Thiếu vitamin biểu hiện trên da mặt và tóc, dấu hiệu sớm nhiều người thường bỏ qua

1. Da và tóc là ‘tấm gương’ phản ánh tình trạng thiếu vitamin

Không ít người khi soi gương thấy làn da trông mệt mỏi hơn, tóc khô xơ hoặc mỏng dần theo thời gian thường quy kết cho căng thẳng, thiếu ngủ hoặc lão hóa. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng và da liễu, da và tóc là hai trong số những mô đầu tiên biểu hiện khi cơ thể thiếu hụt vi chất (thiếu vitamin và khoáng chất).

Vitamin và khoáng chất tham gia trực tiếp vào các quá trình quan trọng như tái tạo tế bào da, tổng hợp collagen, duy trì chu kỳ mọc tóc và bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương oxy hóa. Khi thiếu hụt, những thay đổi nhỏ về màu da, độ khô, độ đàn hồi hoặc tình trạng rụng tóc có thể xuất hiện từ rất sớm, trước cả khi các triệu chứng toàn thân trở nên rõ ràng.

Trong khi nhiều người ít tiếp xúc ánh nắng, ăn thiếu thực phẩm tươi sống hoặc sống trong trạng thái căng thẳng kéo dài, việc nhận diện sớm các dấu hiệu thiếu hụt vitamin qua da và tóc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

2. Những biểu hiện trên da và tóc do thiếu hụt vitamin cụ thể

Theo nghiên cứu đăng trên Cleveland Clinic Journal of Medicine, thiếu hụt vi chất – đặc biệt là vitamin A, B2, B3, B6, C cùng các khoáng chất như kẽm – thường gây ra những biểu hiện đặc trưng trên da và tóc.

Nguyên nhân là do da và tóc là các mô có tốc độ tái tạo cao, phụ thuộc chặt chẽ vào quá trình tổng hợp protein, sản sinh collagen, cân bằng bã nhờn và khả năng chống oxy hóa. Khi trao đổi chất bị ảnh hưởng bởi thiếu hụt dinh dưỡng, những mô này sẽ phản ánh sự mất cân bằng sớm nhất.

2.1 Thiếu vitamin B12: Da nhợt nhạt, tóc rụng nhiều

Tóc rụng nhiều cảnh báo tình trạng thiếu vitamin B12.

Vitamin B12 giữ vai trò thiết yếu trong việc hình thành tế bào mới, bao gồm tế bào da và hồng cầu. Khi cơ thể thiếu vitamin B12, da có thể trở nên nhợt nhạt, xỉn màu, thậm chí xuất hiện tình trạng không đều màu, loang lổ.

Một số nghiên cứu cho thấy vitamin B12 còn liên quan đến quá trình tạo sắc tố da, do đó thiếu hụt vitamin này có thể khiến da sạm hơn ở một số vùng. Với mái tóc, nồng độ vitamin B12 thấp có thể làm chậm chu kỳ mọc tóc, khiến tóc yếu, dễ rụng hơn. Tình trạng này thường diễn ra âm thầm, tăng dần theo thời gian, đặc biệt ở người ăn chay trường hoặc người gặp vấn đề hấp thu vitamin.

2.2 Thiếu vitamin D: Da khô bong tróc, tóc mỏng dần

Vitamin D – thường được gọi là "vitamin ánh nắng" – đóng vai trò quan trọng trong khả năng tự phục hồi của da và duy trì hoạt động bình thường của nang tóc. Khi thiếu vitamin D, da dễ khô, bong tróc, vết thương lâu lành, đồng thời tóc có xu hướng mỏng dần. Sự suy yếu của nang tóc và tốc độ mọc tóc chậm thường xảy ra âm thầm, khiến nhiều người không nhận ra nguyên nhân.

Đáng lưu ý, tình trạng thiếu vitamin D rất phổ biến, nhất là ở những người ít ra ngoài hoặc sống ở khu vực thiếu ánh nắng.

2.3 Thiếu vitamin C: Da xỉn màu, vết thương lâu lành

Vitamin C là yếu tố then chốt trong quá trình tổng hợp collagen – protein giúp da săn chắc và đàn hồi. Khi thiếu vitamin C, da có thể trở nên thô ráp, sần sùi, kém tươi sáng, đồng thời các vết thương nhỏ lâu lành hơn. Những dấu hiệu thường gặp gồm: Da kém mịn, dễ bong tróc, dễ bầm tím, vấn đề về nướu, ảnh hưởng đến nụ cười…

Trước đây, bệnh scorbut (thiếu vitamin C) từng phổ biến ở thủy thủ, nhưng ngày nay, tình trạng thiếu vitamin C vẫn có thể xảy ra ở người ăn ít rau quả tươi. Trái cây họ cam quýt, ớt chuông, dâu tây và cà chua là những nguồn vitamin C tự nhiên quan trọng.

2.4 Thiếu vitamin A: Da khô, sần và dễ nổi mụn

Vitamin A giữ vai trò thiết yếu trong chu kỳ tái tạo tế bào da và hỗ trợ miễn dịch. Khi cơ thể thiếu vitamin A, da có thể trở nên khô ráp, sần sùi hoặc dễ nổi mụn do quá trình đổi mới tế bào bị gián đoạn.

Vitamin A còn giúp điều hòa hoạt động tuyến dầu. Thiếu hụt vitamin này khiến da vừa khô vừa xỉn màu, dễ mất cân bằng. Nguồn vitamin A tốt nhất đến từ thực phẩm như cà rốt, khoai lang và các loại rau lá xanh.

2.5 Thiếu vitamin E: Tóc yếu, da trông mệt mỏi

Vitamin E được xem là "lá chắn" chống oxy hóa cho da và da đầu, giúp duy trì lưu thông máu, bảo vệ màng tế bào khỏi tổn thương. Khi thiếu vitamin E, tóc có thể trở nên khô, dễ gãy rụng, da kém sức sống và hàng rào bảo vệ da suy yếu.

Các nghiên cứu cho thấy thiếu vitamin E liên quan đến chức năng bảo vệ da suy giảm, khiến da và tóc dễ bị ảnh hưởng bởi các tác nhân môi trường hằng ngày.

2.6 Sắt và kẽm không phải vitamin nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến da và tóc

Dù không thuộc nhóm vitamin, sắt và kẽm là những khoáng chất đóng vai trò quan trọng với vẻ ngoài của da. Thiếu sắt làm giảm khả năng vận chuyển oxy đến mô, khiến da nhợt nhạt, tóc yếu và dễ rụng. Trong khi đó, thiếu kẽm có thể gây khô da, viêm da và tóc mỏng. Các chuyên gia thường gặp tình trạng này ở phụ nữ có kinh nguyệt nhiều, người ăn chay hoặc người áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt kéo dài.

3. Khi nào nên đi khám và xét nghiệm?

Không phải mọi thay đổi trên da và tóc đều do thiếu vitamin. Tuổi tác, hormone, yếu tố di truyền và môi trường cũng đóng vai trò nhất định. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy da khô kéo dài, tóc mỏng nhanh, rụng tóc bất thường hoặc thay đổi màu da, việc thăm khám y tế là cần thiết.

Xét nghiệm máu có thể giúp xác định nồng độ vitamin D, vitamin B12, sắt và các vi chất khác, từ đó phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời, tránh để thiếu hụt kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

Mời độc giả xem thêm:

DS. Hoàng Thu