'Thiếu gia' Nhật sống mòn ở căn hộ cao cấp mẹ cho: Bi kịch một thế hệ

Namai Akira cho biết anh chưa từng đi làm. Ảnh: Guancha.

Xuất hiện trong một chương trình thực tế của đài TV Tokyo, Namai Akira (35 tuổi) nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh luận tại Nhật Bản. Thoạt nhìn người đàn ông với vẻ ngoài xuề xòa, đứng hát một mình ở ga tàu này, ít ai ngờ anh đang sống trong căn hộ cao cấp trị giá khoảng 80 triệu yen (hơn 13,1 tỷ đồng) mẹ cho.

Mỗi tháng, Namai nhận từ 300.000 đến 500.000 yen (50-82 triệu đồng) tiền chu cấp. Đây là số tiền không thua kém thu nhập của nhiều nhân viên văn phòng xứ Phù Tang.

Không công việc, không mục tiêu dài hạn, cuộc sống của Namai xoay quanh truyện tranh, anime và những mối quan hệ qua mạng. Không gian sống bừa bộn, sinh hoạt thất thường và sự phụ thuộc tài chính tuyệt đối khiến nhiều người xem đặt câu hỏi: Điều gì đã khiến một người trưởng thành dừng lại ở trạng thái "lửng lơ" như vậy?

Thực tế, Namai là một lát cắt điển hình của hiện tượng "parasite single" (tạm dịch: độc thân ký sinh) - một vấn đề xã hội tồn tại ở Nhật Bản từ rất lâu.

Sống "ký sinh" bố mẹ

Thuật ngữ "parasite single" được nhà xã hội học Masahiro Yamada đưa ra để chỉ những người trưởng thành sống cùng cha mẹ và phụ thuộc tài chính nhằm duy trì mức sống thoải mái. Nếu như trước đây, hiện tượng này chủ yếu gắn với nhóm tuổi 20-30, thì những năm gần đây, một xu hướng mới đang dần lộ rõ: thế hệ "độc thân ký sinh" đang già hóa.

Trong bài nghiên cứu "Sự suy giảm trong việc làm của thanh niên, bối cảnh xã hội và xu hướng kết hôn giảm tại Nhật Bản và Hàn Quốc" của tác giả Shigeki Matsuda, một tỷ lệ đáng kể người Nhật trong độ tuổi 35-50 vẫn chưa rời khỏi gia đình. Không còn là giai đoạn "quá độ" trước khi kết hôn hay ổn định sự nghiệp, việc sống phụ thuộc đang trở thành một trạng thái kéo dài, thậm chí mang tính lâu dài.

Ở bề mặt, nguyên nhân thường được lý giải bằng yếu tố kinh tế. Chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn như Tokyo, Osaka liên tục tăng, trong khi thu nhập trung bình của lao động trẻ không tăng tương ứng. Việc sống riêng đồng nghĩa với áp lực tài chính lớn, từ tiền thuê nhà đến chi phí sinh hoạt cơ bản.

Một thế hệ "độc thân ký sinh" trung niên đang dần hình thành, khi ngày càng nhiều người bước qua tuổi 35 nhưng vẫn sống phụ thuộc vào gia đình. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng yếu tố kinh tế chỉ là một phần của câu chuyện. Điều đáng chú ý hơn là sự thay đổi trong hệ giá trị sống.

Kết hôn không còn là cột mốc bắt buộc, trong khi sự nghiệp ổn định cũng không còn là mục tiêu duy nhất. Nhiều người lựa chọn duy trì một cuộc sống ít áp lực, ưu tiên sở thích cá nhân và sự thoải mái tinh thần.

Theo khảo sát công bố năm 2024, Nhật Bản có 18,49 triệu hộ gia đình sống một mình, chiếm 34% tổng số hộ - mức cao kỷ lục trong lịch sử, theo IppJapan. Song song đó, một tỷ lệ lớn người chưa kết hôn vẫn sống cùng cha mẹ, tạo nên một cấu trúc xã hội 2 cực: hoặc sống một mình hoàn toàn, hoặc phụ thuộc gia đình kéo dài.

Chính trong trạng thái "lưng chừng" ấy, một thế hệ "độc thân ký sinh" dần hình thành. Đó là những người đã không còn trẻ, nhưng cũng chưa thực sự bước vào một cuộc sống tự lập đúng nghĩa.

Hệ lụy kéo dài

Sự gia tăng của những người "độc thân ký sinh" không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà đang gắn chặt với những thách thức lớn hơn của xã hội Nhật Bản: già hóa dân số, tỷ lệ sinh giảm và sự cô lập trong đời sống đô thị.

The Guardian đưa tin dữ liệu năm 2025 cho thấy Nhật Bản chỉ ghi nhận 686.061 trẻ em sinh ra trong năm 2024, mức thấp nhất kể từ cuối thế kỷ 19. Tỷ suất sinh giảm xuống khoảng 1,15 con/phụ nữ, thấp hơn nhiều so với ngưỡng duy trì dân số.

Việc kết hôn muộn hoặc không kết hôn - một đặc điểm phổ biến trong nhóm "độc thân ký sinh" - đang trực tiếp góp phần vào xu hướng này.

Ở chiều ngược lại, khi thế hệ này bước vào tuổi già, một vấn đề khác bắt đầu lộ diện là sự cô đơn quy mô lớn.

Nhiều người trẻ ở Nhật Bản không còn mặn mà với chuyện sinh con. Ảnh: Reuters.

Theo dự báo của Viện Nghiên cứu Dân số và An sinh Xã hội Nhật Bản, đến năm 2050, 44,3% hộ gia đình tại Nhật có thể chỉ còn một người, tương đương hơn 23 triệu hộ. Đáng chú ý, gần một nửa trong số đó là người trên 65 tuổi.

Trong nửa đầu năm 2024, hơn 37.000 trường hợp tử vong tại nhà mà không có người thân bên cạnh được ghi nhận tại Nhật Bản. Hiện tượng này, được gọi là "kodokushi" (tạm dịch: cái chết cô độc), đang ngày càng phổ biến trong các đô thị lớn, theo Reuters.

Các chuyên gia cảnh báo rằng một thế hệ quen sống phụ thuộc có thể gặp khó khăn nghiêm trọng khi phải đối diện với tuổi già một mình: thiếu kỹ năng sống độc lập, hạn chế về tài chính và đặc biệt là thiếu mạng lưới xã hội hỗ trợ.

Ở cấp độ cá nhân, hệ lụy không chỉ nằm ở việc "sống cùng cha mẹ", mà ở việc trì hoãn quá lâu những trải nghiệm cốt lõi của trưởng thành từ làm việc, thất bại, tự lập đến chịu trách nhiệm.

Khi những trải nghiệm đó bị bỏ qua, cuộc sống có thể trở nên dễ chịu hơn trong ngắn hạn, nhưng lại thiếu nền tảng để phát triển về lâu dài.

Hoàng Hoàng