Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: 6 nhiệm vụ đưa ngân hàng tiến sâu vào kỷ nguyên AI

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Bnews phát

Tại sự kiện “Ngày chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026” với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn yêu cầu toàn ngành tập trung triển khai 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, hướng chuyển đổi số từ hiện đại hóa hoạt động ngân hàng sang tạo giá trị thực chất cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Phát biểu tại sự kiện, Thống đốc NHNN nhấn mạnh bám sát định hướng, chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, chuyển đổi số ngành ngân hàng hướng tới chuyển từ chủ trương sang hành động, từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả; mỗi nhiệm vụ hướng tới sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực chất và giá trị mang lại cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế. Theo đó, chuyển đổi số ngân hàng không chỉ nhằm hiện đại hóa bản thân ngành ngân hàng mà phải góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí xã hội, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Theo Thống đốc, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) không phải mục tiêu tự thân mà phải trở thành nguồn lực và công cụ để nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sản phẩm, quản trị rủi ro và phục vụ khách hàng tốt hơn.

Sau 5 năm triển khai chuyển đổi số, ngành ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực. Thể chế cho hoạt động ngân hàng trên môi trường số từng bước được hoàn thiện; hạ tầng thanh toán, hạ tầng số được đầu tư, nâng cấp; kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia được mở rộng. Đến nay, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 vượt 28 lần GDP, trong khi số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong 5 năm qua tăng bình quân khoảng 59% mỗi năm; riêng giao dịch tài chính qua mã QR tăng bình quân trên 100% mỗi năm.

Việc khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử, cùng các giải pháp xác thực, cảnh báo và phòng chống gian lận cũng tạo chuyển biến quan trọng trong cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ khách hàng.

Lãnh đạo VietinBank trình bày các giải pháp công nghệ tại khu vực triển lãm gian hàng

Tuy nhiên, Thống đốc cho rằng những kết quả này mới chỉ là bước đầu. Chuyển đổi số càng sâu thì các vấn đề về thể chế, dữ liệu, an ninh mạng, gian lận số, bảo vệ quyền riêng tư và quản trị AI càng xuất hiện nhanh, đòi hỏi ngành ngân hàng phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, nhưng có trọng tâm, có kiểm soát và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Thứ nhất, Thống đốc yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát hiệu quả rủi ro. Trọng tâm là các hoạt động ngân hàng trên môi trường số và kịp thời nhận diện những vấn đề mới phát sinh từ AI, dữ liệu, ngân hàng mở và các mô hình ngân hàng số mới.

Thứ hai, toàn ngành cần nâng cấp hạ tầng số, phát triển và chuẩn hóa dữ liệu. NHNN và các tổ chức tín dụng cần tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng thanh toán quốc gia theo hướng an toàn, liên tục, có khả năng xử lý giá trị lớn và mở rộng kết nối; đồng thời xây dựng kiến trúc dữ liệu ngành Ngân hàng thống nhất, nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và có khả năng chia sẻ”.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn tham quan gian hàng của BIDV. Ảnh: Bnews phát

Thống đốc cũng yêu cầu đẩy mạnh kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, hướng tới mục tiêu ngành Ngân hàng đi đầu trong quản lý, giám sát và ra quyết định điều hành dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm.

Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng AI theo hướng thực chất, có trách nhiệm và tạo ra giá trị. Các ngân hàng cần nghiên cứu, phát triển AI trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm.

Theo Thống đốc, mỗi ứng dụng AI phải làm rõ được giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và rủi ro được kiểm soát như thế nào. Cùng với thúc đẩy ứng dụng, cần sớm hình thành các nguyên tắc quản trị AI, bảo đảm khả năng kiểm soát, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Thống đốc Phạm Đức Ấn và các đại biểu tham quan gian hàng của SHB tại sự kiện. Ảnh: Bnews phát

Thứ tư, chú trọng bảo đảm an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số. Thống đốc yêu cầu các ngân hàng chuyển mạnh từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng, chống gian lận.

Trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, Deepfake và các thủ đoạn công nghệ cao ngày càng tinh vi, các tổ chức tín dụng không chỉ có trách nhiệm bảo vệ hệ thống mà còn phải góp phần bảo vệ khách hàng.

Ông Trương Quốc Anh, Giám đốc Khối Ngân hàng số SHB giới thiệu giải pháp tài chính số dành cho hộ kinh doanh trước Thống đốc và các đại biểu. Ảnh: Bnews phát

Thứ năm, chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy tài chính toàn diện. Các ngân hàng cần khai thác dữ liệu tốt hơn để đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng và phát triển sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động và khu vực nông thôn.

Việc ứng dụng dữ liệu cần góp phần tạo điều kiện để khách hàng có phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền minh bạch tiếp cận vốn thuận lợi hơn với chi phí hợp lý. Đồng thời, các ngân hàng phải quan tâm đến người cao tuổi, người yếu thế và người dân vùng sâu, vùng xa, bảo đảm mọi người có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản thuận tiện, an toàn.

Thứ sáu, phát triển nguồn nhân lực có năng lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Thống đốc yêu cầu người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số.

Theo Thống đốc NHNN, dữ liệu, AI và công nghệ số đang mở ra không gian phát triển rất lớn cho ngành ngân hàng. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành động lực phát triển khi có thể chế phù hợp, hạ tầng hiện đại, dữ liệu chất lượng, nguồn nhân lực đủ năng lực và một hệ thống đủ an toàn để tạo dựng niềm tin.

Thống đốc khẳng định ngành ngân hàng sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia, với yêu cầu cao hơn về tính thực chất và hiệu quả; trong đó, công nghệ phải được biến thành năng suất, dữ liệu thành nguồn lực, đổi mới sáng tạo thành sản phẩm, dịch vụ và chuyển đổi số thành sự thuận tiện cho người dân, cơ hội cho doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế.