Thông điệp Liên bang của ông Trump giữa 'tâm bão'

Tổng thống Mỹ Donald Trump xuất hiện tại Nhà Trắng ngày 23/2. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ đọc Thông điệp Liên bang trước Quốc hội Mỹ vào lúc 9h tối 24/2 theo giờ địa phương. Bài phát biểu được thực hiện trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ ông Trump suy giảm, lo ngại leo thang trong vấn đề Iran, chi phí sinh hoạt của người Mỹ gia tăng cùng nhiều vấn đề đối nội - đối ngoại chưa được giải quyết.

Phát súng mở màn

Bài phát biểu năm nay được xem là cơ hội quan trọng để ông Trump thuyết phục những cử tri còn hoài nghi chính sách của ông, để người dân Mỹ thực sự tin rằng “thời kỳ hoàng kim của nền kinh tế Mỹ” đang đến gần, như ông từng hứa hẹn.

Đây cũng là cơ hội để ông thuyết phục cử tri tiếp tục trao quyền kiểm soát Quốc hội cho đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, sự kiện diễn ra khi ông đang phải “đi ngược gió” cả ở trong và ngoài nước.

Thông điệp Liên bang năm nay được xem là phát súng mở màn không chính thức cho chiến dịch bầu cử giữa nhiệm kỳ. Dù vậy, chính ông Trump cũng đang tỏ ra bi quan về khả năng thay đổi quan điểm của người Mỹ đối với các chính sách của ông.

“Nếu tôi tìm ra cách chữa ung thư, họ cũng sẽ nói rằng lẽ ra tôi phải làm điều đó từ nhiều năm trước. Không có điều gì tôi làm mà họ chịu ghi nhận công lao”, ông Trump than phiền tại một sự kiện ở Nhà Trắng ngày 22/2.

Bài phát biểu trong khung giờ vàng diễn ra trong bối cảnh đầy thách thức đối với ông Trump. Theo khảo sát của CNN công bố hôm 22/2, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump hiện chỉ đạt 36%, giảm mạnh so với mức 48% hồi tháng 2/2025. Đáng chú ý, mức ủng hộ trong nhóm cử tri độc lập giảm xuống mức thấp kỷ lục 26%.

Người đi “ngược gió”

Thông điệp Liên bang năm nay được đưa ra sau những ngày đầy biến động đối với chính quyền ông Trump. Tòa án Tối cao Mỹ vừa ra phán quyết vô hiệu hóa cơ chế thuế quan toàn cầu của ông Trump. Tổng thống Mỹ dự kiến sẽ đưa ra lập luận phản bác phán quyết của Tòa án Tối cao về vấn đề thuế quan.

Tổng thống Mỹ Donald Trump rời một sự kiện tại Nhà Trắng ngày 23/2. Ảnh: Reuters.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ còn đang rơi vào tình trạng đóng cửa do bất đồng giữa hai đảng tại Quốc hội về chính sách nhập cư cứng rắn của chính quyền. Chiến dịch truy quét nhập cư tại bang Minnesota thời gian qua cũng bị phản ứng dữ dội.

Nhà Trắng chưa thể khép lại những tranh cãi xoay quanh việc công bố hồ sơ liên quan tới tội phạm tình dục Jeffrey Epstein. Chính quyền của ông Trump bị cho là xử lý hồ sơ Jeffrey Epstein thiếu minh bạch.

Cùng lúc, số liệu kinh tế năm 2025 cho thấy Mỹ tăng trưởng chậm hơn dự kiến, trong khi lạm phát tăng tốc.

Người dân Mỹ vẫn phải tiếp tục lo lắng về chi phí sinh hoạt gia tăng, nhiều người chưa hài lòng với cách chính quyền xử lý vấn đề này.

Ở mặt trận đối ngoại, ông Trump, người từng tự nhận là “Tổng thống của hòa bình”, từng nhiều lần bày tỏ mong muốn giành giải Nobel Hòa bình, lại đang cân nhắc khả năng không kích Iran.

Hai quan chức Nhà Trắng cho biết nhiều khả năng ông Trump sẽ đề cập đến vấn đề Iran trong bài phát biểu. Đây có thể là lần đầu tiên ông Trump công khai trình bày lập luận cho khả năng can thiệp quân sự vào Iran.

Bài phát biểu diễn ra đúng dịp tròn 4 năm xảy ra xung đột tại Ukraine. Đây cũng là một lời nhắc rằng cuộc xung đột mà ông Trump từng tuyên bố có thể chấm dứt “trong 24 giờ” vẫn chưa được ông giải quyết.

Những yếu tố bất lợi này tạo nên bối cảnh không thuận lợi cho bài phát biểu quan trọng của ông Trump. Các đồng minh của ông Trump kỳ vọng Thông điệp Liên bang sẽ truyền tải thông điệp lạc quan, nhưng họ cũng lo ngại về phong cách thích công kích của ông trong khi phát biểu.

Nghị sĩ đảng Cộng hòa Matthew Bartlett nhận định: “Ông Trump có một tông giọng quen thuộc, đó là sự giận dữ. Tôi không chắc điều đó sẽ thay đổi, hoặc ông ấy có thể tìm được thông điệp phù hợp với người lao động Mỹ lúc này”.

