Thỏa thuận Mỹ - Iran tiến gần, Eo biển Hormuz thành trọng tâm đàm phán

Mỹ và các bên trung gian phát tín hiệu lạc quan về một khuôn khổ hòa bình với Iran, trong khi Tehran thận trọng trước các điều khoản liên quan Eo biển Hormuz, tài sản bị đóng băng và chương trình hạt nhân.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13-6 cho biết thỏa thuận sơ bộ với Iran “dự kiến được ký vào ngày mai” và Eo biển Hormuz sẽ “mở cửa cho tất cả” sau khi văn kiện được hoàn tất.

Pakistan, nước giữ vai trò trung gian, cũng cho biết các bên đã tiến gần tới một khuôn khổ hòa bình, đồng thời đang chuẩn bị phương án ký điện tử nhằm tránh các trở ngại về hậu cần.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết thỏa thuận sơ bộ với Iran có thể sớm được ký. Ảnh: Chụp màn hình từ video của Reuters

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết thỏa thuận sơ bộ với Iran có thể sớm được ký. Ảnh: Chụp màn hình từ video của Reuters

Tuy nhiên, Tehran vẫn tỏ ra thận trọng trước mốc thời gian do Washington đưa ra. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, khẳng định lễ ký sẽ không diễn ra trong ngày Chủ nhật.

“Các bên vẫn cần thống nhất thời điểm chính xác của lễ ký, nhưng việc này sẽ không diễn ra vào ngày mai,” ông Baghaei nói, đồng thời để ngỏ khả năng văn kiện có thể được ký trong những ngày tới.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng bác bỏ thông tin Tehran sẽ ký thỏa thuận với Washington vào Chủ nhật, cho rằng bản ghi nhớ vẫn chưa hoàn tất.

Nếu được thông qua, bản ghi nhớ sẽ mở ra 60 ngày đàm phán kỹ thuật để các bên thảo luận việc triển khai khuôn khổ chung và xử lý những điểm còn khác biệt. Nội dung trước mắt là khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với nguồn cung dầu toàn cầu.

Một quan chức Mỹ cho biết Washington yêu cầu Tehran mở lại tuyến biển này, đổi lại, Mỹ sẽ dỡ phong tỏa hải quân.

Dự thảo cũng đề cập đến việc Mỹ bắt đầu giải phóng một phần tài sản bị đóng băng của Iran và nới lỏng một số biện pháp liên quan đến xuất khẩu dầu. Với Tehran, việc giải phóng tài sản là điều kiện không thể tách rời của thỏa thuận, bên cạnh một số yêu cầu liên quan đến các hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz.

Vấn đề hạt nhân vẫn là nội dung phức tạp nhất. Washington muốn tiến trình này dẫn tới việc tháo dỡ chương trình hạt nhân của Iran và xử lý lượng uranium làm giàu ở cấp độ cao. Trong khi đó, Tehran chưa xác nhận chấp nhận cách diễn giải này. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Iran muốn giữ lượng uranium ở dạng pha loãng.

Trên thực địa, căng thẳng quanh Eo biển Hormuz vẫn chưa lắng xuống. Lực lượng Mỹ đã bắn hạ nhiều máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran bay về phía khu vực này, cho rằng các thiết bị có thể đe dọa hoạt động hàng hải thương mại. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ sau đó xác nhận sự việc và khẳng định eo biển vẫn mở.

Các điểm nóng khác trong khu vực cũng được đưa vào tính toán đàm phán. Iran muốn thỏa thuận với Mỹ bao gồm giải pháp cho Lebanon và các mặt trận liên quan, trong khi Israel tuyên bố không phải là một bên của bản ghi nhớ và sẽ duy trì quyền hành động trước các mối đe dọa an ninh.

Trong cuộc điện đàm với ông Trump, Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh “bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải mang lại một nền hòa bình bền vững và lâu dài”. Qatar cũng bày tỏ ủng hộ vai trò trung gian của Pakistan, đồng thời kêu gọi các bên tận dụng tiến triển hiện nay để hướng tới một thỏa thuận toàn diện hơn.

Tổng hợp

Tùng Lâm

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/thoa-thuan-my-iran-tien-gan-eo-bien-hormuz-thanh-trong-tam-dam-phan-1160399.html