Thông Nguyên phát huy tiềm năng du lịch

Gắn du lịch với sinh kế người dân

Lợi thế của Thông Nguyên không chỉ nằm ở những thửa ruộng bậc thang trải dài trên sườn núi, mà còn ở lòng hồ thủy điện Pắc Pèng, rừng nguyên sinh, những thác nước, nguồn khoáng nóng tự nhiên và hệ thống làng bản còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống. Đặc biệt, các giá trị văn hóa của đồng bào Dao, Tày, Mông, Pà Thẻn đang được đưa vào hoạt động du lịch một cách phù hợp. Những nghề truyền thống như thêu thổ cẩm, làm giấy dó, hái và chế biến chè thủ công; các hoạt động giao lưu văn nghệ, lễ hội, nhảy lửa... tạo thêm trải nghiệm cho du khách, đồng thời mở ra cơ hội để người dân có thêm thu nhập ngay tại quê hương.

Thôn Nậm Hồng là một trong những điểm sáng. Làng du lịch cộng đồng nơi đây được công nhận là làng du lịch tiêu biểu của tỉnh năm 2022. Nhiều hộ dân đã cải tạo nhà ở thành homestay, giữ gìn kiến trúc truyền thống, tổ chức phục vụ ẩm thực địa phương và hướng dẫn du khách trải nghiệm cuộc sống bản làng.

Nghề dệt truyền thống được trao truyền, trở thành một trong những trải nghiệm văn hóa hấp dẫn du khách khi đến Thông Nguyên.

Anh Triệu Mềnh Quyên, chủ homestay Hoàng Su Phì Bungalow, chia sẻ: “Khách đến Nậm Hồng không chỉ muốn có chỗ nghỉ mà còn muốn được trải nghiệm cuộc sống của người dân. Vì vậy, gia đình tôi luôn cố gắng giữ những nét truyền thống trong ngôi nhà, giới thiệu món ăn địa phương và cùng người dân tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Du lịch phát triển thì người dân có thêm việc làm, có thêm thu nhập và cũng có động lực gìn giữ văn hóa của mình”.

Không chỉ có homestay, các dịch vụ vận chuyển, hướng dẫn viên bản địa, ăn uống, trải nghiệm nông nghiệp cũng từng bước hình thành. Toàn xã hiện có 3 đội dịch vụ vận chuyển với khoảng 50 xe máy phục vụ du khách. Theo thống kê, năm 2025 Thông Nguyên đón khoảng 15.000 lượt khách, doanh thu từ du lịch đạt trên 20 tỷ đồng. Riêng 3 tháng đầu năm, địa phương đón hơn 2.000 lượt khách, chủ yếu là khách quốc tế, doanh thu ước trên 3 tỷ đồng. Hoạt động du lịch đang tạo việc làm cho khoảng 120 lao động trực tiếp và 200 lao động gián tiếp.

Đồng chí Vũ Thế Phương, Chủ tịch UBND xã Thông Nguyên, cho biết: “Phát triển du lịch ở Thông Nguyên phải gắn với lợi ích của người dân. Chúng tôi xác định người dân là chủ thể, doanh nghiệp và hợp tác xã là lực lượng đồng hành, còn chính quyền giữ vai trò định hướng, hỗ trợ và tạo môi trường thuận lợi. Mục tiêu là khai thác cảnh quan, văn hóa nhưng phải bảo đảm giữ gìn môi trường, bản sắc và tạo sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân”.

Tạo sức bật từ sản phẩm đặc trưng

Cùng với cảnh quan và văn hóa, Thông Nguyên đang từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ du lịch đa dạng. Trên địa bàn hiện có 2 hợp tác xã du lịch, 3 công ty du lịch, 1 làng du lịch cộng đồng, 5 khu nghỉ dưỡng và 15 cơ sở nhà nghỉ, homestay. Trong đó, khu nghỉ dưỡng Pan Hou được công nhận là du lịch xanh hàng đầu châu Á.

Các hợp tác xã chế biến nông sản đặc sản địa phương cũng góp phần tạo nên những sản phẩm phục vụ du lịch. Nổi bật là các sản phẩm chè của HTX chế biến chè Phìn Hồ, HTX chè Minh Quang cùng nhiều sản phẩm OCOP từ 3 đến 5 sao. Những sản phẩm này vừa phục vụ nhu cầu của du khách, vừa mở rộng đầu ra cho nông sản, giúp người dân gia tăng giá trị từ sản xuất.

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, từ năm 2022 đến nay, xã phối hợp với các cơ quan, doanh nghiệp và công ty du lịch tổ chức nhiều lớp đào tạo về bảo tồn, truyền dạy văn hóa truyền thống; sản xuất, chế tác hàng thủ công; tiếng Anh giao tiếp; chế biến món ăn và pha chế đồ uống, với 206 lượt học viên tham gia. Một số con em địa phương được vận động học các ngành hướng dẫn du lịch, quản trị du lịch và lữ hành, tiếng Trung.

Từ những thửa ruộng bậc thang, nếp nhà truyền thống đến những sản phẩm chè, nghề thủ công và trải nghiệm đời sống bản địa, Thông Nguyên đang từng bước tạo dựng một không gian du lịch đặc sắc. Khi người dân trở thành chủ thể và trực tiếp hưởng lợi, du lịch không chỉ mở ra cơ hội phát triển kinh tế mà còn trở thành động lực gìn giữ văn hóa, bảo vệ cảnh quan và xây dựng sinh kế bền vững nơi vùng cao.