Thiếu gần 4 triệu cuốn sách giáo khoa, Bộ GD&ĐT nhận trách nhiệm

Tại Hội nghị Giao ban báo chí Trung ương sáng nay 15/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) báo cáo tình hình cung ứng sách giáo khoa phục vụ năm học 2026-2027 và một số vấn đề nội dung sách giáo khoa được dư luận quan tâm.

Thiếu gần 4 triệu cuốn sách giáo khoa

Theo Bộ GD&ĐT, năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai một bộ SGK sử dụng thống nhất trên toàn quốc theo yêu cầu tại Nghị quyết 71-NQ/TW. Cùng thời điểm, một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp SGK cho học sinh; việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường, lớp cũng làm thay đổi quy mô và nhu cầu sách tại nhiều địa bàn.

Từ cuối năm 2025, Bộ GD&ĐT ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các địa phương và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát nhu cầu, tổ chức in, phát hành và xây dựng phương án dự phòng.

Theo số liệu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cập nhật đến hết ngày 14/9, tổng nhu cầu sách giáo khoa là 245,94 triệu bản, kế hoạch in 228,9 triệu bản và khoảng 236,60 triệu bản đã được cung ứng tới các địa phương.

Tuy nhiên, đến 18h ngày 14/9, sau khi Bộ GD&ĐT làm việc trực tuyến với Sở GD&ĐT của 34 tỉnh, thành phố, các địa phương xác nhận vẫn còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa, tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu.

Bộ GD&ĐT xác nhận các địa phương còn thiếu hơn 3,9 triệu cuốn SGK, đồng thời nhận trách nhiệm về dự báo và điều phối chưa theo kịp nhu cầu thực tế. (Ảnh minh họa: NXBGDVN)

Trước tình hình này, Bộ GD&ĐT yêu cầu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9, ưu tiên học sinh chưa có sách hoặc thiếu nhiều đầu sách, đặc biệt tại trường nội trú, vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn sách giáo khoa.

Các địa phương được yêu cầu tiếp tục rà soát, cập nhật và báo cáo trước 16h ngày 15/9 để xử lý những trường hợp còn thiếu.

Bộ GD&ĐT lý giải nguyên nhân thiếu sách

Bộ GD&ĐT cho biết, tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ xuất hiện từ giữa tháng 8/2026. Ngày 21/8, Bộ ban hành Công văn yêu cầu các Sở GD&ĐT và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam bảo đảm cung ứng SGK năm học 2026-2027.

Sau khai giảng, một số địa phương và báo chí tiếp tục phản ánh tình trạng thiếu sách. Ngày 9/9, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về tình hình cung ứng sách giáo khoa .

Tiếp đó, Bộ GD&ĐT yêu cầu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam báo cáo tình hình cung ứng; đồng thời yêu cầu các địa phương và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục bảo đảm sách giáo khoa. Bộ cũng ban hành Kế hoạch ngày 11/9, trong đó yêu cầu rà soát chính xác số sách còn thiếu, điều chuyển từ nơi thừa sang nơi thiếu, tiếp tục in bổ sung và công khai các điểm bán, đường dây nóng, kênh đặt hàng trực tuyến.

Bộ cho biết duy trì Tổ công tác phản ứng nhanh và bộ phận thường trực 24/7 đến hết ngày 30/9. Trong thời gian chờ bản in, sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí để hỗ trợ việc học tập.

Bộ GD&ĐT thẳng thắn nhận trách nhiệm khi để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ.

Theo Bộ, về khách quan, đây là năm đầu tiên sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc, đồng thời chịu tác động của chính sách hỗ trợ sách giáo khoa tại một số địa phương và việc sắp xếp đơn vị hành chính, trường lớp làm thay đổi nhu cầu; thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn. Những yếu tố này làm nhu cầu sách giáo khoa biến động lớn, phát sinh trong thời gian ngắn, trong khi quá trình sản xuất, in và cung ứng cần có thời gian chuẩn bị.

Về chủ quan, Bộ thừa nhận công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu sách giáo khoa trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đầy đủ. Một số giải pháp điều phối nguồn sách của nhà xuất bản cũng chưa đủ nhanh và linh hoạt.

Bên cạnh đó, công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng tại một số địa phương chưa thật chủ động, việc cập nhật nhu cầu phát sinh chưa kịp thời.

“Trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu SGK cục bộ thuộc về Bộ GD&ĐT, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương”, Bộ GD&ĐT nêu rõ trong báo cáo.

Bộ GD&ĐT nhìn nhận, tình trạng thiếu cục bộ SGK tại một số địa phương có trách nhiệm của Bộ, NXB Giáo dục Việt Nam và các địa phương. (Ảnh: NXBGDVN)

Về trách nhiệm của Bộ GD&ĐT, Bộ xác định đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh, khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo, nhất là trong công tác theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế có biến động.

Về giải pháp, Bộ GD&ĐT cho biết trong thời gian tới sẽ tiếp tục chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng; khắc phục các điểm nghẽn, tăng cường điều phối và xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi nhu cầu biến động. Các địa phương khẩn trương xác nhận chính xác nhu cầu, phối hợp cung ứng bổ sung, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.

Về lâu dài, Bộ sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sách giáo khoa theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù.

Từ đó, quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thống nhất; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt, bảo đảm cung ứng chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.