Nghệ thuật gửi thông điệp

Trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ được dự báo có nhiều thách thức, các trợ lý Nhà Trắng đã khuyến nghị ông Trump tập trung vào mối quan tâm lớn nhất của cử tri hiện nay: tình hình kinh tế và chi phí sinh hoạt.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 20/2. Ảnh: Reuters.

Trước thềm sự kiện, các trợ lý Nhà Trắng đã cân bằng nội dung giữa việc quảng bá thành tựu năm đầu nhiệm kỳ và phác thảo chương trình nghị sự sắp tới. Theo các nguồn tin am hiểu nội bộ, họ cho rằng thách thức chính của ông Trump nằm ở nghệ thuật đưa ra thông điệp. Thông điệp Liên bang năm nay chính là cơ hội để ông điều chỉnh tâm lý cử tri đối với nền kinh tế Mỹ.

Bài phát biểu của ông Trump dự kiến tập trung nhấn mạnh sức mạnh tổng thể của nền kinh tế Mỹ và nhấn mạnh rằng người dân sẽ sớm cảm nhận được tác động tích cực đối với túi tiền của họ, khi các chính sách đã có đủ đà để thực sự phát huy hiệu quả.

Nhà Trắng đặc biệt trông đợi vào các điều khoản thuế đã được thông qua trong năm ngoái, họ kỳ vọng rằng người dân sẽ phấn khởi khi nhận được khoản hoàn thuế cao hơn trong năm nay.

Tại một sự kiện ở bang Georgia hồi tuần trước, ông Trump đã thử nghiệm đưa ra thông điệp về khả năng chi trả của người dân. Ông tuyên bố: “Hai tuần qua các bạn không nghe thấy người ta nói về điều gì? Về khả năng chi trả. Bởi vì tôi đã thắng trong vấn đề khả năng chi trả của người dân”.

Chiến thắng của ông Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2024 phần lớn dựa trên cam kết cải thiện khả năng chi trả của người dân. Tuy nhiên, các cuộc thăm dò cho thấy nhiều cử tri vẫn chưa thấy vấn đề chi phí sinh hoạt và khả năng chi trả được cải thiện.

Dù vậy, một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống vẫn sẽ tuyên bố đã đạt chiến thắng về kinh tế. Ông Trump sẽ lập luận rằng ông kế thừa một nền kinh tế suy yếu từ người tiền nhiệm, và đảng Dân chủ thời gian qua đã phóng đại vấn đề chi phí sinh hoạt.

Ông Trump dự kiến viện dẫn đà tăng của thị trường chứng khoán, đầu tư ở khu vực tư nhân và luật cắt giảm thuế như những bằng chứng cho thấy chính sách của ông đã và đang mang lại kết quả tích cực.

Dù tỷ lệ ủng hộ suy giảm, đội ngũ cố vấn của ông Trump cho rằng đảng Dân chủ vẫn chưa thể tái định vị hình ảnh. Vì vậy, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể được định hình như sự lựa chọn giữa hai tầm nhìn cạnh tranh của hai đảng.

Trong bài phát biểu, ông Trump nhiều khả năng nhấn mạnh các vấn đề tạo khác biệt với đảng Dân chủ, như nỗ lực kiểm soát tội phạm, siết chặt biên giới phía nam, cũng như các động thái đối ngoại nhằm khẳng định vai trò lãnh đạo của Mỹ trên thế giới.

“Chúng ta đang có nền kinh tế vĩ đại nhất từng có. Chúng ta có nhiều hoạt động nhất từng có. Đó sẽ là một bài phát biểu dài, vì chúng ta có quá nhiều điều để nói”, ông Trump tự tin nói về Thông điệp Liên bang trong ngày 22/2.

Ông Trump, vốn nổi tiếng hay ứng khẩu, từng có bài phát biểu trước Quốc hội dài 100 phút hồi tháng 3/2025. Đây là bài phát biểu dài nhất do một Tổng thống Mỹ thực hiện trước Quốc hội trong lịch sử hiện đại.

Tuy nhiên, với phần lớn cử tri vẫn chưa bị thuyết phục về “sự vĩ đại” của nền kinh tế Mỹ hiện nay, câu hỏi đặt ra là họ sẽ kiên nhẫn theo dõi trong bao lâu.

Theo Nghị sĩ đảng Cộng hòa Matthew Bartlett, Thông điệp Liên bang hiếm khi tạo ra thay đổi lớn và lâu dài xét về cục diện chính trị.

Thông điệp Liên bang năm nay dù được trau chuốt kỹ lưỡng, được gửi gắm nhiều kỳ vọng, nhưng sau cùng, ông Trump đã ở nhiệm kỳ hai, người dân không còn xa lạ gì với cách nói phóng đại của ông.

Năm ngoái, một số nghị sĩ Dân chủ đã la ó và rời khỏi khán phòng để phản đối bài phát biểu của ông. Năm nay, hơn 20 nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện và Thượng viện dự kiến tẩy chay sự kiện, họ sẽ tổ chức một cuộc vận động ngoài trời tại công viên National Mall.

Trong bối cảnh nhiều thách thức đan xen, Thông điệp Liên bang năm nay là phép thử quan trọng đối với khả năng định hình thông điệp và củng cố vị thế chính trị của ông Trump trước chặng đường đầy cam go phía trước.

An Hòa