Thiếu sách giáo khoa là rất vô lý

Sau khai giảng, học sinh các trường đã tổ chức dạy học gần 2 tuần nhưng ở nhiều nơi, phụ huynh vẫn chưa thể mua trọn bộ SGK cho con.

Cách đây ít ngày, Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương rà soát đến từng trường học, để có con số thống kê cụ thể đồng thời yêu cầu NXB Giáo dục Việt Nam phải đảm bảo cung ứng SGK trước ngày 15/9. Mới đây, Bộ GD&ĐT thừa nhận, đến chiều 14/9, các địa phương báo cáo, còn thiếu gần 4 triệu cuốn SGK.

Để xảy ra tình trạng khan hiếm SGK như năm nay, theo Bộ GD&ĐT, năm học 2026 - 2027 có nhiều yếu tố mới tác động đồng thời. Đây là năm đầu tiên toàn quốc sử dụng chung một bộ SGK

Một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách cũng như việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi nhu cầu; thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn.

Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT cũng thẳng thắn nhận trách nhiệm và xác định đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh, khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo, nhất là trong công tác theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế có biến động.

Trước mắt, Bộ GD&ĐT sẽ xử lý số SGK còn thiếu đã được xác nhận và chỉ đạo NXB Giáo dục Việt Nam điều chuyển sách giữa các địa bàn, tiếp tục in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế.

Trách nhiệm thuộc về quản lý

Trao đổi về tình trạng thiếu SGK đầu năm học, TS Lê Viết Khuyến, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT), cho rằng việc học sinh chưa có đủ sách để học sau hai tuần khai giảng là điều “vô lý”. Gia đình ông có cháu đi học đến thời điểm này cũng chưa gom đủ bộ SGK.

Theo ông Khuyến, năm nay không phải lần đầu các NXB tổ chức biên soạn, in và phát hành SGK theo chương trình giáo dục phổ thông mới. Vì vậy, việc để xảy ra tình trạng thiếu sách cần được Bộ GD&ĐT và các đơn vị xuất bản làm rõ nguyên nhân, đồng thời có giải pháp khắc phục.

“Được giao nhiệm vụ thì phải tính toán để bảo đảm đủ sách cho học sinh. Năm học đã bắt đầu hai tuần mà sách vẫn không đủ thì Bộ GD&ĐT và NXB phải có trách nhiệm”, ông nói.

Từ năm học này, cả nước sử dụng một bộ SGK thống nhất, do NXB Giáo dục Việt Nam biên soạn, in ấn và phát hành. Như vậy, hiện nay người học phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất.

Những ngày qua, phụ huynh phải chạy vạy nhiều nhà sách để mua từng cuốn sách lẻ cho con. Có nhiều nơi, phụ huynh gom không đủ sách phải đi mua sách photo, nhưng như vậy lại sai luật.

“Rõ ràng, độc quyền in ấn và phát hành, khó tránh khỏi phát sinh nhiều vấn đề. Bộ GD&ĐT, với vai trò quản lý, cần có giải pháp chấn chỉnh. Điều quan trọng nhất là làm sao để học sinh có đủ sách, sách phải dễ đọc, nội dung ổn định và phù hợp với chương trình”, TS Khuyến nói.

Thời điểm này, cả nước vẫn thiếu gần 4 triệu cuốn SGK

Bên cạnh đó, TS Khuyến cũng cho rằng quản lý SGK trước hết phải bắt đầu từ chương trình giáo dục. Trong quá trình xây dựng chương trình và SGK cần tham khảo ý kiến nhiều nhóm đối tượng, đồng thời cân nhắc đặc điểm của học sinh Việt Nam.

Ông Khuyến chia sẻ thêm, khi xem sách tiểu học của cháu, một số bài đọc trong SGK tiểu học sử dụng nhân vật, câu chuyện về trẻ em nước ngoài với tỷ lệ khá lớn. Hội nhập là cần thiết, nhưng nếu đưa yếu tố nước ngoài vào sách quá nhiều mà không gắn với đời sống, văn hóa và môi trường của học sinh Việt Nam thì cần xem xét lại.

“Hiểu hội nhập không nên chỉ là đưa thật nhiều nội dung nước ngoài vào sách”, ông nói.

Về chất lượng in ấn, TS Khuyến cũng cho rằng cần được quan tâm. Ông phản ánh một số sách có chữ in màu khá nhạt, khiến học sinh khó đọc, trong khi sách giáo khoa cần bảo đảm chữ rõ ràng, rành mạch để phục vụ việc học.