí tuân thủ, rủi ro pháp lý, cũng như thiết kế cơ chế thực chất để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, đất đai và tham gia sau vào chuỗi giá trị. Về cải cách thủ tục hành chính, Chính phủ nên đưa ra những tiêu chí để việc cắt giảm đi vào thực chất, loại bỏ những thủ tục không cần thiết, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.

"Kinh tế tư nhân cần trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng. Việc thúc đẩy khu vực tư nhân không phải là ưu tiên cho một khu vực, mà còn giải phóng nguồn lực xã hội, gia cố năng lực cạnh tranh quốc gia để nền kinh tế vận hành hiệu quả hơn và người dân được thụ hưởng nhiều hơn từ thành quả phát triển", ĐBQH Phạm Trọng Nhân nhấn mạnh.